Beschrijving

Doel:
Het doel van dit project is het jaarlijks in kaart brengen van de energiebalans van de glastuinbouw en de ontwikkeling van de energie-indicatoren: CO2-emissie, aandeel duurzame energie, energie-efficiëntie en achterliggende invloedfactoren. De ontwikkelingen worden ieder jaar gepubliceerd in de Energiemonitor Glastuinbouw.

Projectbeschrijving:
Dit project omvat drie deelprojecten, opgedeeld per energieverbruiksjaar 2022-2024. Bij de uitvoering van deze deelprojecten wordt voortgebouwd op de ervaringen uit de eerdere jaargangen van de Energiemonitor Glastuinbouw en het Protocol. In het eerste deelproject worden de resultaten van het kalenderjaar 2021 definitief gemaakt en worden voorlopige resultaten van kalenderjaar 2022 geraamd. De werkzaamheden voor 2022 zitten in 2023. Zelfde systematiek voor de monitorjaren 2023 en 2024.

Per jaarlijks deelproject worden de volgende activiteiten uitgevoerd:

1. Verzamelen informatie (25 dagen): Externe bronnen zoals energie- en netwerkbedrijven, afzetorganisaties, telersverenigingen, toeleveranciers, adviseurs etc.
2. Inventarisatie duurzame energie (30 dagen): Statistiek van gebruik duurzame energie in de glastuinbouw is er vrijwel niet. Kwantificering vindt plaats door inventarisatie bij de projecten duurzame energie en restwarmtelevering.
3. Bepaling energiebalans en energie-indicatoren (15 dagen): Energie input, productie, output. Indicatoren CO₂-emissie, energie-efficiëntie, zowel sectorniveau als per m2. Onderscheid naar teelt en totaal (incl. netlevering).
4. Analyse achtergronden (15 dagen): Invloedsfactoren in kaart brengen waaronder buitentemperatuur, energieprijzen, intensivering/extensivering/besparing.
5. Rapportage, update Protocol en infographic (25 dagen): Jaarlijkse rapportage in oktober/november met rapport en infographics. Ook jaarlijkse update van het protocol (waarin methode, bronnen en rekenregels worden beschreven).
6. Projectleiding, overleg, communicatie en kwaliteitsreview (10 dagen): Begeleidingscommissie met vertegenwoordigers van LNV en Glastuinbouw Nederland.
7. Aanvullende activiteiten (pm)

Gedurende het meerjarige project kunnen aanvullende activiteiten noodzakelijk blijken. Begin 2023 zijn er drie in beeld waar later in 2023 over besloten kan worden. Eventuele aanvullende financiering wordt dan separaat voorgelegd.

• Harmonisatie CO2 en areaal database van CBS (landbouwtelling en EAN-data)
• Kwantificeren methaanslip (is als broeikasgas aan sectordoel toegevoegd naast de directe CO₂-emissie)
• Inzicht energiebesparing (wat zit achter het saldo van intensivering, extensivering, besparing)

Resultaten

2022
De CO2-emissie is in 2022 met 1,7 Mton gedaald naar 4,9 Mton, een afname van zo’n 25%. Deze daling is hoofdzakelijk het gevolg van een lager verbruik per m2 door de hoge energieprijzen. Bedrijven hebben daarop gereageerd met verdere energiebesparing, aanpassing van teeltplannen en scherp aan de wind zeilen met de flexibiliteit in de inzet van energiebronnen en energiemarkt. Het absolute gebruik van duurzame energie nam iets af, maar steeg wel in aandeel van het totale verbruik van 12% naar 15%. De energie-efficiëntie index is verbeterd van 44% naar 31% t.o.v. 1990.

2023
De CO2-emissie is in 2023 met 0,2 Mton gestegen naar 5,1 Mton. De stijging is hoofdzakelijk het gevolg van een hoger verbruik per m2 en gestegen elektriciteitsverkoop uit wkk. Bedrijven hebben op de weer wat gematigder energieprijzen gereageerd door de vergaande extensiveringen van 2022 weer te stoppen en het oorspronkelijke teeltplan grotendeels weer op te pakken. Energiebesparing en selectief belichten werden echter voortgezet, zodat energieverbruik en CO2-emissie nog ruim onder het niveau van de jaren voor 2022 bleef. Het absolute gebruik van duurzame energie nam licht toe tot 13 PJ, een aandeel van 14%. De energie-efficiëntie index komt uit op 38% t.o.v. 1990. Beide kengetallen niet het niveau van 2022, maar een verbetering t.o.v. daarvoor.

2024
De CO2-emissie van de glastuinbouw is in 2024 met 0,1 Megaton gestegen naar 5,2 Megaton. Daarmee lag de uitstoot nog ruim onder het niveau van 2021, het jaar waarin de energiecrisis begon, toen de emissie op 6,5 Megaton lag. De stijging is hoofdzakelijk het gevolg van het doorzetten van de zogeheten terugveereffecten na het handelen van glastuinbouwbedrijven als reactie op de hoge energieprijzen in de periode tussen medio 2021 en begin 2023. Het absolute gebruik van duurzame energie nam in 2024 met 10% toe en kwam daarmee op het hoogste punt sinds de metingen begonnen. Het aandeel duurzame energie in de glastuinbouw bedraagt 15,1% en evenaart daarmee het eerder bereikte hoogste niveau van 2022.