Het programma

Kas als Energiebron is hét innovatieprogramma dat energiebesparing en het gebruik van duurzame energie in de glastuinbouw stimuleert. LTO Glaskracht Nederland en het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) trekken hierin samen op.

Het programma ontwikkelt kennis en (teelt)technieken om in kassen energie te besparen en om meer duurzame energie zoals bio-energie, zonlicht en geothermie te gebruiken. Met de inbreng van ondernemers stimuleren we innovaties die een doorbraak voor de sector kunnen betekenen. Om duurzame investeringen te stimuleren, zorgen we voor kennisuitwisseling, subsidieregelingen en betaalbaar technieken.

Onderzoek

Sinds 2005 zet Kas als Energiebron veel innovaties in gang onder andere door onderzoek op kansrijke gebieden. Vallen en opstaan en oplossingen zoeken via meerdere sporen, is hiervoor kenmerkend. Op deze website vindt u zowel lopend als afgerond onderzoek, dat door Kas als Energiebron in gang is gezet.

Twee tot drie keer per jaar doet Kas als Energiebron een oproep aan kennispartijen om projectvoorstellen in te dienen. De projecten moeten voortbouwen op reeds ontwikkelde kennis en bijdragen aan de doelen van het programma. Bekijk hier de meest recente call (medio 2018).

In het programma wordt veel aandacht besteed aan het betrekken van de praktijk: tuinbouwondernemers, adviseurs, toeleveranciers. Alle onderzoeksprojecten worden begeleid door mensen uit de praktijk, via begeleidingscommissies. In deze groepen wordt ook actief meegedacht over de richting van toekomstig onderzoek.

Meerjarenafspraak

Kas als Energiebron werkt vanuit energieafspraken tussen de glastuinbouwsector en de overheid, die in de Meerjarenafspraak Energietransitie Glastuinbouw 2014-2020 staan. Hierin zijn de doelen en ambities 2020 aangevuld met nieuwe financiële afspraken voor de periode 2014-2017. De Meerjarenafspraak is geactualiseerd voor de periode 2018-2020 op basis van een tussenevaluatie (2017).

Doelen

  • Op basis van een afgesproken evaluatie is de CO2-emissieruimte aangescherpt van 6,2 tot 4,6 Mton door een technische correctie voor de vermindering van WKK-netlevering en krimp van het glastuinbouwareaal. Meer hierover leest u in de brief van staatssecretaris Van Dam aan de Tweede Kamer en dit bericht op onze website. De glastuinbouw zal in 2020 dus maximaal 4,6 Mton CO2 emitteren, inclusief de CO2 emissie van elektriciteitslevering. Inmiddels is dit ook formeel vastgelegd in het Convenant CO2 emissieruimte.
  • Per 2020 wordt een energiebesparing van 11 PJ gerealiseerd, zoals afgesproken in het Energieakkoord.

Ambities

  • In 2020 wordt in nieuw te bouwen kassen op economisch rendabele wijze netto klimaatneutraal geproduceerd, dus netto zonder de inzet van fossiele energie;
  • In 2020 zijn voor bestaande kassen teeltconcepten en –technieken ontwikkeld, waarmee op economisch rendabele wijze met de helft van de fossiele brandstof ten opzichte van 2011 (inclusief inkoop van fossiel geproduceerde elektriciteit), geproduceerd kan worden;
  • In 2050 heeft de glastuinbouwsector een volledig duurzame en economisch rendabele energievoorziening..

Speerpunten
In de meerjarenafspraak zijn voor de periode 2014-2017 als speerpunten benoemd: Het Nieuwe Telen - Aardwarmte - Innovatie doorbraken - Energiewinst in de regio. In de Hoofdlijnen voor 2018-2020 zijn deze speerpunten geactualiseerd.

Klimaatneutraal 2050

De glastuinbouw wil in 2050 klimaatneutraal zijn (zie afspraken hierboven). Glastuinbouw en overheid werken via Kas als Energiebron hard aan de afgesproken energiedoelen en ambities voor 2020, maar we kijken ook langer vooruit, bijvoorbeeld naar 2030. In 2015 is een eerste analyse gemaakt. In juni 2016 is een werkconferentie gehouden (verslag). Conclusie: de glastuinbouw wordt klimaatneutraal. Bekijk ook de animatie 'Glastuinbouw klimaatneutraal 2050'.

Momenteel wordt gewerkt aan het klimaatakkoord. Daarin wordt voor de glastuinbouw de CO2 emissiedoelstelling voor 2030 afgesproken, op weg naar klimaatneutraal in 2040. Dit is een aanscherping van de ambitie. Deze is alleen haalbaar als Kas als Energiebron wordt geïntensiveerd en als enkele externe factoren worden gerealiseerd; dit zijn CO2-voorziening en -afvang, doorontwikkeling geothermie, warmtevoorziening en warmtenetten, gebiedsaanpak en RO instrumentarium, systeemintegratie en aanpassing tariefstructuur energietransport. Deze hoofdlijnen zijn in juli 2018 als tussenstand gepubliceerd en worden in het najaar verder uitgewerkt en geconcretiseerd. Dat proces is nog gaande. Ter ondersteuning van de beleidsvorming heeft Wageningen Economic Research een prognose CO2 emissie 2030 opgesteld.

Organisatie

Het programma Kas als Energiebron wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de minister van LNV en het bestuur van LTO Glaskracht Nederland. Zij stellen de doelen en ambities vast en maken afspraken over de financiële inzet van partijen.

Ondernemersgroep
Kas als Energiebron werkt met een ondernemersgroep. Deze groep brengt advies uit over de (onderzoeks)projecten van Kas als Energiebron. De formele besluitvorming over de financiering ligt bij het ministerie van LNV en het bestuur van LTO Glaskracht Nederland. De ondernemersgroep bestaat uit 15 ondernemers, breed samengesteld qua gewassen, regio’s en expertise. 

EnergiekEvent
Jaarlijks organiseren Kas als Energiebron, Wageningen UR Glastuinbouw en Delphy het EnergiekEvent. Tijdens dit event worden glastuinbouwondernemers, toeleveranciers, beleidsmakers en andere geïnteresseerden bijgepraat over de nieuwste ontwikkelingen en inzichten op het gebied van energie besparen en verduurzamen.

Financiering

In totaal is €3,7 miljoen per jaar (2018-2020) beschikbaar voor onderzoek, demonstratie en communicatie. De helft komt van de bedrijven in de sector en de helft van het ministerie van LNV, onder meer via Topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen. De sector beschikt voor 2018 nog over de financiële reserves van het Productschap Tuinbouw in de Stichting Programmafonds Glastuinbouw en zal met ingang van 2019 een nieuwe financiering realiseren met gebruikmaking van het instrument Verbindend Verklaring (zie programma Kennis in je Kas). Verder heeft LNV nog specifieke subsidieregelingen en ‘proof of principle’ budget gekoppeld aan Kas als Energiebron, in totaal € 11 miljoen per jaar.