Het programma

Kas als Energiebron is hét innovatieprogramma dat energiebesparing en het gebruik van duurzame energie in de glastuinbouw stimuleert. LTO Glaskracht Nederland en het ministerie van Economische Zaken trekken hierin samen op.

Het programma ontwikkelt kennis en (teelt)technieken om in kassen energie te besparen en om meer duurzame energie zoals bio-energie, zonlicht en geothermie te gebruiken. Met de inbreng van ondernemers stimuleren we innovaties die een doorbraak voor de sector kunnen betekenen. Om duurzame investeringen te stimuleren, zorgen we voor kennisuitwisseling, subsidieregelingen en betaalbaar technieken.

Onderzoek

De afgelopen tien jaar zette Kas als Energiebron veel innovaties in gang onder andere door onderzoek op kansrijke gebieden. Vallen en opstaan en oplossingen zoeken via meerdere sporen, is hiervoor kenmerkend. Op deze website vindt u zowel lopend als afgerond onderzoek, dat door Kas als Energiebron in gang is gezet.

Twee tot drie keer per jaar doet Kas als Energiebron een oproep aan kennispartijen om projectvoorstellen in te dienen. De projecten moeten voortbouwen op reeds ontwikkelde kennis en bijdragen aan de doelen van het programma. Bekijk hier de meest recente call (najaar 2016).

In het programma wordt veel aandacht besteed aan het betrekken van de praktijk: tuinbouwondernemers, adviseurs, toeleveranciers. Alle onderzoeksprojecten worden begeleid door mensen uit de praktijk, via begeleidingscommissies. In deze groepen wordt ook actief meegedacht over de richting van toekomstig onderzoek.

Meerjarenafspraak

Kas als Energiebron werkt vanuit energieafspraken tussen de glastuinbouwsector en de overheid, die in de Meerjarenafspraak Energietransitie Glastuinbouw 2014-2017 staan. Hierin zijn de doelen en ambities 2020 aangevuld met nieuwe financiële afspraken voor de periode 2014-2017. Er wordt op dit moment gewerkt aan actualisering van dee Meerjarenafspraak voor de periode 2018-2020.

Doelen

  • De glastuinbouwsector zal in 2020 maximaal 6,2 Mton CO2 emitteren, inclusief de CO2-emissie van elektriciteitslevering;
  • Per 2020 wordt een energiebesparing van 11 PJ gerealiseerd, zoals afgesproken in het Energieakkoord.

Ambities

  • In 2020 wordt in nieuw te bouwen kassen op economisch rendabele wijze netto klimaatneutraal geproduceerd, dus netto zonder de inzet van fossiele energie;
  • In 2020 zijn voor bestaande kassen teeltconcepten en –technieken ontwikkeld, waarmee op economisch rendabele wijze met de helft van de fossiele brandstof ten opzichte van 2011 (inclusief inkoop van fossiel geproduceerde elektriciteit), geproduceerd kan worden;
  • In 2050 heeft de glastuinbouwsector een volledig duurzame en economisch rendabele energievoorziening..

Speerpunten
In de meerjarenafspraak 2014-2017 zijn als speerpunten benoemd: Het Nieuwe Telen - Aardwarmte - Innovatie doorbraken - Energiewinst in de regio.

Klimaatneutraal 2050

De glastuinbouw wil in 2050 klimaatneutraal zijn. Glastuinbouw en overheid werken via Kas als Energiebron hard aan de afgesproken energiedoelen en ambities voor 2020, maar we kijken ook langer vooruit, bijvoorbeeld naar 2030. In 2015 is een eerste analyse gemaakt. In juni 2016 is een werkconferentie gehouden (verslag). Conclusie: de glastuinbouw wordt klimaatneutraal. Bekijk ook de animatie 'Glastuinbouw klimaatneutraal 2050'.

Ontwikkeldoelen

Kas als Energiebron heeft als doelstelling de ambities van de glastuinbouw op energiegebied mogelijk te maken. Op basis van de doelen en ambities uit de Meerjarenafspraak stelt het programma ontwikkeldoelen op tot en met 2017. Deze zijn:  

  • Onderzoeksdemo economisch rendabele onbelichte, energie-intensieve teelt (kas, teeltwijze) met slechts 10 á 12 m3/m2;
  • Kennis waarmee onder praktijkomstandigheden met 30% minder elektriciteit met bestaande belichtingsinstallaties goede kwaliteit en opbrengst kan worden behaald;
  • Onderzoeksdemo energiezuinig kasconcept met optimale lichtbenutting, zodat met 50% minder elektriciteit voor assimilatielicht kan worden geteeld met behoud van kwaliteit en opbrengst;
  • Inspirerende en haalbare configuraties voor een breed scala aan teelten/bedrijven waarin zowel energiebesparing als de inzet van duurzame energie en CO2 optimaal zijn. 

Organisatie

Het programma Kas als Energiebron wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de staatssecretaris van Economische Zaken en het bestuur van LTO Glaskracht Nederland. Zij stellen de doelen en ambities vast en maken afspraken over de financiële inzet van partijen.

Ondernemersgroep
Kas als Energiebron werkt met een ondernemersgroep. Deze groep brengt advies uit over de (onderzoeks)projecten van Kas als Energiebron. De formele besluitvorming over de financiering ligt bij het ministerie van Economische Zaken en het bestuur van LTO Glaskracht Nederland. De ondernemersgroep bestaat uit 15 ondernemers, breed samengesteld qua gewassen, regio’s en expertise. 

EnergiekEvent
Jaarlijks organiseren Kas als Energiebron, Wageningen UR Glastuinbouw en Delphy het EnergiekEvent. Tijdens dit event worden glastuinbouwondernemers, toeleveranciers, beleidsmakers en andere geïnteresseerden bijgepraat over de nieuwste ontwikkelingen en inzichten op het gebied van energie besparen en verduurzamen.

Financiering

In totaal is € 5 miljoen per jaar beschikbaar voor onderzoek, demonstratie en communicatie. De helft komt van de bedrijven in de sector en de helft van het ministerie van Economische Zaken, onder meer via Topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen. De sector beschikt hiervoor nog over de financiële reserves van het Productschap Tuinbouw in de Stichting Programmafonds Glastuinbouw. Verder heeft EZ nog specifieke subsidieregelingen en ‘proof of principle’ budget gekoppeld aan Kas als Energiebron, in totaal € 13 miljoen per jaar.