Zoeken

Als assimilatie belichting in rozenteelt wordt vervangen door LED dan levert dit een besparing op van 25 % op elektriciteit. 3,5% extra besparing komt door de lichtintensiteit te regelen bij wisselende weersomstandigheden. Daarnaast kan waarschijnlijk de geoogste warmte door koeling in m.n. de zomer de warmtevraag dekken in de winter. De urgentie is hoog om de configuratie van de rozenteelt zodanig in te richten dat de warmte-inbreng en -behoefte verder wordt gereduceerd, zodat voldaan kan worden aan het lichtconvenant vanaf 1 januari 2017. Uitgangspunt is dat de productiecapaciteit en stuurbaarheid van de kwaliteit behouden blijft of zelfs verbetert. Naast dat LED belichting inmiddels meer dan 25% zuiniger is dan SON-T belichting bij eenzelfde lichtoutput, kan het mogelijk ook een oplossing bieden voor lichtafschermingsregels. Dit onderzoek wil aantonen dat rozen onder volledige LED belichting kunnen worden geteeld, waarbij geen lichtemissie meer ontstaat. Daarbij wordt verwacht dat de kwaliteit van de rozen verbetert door de combinatie van LED en verwarming en koeling middels OPAC’s boven het gewas. Voor gebruik van OPAC is dit al aangetoond. Deze kwaliteitsverbetering is samen met de energie besparing de basis voor de economische haalbaarheid van het systeem. Gebruik van LED heeft grote gevolgen voor o.a. de warmtebalans van gewas en kas, daarmee ook op de verdamping van het gewas, de vochthuishouding in de kas en de ontwikkeling van het gewas. In dit onderzoek wordt het integrale effect op de teelt in samenhang onderzocht Het doel is een kwaliteitsverbetering in bloemgrootte en steelgewicht ten opzichte van de prestaties in het lopende onderzoek: Een bloemgrootte van 52 mm en een steelgewicht van 55 gram bij een lengte van 80 cm. Er wordt geen productie voordeel in lichtbenutting verwacht. Er zijn wel veel vragen over het effect van LED op productie en kwaliteit. Naast dat LED energiezuiniger is dan SON-T, wordt de lichtintensiteit van de LED zodanig geregeld bij m.n. wisselende weersomstandigheden dat dit voor het gewas gelijkmatiger wordt waardoor ook energie bespaard wordt (250 uur, 3,5%). De afdeling van de huidige proef wordt omgebouwd van SON-T naar LED belichting, waarbij de regelingen getest wordt om LED te sturen naar gewenste lichtintensiteit in combinatie met gebruik doeken en globale straling. De kas is daarnaast ingericht met diffuus glas en kan er lucht van boven het scherm aangezogen worden. In de teelt wordt naast het klimaat, ook de klimaatverdeling en uiteraard het energieverbruik geregistreerd. Van de teelt worden alle relevante aspecten geregistreerd. Ook wordt houdbaarheid en de uitloopsnelheid van de takken gemeten. Bijdrage derden: 10% in cash door de gewascoöperatie roos en de belichting wordt door Philips ter beschikking gesteld. In de zomer van 2016 was het klimaat door LED en koeling met behulp van OPAC- warmtewisselaars goed voor een prima kwaliteit rozen. In de winter 2016/2017 liep de kwaliteit van de rozen sterk terug door het optreden van kleine bladeren, veel 7-blad en kleine knoppen. De kleur van blad, bloem en steel werd te donker en de bedoorning te sterk. In het voorjaar nam dit weer af, met positieve gevolgen voor de kwaliteit. Over de oorzaak van de kwaliteitsachteruitgang is uitvoerig van gedachte gewisseld. Gedacht wordt aan temperatuur, knipstrategie en lichtspectrum. Ondanks de kwaliteitsproblemen was de productie in stuks en kg per m 2 prima. De lichtbenuttingsefficiëntie in de full-LED proef was gelijk aan die van de SON-T proef een jaar eerder. De energiebesparing voor belichting realiseerde de gewenste 25%. Wel moet er meer warmte in de kas worden gebracht om het gewas een hogere temperatuur te laten ervaren, vooral op momenten dat er alleen belichting is en geen natuurlijk licht. De warmte wordt geleverd vanuit een lange termijn warmte- en koudeopslag (aquifer in combinatie met warmtepomp) doordat er bij de koeling in de zomerwarmte is geoogst. Met de inkoop van groene elektriciteit kan de teelt van rozen daarmee klimaatneutraal worden. Projectnummer: E16013

Dit project is een aanvulling op het lopende project ‘Duurzaamheid als leidraag voor roos’ . Het gaat om een technisch uitbreiding / aanpassing aan de OPAC’s zodat droge lucht van boven het scherm via een buis en de OPAC’s in de kas worden gebracht om zo beter te kunnen ontvochtigen onder gesloten schermen. Het systeem om droge buitenlucht onder het gewas in te brengen gaf extra gewasverdamping. Dit systeem brengt droge lucht boven het gewas om juist bij te dragen aan de droging rond de knoppen en de bovenste bladeren. Dit werd niet bereikt met het systeem van droge lucht inbrengen onder het gewas. Met deze aanvulling kan – naast de energiebesparing in het al gehonoreerde project – op de niet belichte uren 10% op warmte bespaard worden door beter te kunnen schermen. Daarnaast kan in de belichte uren het vocht beter beheerst worden bij lichtafscherming. Lek Habo levert en verzorgt de technische aanpassing (in kind bijdrage). De resultaten van dit aanvullende onderzoek zijn meegenomen in het hoofdonderzoek ‘Duurzaamheid als leidraag voor roos’ . Projectnummer: E15015

Door rozentelers is een visie geformuleerd dat zij naar de toekomst toe op een duurzame wijze willen produceren. Daarbij zijn de volgende uitgangspunten geformuleerd: De rozen zijn van topkwaliteit voor het topsegment in de markt. De ambitie is dat ten opzichte van een huidig rozenbedrijf een 30 % efficiëntere inzet van grondstoffen wordt gerealiseerd. De inzet van gewasbeschermingsmiddelen moet 25 % lager zijn dan de huidige praktijk. De beschikbaarheid van grondstoffen- energie, water, nutriënten, CO2 is geborgd. Rozentuinders willen met dit onderzoek een teeltconcept ontwikkelen en testen waarbij een perfecte roos geteeld wordt, maar wel energiezuiniger geproduceerd. Het is voor bedrijven niet mogelijk om dit zonder goede onderbouwing op het eigen bedrijf te realiseren. Er zal eerst op semipraktijk schaal aangetoond moeten worden dat dit kan. Dit kan door bij het Improvement Centre een afdeling van 1000 m2 in te richten waarin volgens de modernste inzichten – met toepassing van technieken uit Het Nieuwe Telen - wordt gewerkt. Hiervoor wordt in nauw overleg met tuinders een teeltplan gemaakt en intensief uitgevoerd en gevolgd. Daarbij worden o.a. de volgende innovaties toegepast: Led tussenbelichting in combinatie met SON-T bovenbelichting luchtbehandelingskasten voor koeling, verwarming en luchtbeweging geforceerde buitenlucht ventilatie diffuus glas met AR coating nauwkeurige CO2 dosering Scherm installatie met de 99 %lichthinderdoek, harmony 25 op zelfde draden bed en XLS 10 op onderste draden bed. In een kas van 1000 m2 bij GreenQ Improvement Centre voorzien van diffuus glas, koeling middels OPAC’s, LED tussenbelichting, actieve ventilatie onder het gewas en drie schermen is in een onderzoek van twee jaar gewerkt aan het telen van goede rozen op een energiezuinig wijze. Uit het onderzoek konden onder andere de volgende conclusies getrokken worden: Na twee jaar onderzoek met Red Naomi werden rozen geproduceerd die aan de gestelde kwaliteitscriteria voldeden. De productie doelstelling in een vol productief jaar was 275 stuks/m2 en 15 kg per m2. Dit is in het tweede jaar gerealiseerd. Dit is een voor praktijkomstandigheden hoge maar haalbare doelstelling. De besparing op elektriciteit voor belichting is 6% in het tweede jaar ten opzichte van de referentie. Dit is minder dan de doelstelling. De besparing op CO2 is met een dosering van 67.9 kg/m2 ruim 50% en voldoet daarmee aan de doelstelling. De warmte-input is verlaagd tot 911 MJ/m2 in het tweede jaar, en daar kan volledig in worden voorzien door het gebruik van de warmte die bij koeling uit zonlicht is geoogst. Voor beheersing van meeldauw en botrytis is het nodig de luchtvochtigheid beneden de 85% te houden. Dit is bij een energiezuinig teeltwijze moeilijk te bereiken. In het project is geconstateerd dat de gewasbescherming met de gehanteerde teelttechniek niet is verbeterd. Het knippen en inbuigen is essentieel voor de gehele struikopbouw en daarmee voor het bereiken van een goede productie van hoge kwaliteit. De geforceerde ventilatie (AVS) met lucht onder het teeltsysteem werkt om het onderin het gewas droog te houden als het absolute vocht buiten lager is dan het absolute vocht onder in de kas. In het gewas neemt de lucht snel vocht op, zodat het op de hoogte van de knoppen weer vochtig is. De tussenbelichting met LED leverde geen verbetering van de lichtbenuttingsefficiëntie in g/mol licht. De OPAC kan worden gebruikt voor verwarming, koeling of ontvochtiging. Voor elk van de drie functies is een andere sturing van ventilator, aanvoertemperatuur water en pompcapaciteit voor de waterflow nodig. Projectnummer: 14791

Op een praktijkbedrijf met rozenteelt wordt gestreefd naar afvoer van warmte door schermkieren tijdens belichting en verlaging van de inzet van minimum buis. Hiertoe worden op 1.000 m2 proeven uitgevoerd met nivolatoren, verhoging van de capaciteit van de bestaande LBK's en inzet van een nieuwe horizontale puls ventilator. Doelen: Er wordt getoetst wat de effecten zijn op het microklimaat van verticale luchtbeweging en beter geregelde toevoer van koude lucht van boven het scherm. Het weglaten van de minimum buis levert ongeveer 20% besparing aan warmte input. Door de lagere Sparkspread van de laatste tijd overwegen ondernemers minder inzet van WK en dat wordt hiermee mogelijk. Omdat veel lagere buistemperaturen nodig zijn kan een extra trap op de rookgaskoeler op de WK beter worden geplaatst die tot 9% besparing leidt. Daarnaast wordt een verbetering van kwaliteit en productie verwacht doordat het klimaat binnen de kas veel egaler wordt en daarmee beter stuurbaar. Horizontale temperatuurverschillen leiden tot meeldauw en verlaagde productie, verticale temperatuurverschillen tot te kleine bloemknoppen. Projectnummer: 14754

In dit project wordt een afdeling met het nieuwe Harmony-doek vergeleken met een afdeling met het traditionele zomerdoek. Dit heeft als doel om de invloeden van dit nieuwe doek in vergelijking met een standaard doek in kaart te brengen. We weten dat we met een diffuus-scherm meer licht in de kas kunnen toelaten, omdat er minder directe instraling plaatsvindt en hierdoor de gewastemperatuur ook lager ligt. Dit moet leiden tot een hogere productie en betere kwaliteit, hetgeen we ook in deze proef wilde aantonen. Dit is helaas niet gelukt doordat het dek bestaat uit gehamerd glas en het scherm relatief zo spaarzaam mogelijk is ingezet. De schermstrategie is tijdens de proef gewijzigd, omdat uit de fotosynthesemetingen duidelijk werd dat een schermpercentage van 50% veel te hoog is en dit de plant direct 'stil' zet. Ook is duidelijk geworden dat het niet meevalt diffuuslicht objectief te meten. Dat diffuuslicht zich anders gedraagt/valt dan licht onder een niet-diffuus scherm bleek wel duidelijk uit het feit dat er onder het diffuse doek bij zoninstraling nauwelijks of geen schaduw wordt gecreëerd. Projectnummer: 13685

Van dertien energiebesparende maatregelen is het effect op het energiegebruik, de gewasproductie en productkwaliteit en de bedrijfseconomische kosten en baten in beeld gebracht. Dit is gedaan voor negen verschillende gewassen, te weten: tomaat, komkommer, chrysant, roos, sla, ficus, freesia en Spatiphyllum. Er is per gewas een overzicht gegeven van de energiestromen en de effecten van de meest perspectiefvolle energiebesparende maatregelen op het gasverbruik en de productie.De energiestromen en het effect van de energiemaatregelen worden meer in detail besproken. Voor de gewassen tomaat, chrysant en freesia zijn een aantal van de maatregelen ook meegenomen in het project 'Software voor energiebesparing op maat'. In dit project is een computerprogramma ontwikkeld dat nauwkeurig rekening houdt met bedrijfsspecifieke omstandigheden. Projectnummer: 11286