Zoeken

Het intensievere en betere gebruik van energieschermen leidt tot meer problemen met condensatie, drup en algengroei. Enerzijds is dit goed verklaarbaar, anderzijds zijn metingen gewenst om de precieze werking en oorzaken beter in kaart te brengen. Een betere analyse is de eerste stap op weg naar mogelijke oplossingen. Op een praktijkbedrijf worden metingen uitgevoerd: temperaturen en RV onder/tussen/boven de doeken en aan het kasdek, (uit)straling, hoeveelheid condens op en onder het doek en condens van het kasdek. Voor deze metingen wordt een innovatieve meetmethode ontwikkeld. In het lab wordt het vochttransport door verschillende energiedoeken bepaald. Op basis van de gemeten waarden wordt in een simulatiemodel berekend of de gemeten hoeveelheden condens en drup overeenstemmen met een berekende waarde. Daarmee worden voorstellen ontwikkeld voor in de praktijk bruikbare meetmethoden die de problemen kunnen voorspellen en strategieën die de problemen kunnen oplossen. Het testen van mogelijke oplossingen zou kunnen plaats vinden in een vervolg project. Projectnummer: 20023

Het doel is het uitwerken en toepassen van een teeltstrategie voor lisianthus waarbij minimaal 35% energie en 90% gewasbeschermingsmiddel bespaard wordt. Er is minder dan 2% uitval en de kwaliteit en productie zijn vergelijkbaar of beter dan in de praktijk. Er is ook een maximale duurzaamheidprestatie op gebied van afval, materiaalgebruik en verbruik en economische rentabiliteit. Op basis van de laatste kennis is samen met kwekers een teeltstrategie opgesteld en wordt nu gedemonstreerd op 1000 m2 bij GreenQ / Improvement Centre. De onderdelen van de teelstrategie zijn o.a.: Teelt op substraat met eb & vloed (ipv teelt in de grond) Diffuus glas Drie schermen (energiedoek, isolerend lichtafschermdoek en zonweringdoek) Belichting SON-T in drie trappen schakelbaar (70, 140 en 210 umol) waarbij lichtintegratie toegepast wordt, belichting afhankelijk van de teeltfase. Ventilation Jet Hoge druk verneveling. Gezien de resultaten uit de eerste twee teelten van 2014 bij het GreenQ Improvement Centre lijken deze doelen haalbaar. De vrees voor ziekten (Botrytis, Fusarium)en fysiogene afwijkingen (brandkoppen) weerhoudt vooralsnog een implementatie in de praktijk. Voordat een eerste proef op een praktijkbedrijf kan worden uitgevoerd zal in 2015 nog meer ervaring met het teeltsysteem moeten worden opgedaan. De teelt wordt in drie teeltfasen gesplitst waarbij voor elke fase een optimaal klimaatrecept wordt getest. Zo zal het energiegebruik meer worden toegespitst op de behoeften van het gewas. Andere aandachtpunten in de proef: Meer ervaring opdoen met schermen icm met Ventilation Jets, op basis van de uitstraling (Pyrgeometer). Beter monitoren van de invloed van het teeltsysteem op de vochthuishouding. Achterhalen oorzaak brandkoppen tijdens de eerste teelt (maart/mei). Ontwikkelen en testen andere wortelmedia om de teeltwisselingen versneld uit te kunnen voeren. Beter benaderen praktijksituatie door cyclisch telen (meerdere gewasfasen in dezelfde afdeling). Door te experimenteren met minder energie voor het stomen en door het regelmatig controleren op ziekten in het gietwater, zal worden gekeken in hoeverre ontsmetting van het gietwater verder kan worden gereduceerd. Projectnummer: 15123

Telen met gestuurde vochtafvoer betreft twee proeven, een in de VenlowEnergy kas en een bij GreenQ DLV. Tot nu toe is in het onderzoek voor Het Nieuwe Telen wel stappen gezet om de verdamping te verminderen middels het achterwege laten van de minimumbuis, maar is nog niet vanuit de benadering van een gecontroleerde minimale vochtafvoer uit de kas gewerkt. Het uitvoeren van een experiment met deze benadering kan nieuwe kennis opleveren voor de toepassing van het nieuwe telen en het telen bij minimale en gecontroleerde verdamping. De Venlow-energie kas wordt gebruikt voor dit project, met een teelt van hoge draad komkommer. Doelstelling: Effect op energie gebruik en gewasontwikkeling onderzoeken van sturen van de vochtafvoer in de nacht op een gecontroleerde wijze ( tussen de 25 en 10 gr/(m2.uur), waarbij de vochtafvoer afhankelijk is van de verdamping overdag. Vochtafvoer overdag wordt gestuurd in relatie tot de instraling. Aantonen dat met sturen op een minimale vochtafvoer in de nacht problemen met gebreksverschijnselen en ziektes niet optreden. Daarnaast wordt in een afdeling van GreenQ DLV een energiezuinige komkommerteelt (25 kubieke meter gas per m² op jaarbasis) gedemonstreerd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van nieuwe ontvochtigingstechnieken en nieuwe visies op het kasklimaat om ziekten te voorkomen. Om een leidraad te geven voor de energiedoelstelling zal er voor de gehele teelt per week een richtlijn worden gegeven voor de te gebruiken energie. Voor deze proef zal een teeltstrategie worden toegepast welke een praktijkwaardige productie en kwaliteit als streven heeft. Om goede aansluiting met de praktijk te houden is een goede vroege productie van groot belang. De energiedoelstelling zal door inzet van de punten moeten worden bereikt: Het ontwikkelen van een eenvoudiger en betere schermregeling. Het beter sturen van verdamping van de plant en kasklimaat op basis van VPD. Risico’s op het optreden van Mycosphaerella beperken. Meerdaagse temperatuur integratie toepassen. Dit project bestond uit twee onderdelen: Een energiezuinige komkommerteelt volgens HNT bij het Delphy Improvement Centre in een kas met dubbel scherm en een hoge draad komkommerteelt gericht op gestuurde vochtafvoer in de Venlow Energy kas met dubbel glas bij Wageningen University & Research. De doelstelling van de proef bij Delphy was het demonstreren van een energiezuinige komkommerteelt met een praktijk conforme productie. Om dit te realiseren waren de belangrijkste uitgangspunten van dit project het ontwikkelen van een eenvoudigere en betere schermregeling en het sturen op basis van de verdamping van de plant en kasklimaat op basis AV en VPD om zo de risico’s op Mycospharella te beperken. De proef bestond uit drie teelten volgens een traditioneel paraplu systeem. Het scherm opende op basis van verschil in stooktemperatuur en temperatuur boven het scherm. Dit resulteerde erin dat scherm na zonsopgang nog enkele uren dicht bleef liggen. Hierdoor werd de inzet van de buis minimaal. Dit werkte in zowel de eerste als tweede teelt naar wens. De ontwikkelde schermregeling werd voorgezet in de 3 e teelt maar resulteerde in de week dat het weer omsloeg van warm weer met veel instraling naar kouder weer met minder instraling (week 38) in een chaotische regeling van het scherm. Dit resulteerde in veel fluctuaties in het klimaat (met name het AV). Dit heeft waarschijnlijk een grote bijdrage geleverd aan de infectie van Mycospharella in de derde teelt. De energiedoelstelling is met een energieverbruik van 20 m3/m2 en een praktijkconforme productie (184 stuks en 78.1 kg/m2) uiteindelijk ruimschoots gerealiseerd. Wel moet hierbij worden opgemerkt dat bij dit energieverbruik de beschikbaarheid van CO2 van een externe bron afkomstig een voorwaarde is. Doelstelling van de proef in de VenLow Energy kas was een minimale verdamping te realiseren bij teelt onder dubbel glas en een folie scherm. In de nacht daalde de verdamping tot 15-25 g.m-2.uur-1. Dit was voldoende om zonder gebreks verschijnselen de komkommers te telen. Alleen in maart kwam enige mate van bolblad voor, maar na een paar zonnige dagen herstelde het gewas zich goed. Het foliescherm is tot 2 uur na zon-op gesloten gehouden en 1 uur voor zon-onder weer gesloten. Dit leverde voor de groei geen problemen op. In de nacht kon de luchtvochtigheid oplopen tot boven de 95% zonder dat er Mycospharella is ontstaan. Voor HNT betekent dit dat als de overige factoren zoals horizontale uniformiteit van het klimaat goed zijn dat bij hoge luchtvochtigheid en met minimale vochtafvoer kan worden geteeld. Voor de VenLow Energy kas was het ventilatievoud 0.37 en dat levert in winter condities een voldoende mate van natuurlijke ventilatie en vochtafvoer op. Projectnummer: 20005

De doelstelling van dit project is de ontwikkeling van een nieuw kas- en teeltconcept voor groenten, snijbloemen en potplanten met hoge isolatie en lichttransmissie in de winter bij gelijktijdig lage investeringskosten. Het door het consortium voorgestelde 2SaveEnergy (voorheen genaamd Glas-Film-Kas) concept maakt gebruikt van een aantal innovaties: Glas en folie in combinatie vormen een kasdek met een hoge isolatie; door luchtbehandeling tussen spouw is isolatie flexibel aan te brengen en kunnen klimaat voordelen worden behaald. De juiste combinatie van glas en film zorgen voor een hoge lichttransmissie. Integratie van diffuse eigenschappen in dit dek zorgen voor hogere gewasopbrengst. Nieuwe luchtingssysteem zorgt voor goed kasklimaat. Energiezuinige ontvochtiging om aan hogere eisen door betere isolatie te kunnen voldoen. Toepassing van een energiezuinig teeltconcept. Het consortium onder leiding van Van der Valk Systemen draagt zorg voor het ontwerp en de realisatie op het Innovatie en Demonstratie Centrum te Bleiswijk. Het doel van dit project is de gewas- en energie performance te monitoren. Dit gebeurt door op een representatieve en objectieve manier de noodzakelijke data te verzamelen die nodig zijn voor inzicht in de werking van het concept, de betrouwbaarheid van de technologie en de uiteindelijke energetische en gewas technische prestatie van de kas. Hierbij moeten de volgende onderzoeksvragen worden beantwoord: Wat is de invloed van de gekozen glas-film-combinatie op de lichtdoorlatendheid in werkelijkheid? Wat is de optimale dekconstructie? Wat is de optimale installatiewijze voor de aan te brengen film? Wat is de invloed van het nieuwe luchtingsysteem op het kasklimaat op verschillende momenten tijdens de demo? Wat is het energieverbruik jaarrond tijdens de demo? Welk teeltconcept kan het beste worden gevolgd? Toetsen eerder uitgewerkt concept in praktijk. Wat is de gewasperformance; ontwikkeling, groei en opbrengst van de gekozen gewassen tijdens de demo? Wat zijn de kosten en baten voor de teler? Hoe werken de technische constructies/installaties (dek, luchting, ontvochtiging) tijdens de demo? In 2015 is een tomatenteelt uitgevoerd in de 2SaveEnergy kas. De productie van het ras Cappriccia was met 67 kg/m2 hoger dan het gestelde doel van 63 kg/m2 en hoger dan in de praktijk. Het diffuse kasdek zal ongetwijfeld een deel hiervan voor zijn rekening hebben genomen. De teelt is over het algemeen goed verlopen zonder Botrytis of andere aantastingen. Opvallend was wel dat er in verschillende periodes ongelijkheid in en binnen de trossen was. De oorzaak hiervan is onduidelijk en heeft ongetwijfeld wat effect op de totale productie gehad. Het is onwaarschijnlijk dat dit veroorzaakt is door het kasconcept. Verschil tussen winter en zomer De besparing op warmte laat door het jaar twee duidelijke seizoenen zien: de winter, waar met name het kasdek en scherm voor de besparing zorgt, en de zomer, waar meer het teeltconcept volgens HNT energiebesparing oplevert ten opzichte van de gangbare praktijk. Het lage energiegebruik in de zomer heeft wel het nadeel dat er, om het productieniveau te halen, absoluut een externe CO2-bron beschikbaar moet zijn. Ook bij de zuinige doseerstrategie die in deze proef is toegepast, zal op jaarbasis al snel zo’n 13 kg CO2 ingekocht moeten worden. De beschikbaarheid van een alternatieve CO2-bron is dan ook van groot belang om deze hoge besparingen te bereiken. De ontvochtiging met buitenluchtaanzuiging en naverwarming heeft naar behoren gefunctioneerd en het niet toepassen van een minimumbuistemperatuur heeft niet tot zichtbare (vocht) problemen geleid. De sneeuwarme winter van 2015 heeft het niet mogelijk gemaakt het sneeuwsmelten via het aanzuigen van kaslucht die gedistribueerd wordt door de goot naar de spouw tussen glas en film, te testen. Testmetingen hebben wel laten zien dat de lucht in de goot zeer snel afkoelt, zodat de smeltcapaciteit minimaal zal zijn. Doordat de spouw tussen glas en film in dit concept niet luchtdicht is, kan er condensatie in de spouw voorkomen. Of en zo ja welke gevolgen dat op langere termijn heeft voor de transmissie is nog onbekend. Besparing richting 50% Een jaar telen van tomaat in de 2SaveEnergy kas heeft laten zien dat het gebruik van een isolerend kasdek en intensief (dubbel) schermgebruik geen negatieve gevolgen voor de productie heeft gehad. Daarbij is door dit kas- en teeltconcept een besparing op warmte mogelijk gebleken die ten opzichte van de gangbare praktijk richting de 50% loopt. Daar staat tegenover dat er zeker 13 kg CO2 ingekocht moet worden. Projectnummer: 20016

Bij de amaryllis teelt is de toepassing van een tweede energiescherm, vast of beweegbaar, nog niet gebruikelijk. Als het gebruik van een tweede scherm wordt gecombineerd met een verhoogde RV (of verlaagd vd) setpoint en temperatuur integratie dan is een besparing op warmte van ca. 7 m3/m2 ofwel bijna 30% theoretisch mogelijk. Doelstelling voor deze proef is een besparing van 25%. Dit project is gericht op het realiseren en monitoren van de energiebesparing in een bestaande, lopende amaryllis proef met recirculatie van voedingswater op het GreenQ Improvement Centre. Deze proef wordt beoogd in 2014 te worden voortgezet. Als referentie voor het energieverbruik wordt uitgegaan van de proef resultaten in 2012 en 2013. Voor het realiseren van de energiebesparing staan 2 opties open: XLS-18 op het bovenste dradenbed en een combinatie van Harmony en XLS-10 op het onderste dradenbed Installatie van een vast geperforeerd folie In beide gevallen gecombineerd met nivolatoren voor luchtbeweging, verhoogde RV en temperatuur integratie. In de amaryllisteelt worden twee fases onderscheiden: de trek van de bloemen en de bolgroei. Voor deze twee fases samen is met een tweede scherm (Luxous1347, voorheen XLS-10 genaamd) en een energiezuinige klimaatregeling 17,5 m3/m2 gas voor de verwarming verbruikt. In het vergelijkingsjaar is in dezelfde kas met één energiescherm en standaard minimumbuis instelling 23,4 m3/m2 gas verbruikt. Een verschil van 5,9 m3 en een energiebesparing van 25%. Als het verbruik van het vergelijkingsjaar wordt gecorrigeerd voor de lagere stooktemperatuur tijdens de trek van de bloemen en gemiddeld 2°C lagere buitentemperatuur tijdens de periode van bolgroei komt het gasverbruik in het voorgaande jaar op 20,1 m3/m2. Dan is de energiebesparing lager: 2,6 m3/m2 gas en een besparing van 13%. Houdbaarheidsproeven Op verzoek van de BCO zijn drie houdbaarheidsproeven uitgevoerd om na te gaan of geen ‘Bent Neck’ problemen optreden door het toepassen van de energiezuinige klimaatregeling. Bent Neck is het knakken van bloemstelen als de bloemen na droog transport in dozen, bij de detaillist op water worden gezet. Dit is een probleem wat soms bij enkele cultivars op kan treden. Vermoed wordt dat een hoge luchtvochtigheid ‘Bent Neck’ problemen verergert. Houdbaarheidsproeven na een praktijkgetrouwe transportfase lieten geen ‘Bent Neck’ zien voor bloemen die in de energiezuinige kas waren gekweekt. Projectnummer: 20001