Zoeken

In de regio Oost-Brabant wordt een innovatienetwerk opgericht om de kennis uit het programma Kas als Energiebron niet alleen bij de pioniers, maar ook bij de early-adopters te laten landen. Dit moet leiden tot nieuw elan onder telers om daadwerkelijk over te gaan tot het toepassen van nieuwe energie-innovaties. In 2012 en 2013 kwamen elf tuinders uit het oostelijk deel van Noord-Brabant tien keer bijeen om meer zicht te krijgen in de toepasbaarheid en de processen die ten grondslag liggen aan nieuwe duurzame energie technieken. Dit netwerk heeft gedraaid rondom de thema's aardwarmte, geconditioneerd telen, CO2 voorziening, biovergisting, diffuus glas en gewasmonitoren. Voor elk thema is het leerproces tijdens de bijeenkomsten in kaart gebracht en zijn de leerpunten beschreven. De kansen en knelpunten van de energie innovaties zijn beschreven met aanbevelingen voor inpassing in de glastuinbouw in de regio. Projectnummer: 14229

De rookgassen uit WKK's worden nu gezuiverd voor de CO2-dosering. Een optie is CO2 uit de rookgassen te verwijderen en te doseren in de kas zonder andere (schadelijke) gassen. Hier komen diverse processen voor in aanmerking. Mogelijkheden zijn chemische en fysische wasprocessen, membranen, zeolieten, cryogene destillatie. Zeolieten kunnen o.a. ook voor CO2-opslag worden gebruikt, zodat deze onafhankelijk van warmte en stroomproductie kan worden ingezet. Doel van dit project is een analyse van de mogelijkheden voor productie (afvangst / zuivering) en opslag van (bio-)WKK-CO2. Een verzameling eisen aan CO2 opslag- en afvangstsystemen voor de glastuinbouw is opgesteld. De verschillende technieken zijn naast deze criteria gelegd. Afvangst met absorbers is het meest marktrijp, met enkele openstaande vragen, zoals milieu-impact. CO2-afvangst met membranen heeft interessante voordelen, maar meer ontwikkeling is nodig voor commerciële toepassing. Compressie is een bekende en uitontwikkelde techniek voor CO2-opslag, waarbij de CO2 echter wel geconcentreerd dient te zijn ter vermijding van energie- en ruimteverspilling. Adsorbers kunnen zowel CO2-afvangst als opslag verzorgen, echter met een (te) lage opslagdichtheid. Cryogene destillatie is waarschijnlijk niet realistisch vanwege hoge energiekosten. HotCO2 is een innovatieve nieuwe techniek die ontkoppelde CO2- en warmteproductie biedt (geen elektriciteit), en indirecte CO2 opslag. Seizoensopslag (enkele maanden) is momenteel nog niet haalbaar, korte termijn opslag wel. Ontwikkelingsprojecten voor CO2-afvangst verdienen sterk de aanbeveling, evenals case studies naar de economische haalbaarheid van interessante technieken. Projectnummer: 13342

Het project start met de inventarisatie van de warmte-, elektriciteit- en CO2-behoefte van tuinbouwgebieden die naar verwachting binnenkort in de Friese tuinbouwontwikkelingsgebieden ontstaan. Analyseren van de rol die aardwarmte daarin kan spelen is de volgende stap. In deze berekeningen zijn investeringskosten voor een aardwarmtebron, de gasprijs, de prijs voor eventuele inkoop van CO2 en de in- en verkoop prijs voor elektriciteit meegenomen. Het gebruik van geothermie kan een belangrijke bijdrage leveren aan de vermindering van het gebruik van fossiele energie. In dit onderzoek is bekeken welke bijdrage geothermie kan leveren. Het rapport geeft kwantitatieve handvatten om de verschillende invloedsfactoren te kunnen beoordelen. Voor een gemiddelde geothermiebron op een 10 ha niet belichtende groenteteelt kan een vermindering van de gasinput van ruim 20 m3 worden gerealiseerd. Het gebruik van alternatieve CO2 verhoogt de mogelijke gasbesparing aanzienlijk en het intensief gebruik van WKK voor levering aan het openbare net leidt tot een belangrijke vermindering van het perspectief voor geothermie. Projectnummer: 12732

In de belichte teelten worden schermen (bovenafscherming) nauwelijks toegepast, niet alleen omdat het perspectief op energiebesparing lager is dan bij onbelichte teelten, maar ook omdat problemen worden verwacht met het kasklimaat bij belichting onder een gesloten scherm. Dit wordt in dit project onderzocht. Uit het onderzoek blijkt dat: Het grootste knelpunt voor bovenafscherming is het oplopen van de kastemperatuur onder een (deels) gesloten assimilatiescherm. De buitentemperatuur en de windsnelheid bepalen zeer sterk de mogelijkheden om warmte af te voeren. In de maanden september en oktober, en in enige mate ook in april, laten de buitentemperaturen het niet toe om de lichtuitstraling met meer dan 80% te reduceren. In de tussenliggende maanden zijn de mogelijkheden om uitstraling te reduceren groter, maar niet onbeperkt. In het onderzoek zijn een 85%, 95% en 100% lichtdicht schermdoek gebruikt. Het 100% lichtdicht schermdoek biedt de telers de meeste mogelijkheden om lichtuitstraling te beperken én om op alle weersomstandigheden in te spelen. De kasklimaatregelprogramma's zijn nog niet aangepast. Bij de huidige stand van de techniek van schermdoeken en scherminstallaties is het uitschakelen van de belichting de enige optie om te hoog oplopende kastemperatuur te voorkomen. Projectnummer: 12259

Van dertien energiebesparende maatregelen is het effect op het energiegebruik, de gewasproductie en productkwaliteit en de bedrijfseconomische kosten en baten in beeld gebracht. Dit is gedaan voor negen verschillende gewassen, te weten: tomaat, komkommer, chrysant, roos, sla, ficus, freesia en Spatiphyllum. Er is per gewas een overzicht gegeven van de energiestromen en de effecten van de meest perspectiefvolle energiebesparende maatregelen op het gasverbruik en de productie.De energiestromen en het effect van de energiemaatregelen worden meer in detail besproken. Voor de gewassen tomaat, chrysant en freesia zijn een aantal van de maatregelen ook meegenomen in het project 'Software voor energiebesparing op maat'. In dit project is een computerprogramma ontwikkeld dat nauwkeurig rekening houdt met bedrijfsspecifieke omstandigheden. Projectnummer: 11286