Zoeken

Door gerberatelers wordt al enkele jaren nauw samengewerkt om de ervaringen met HNT in de praktijk intensief met elkaar uit te wisselen en te verdiepen. Hierbij worden de benodigde metingen uitgevoerd in het project monitoring door Wageningen UR Glastuinbouw. De onderlinge uitwisseling en de bespreking van de monitoring resultaten worden in project vorm georganiseerd door TTO met kennis inbreng van Flori Consult. Er is al veel bereikt maar de telers lopen aan tegen grenzen aan met de inzet van hun schermen. In het komende seizoen is het de bedoeling om met een warmtebeeldcamera scherper de effecten van uitstraling en de invloed hierop van schermen te onderzoeken. Bij Holstein Flowers en Zuijderwijk Witzier, die geïnvesteerd hebben in hulpinstallaties voor HNT, monitoren onderzoekers van Wageningen University & Research de teelt en het klimaat. Dit wordt intensief begeleid door een groep telers vanuit de gewascoöperatie Gerbera met als projectleider Stefan Persoon van Inno-Agro. Voorkomen van natslag Het onderzoek richtte zich op het verschil tussen bloem- en gewastemperatuur en eventuele natslag ten gevolge van een bloemtemperatuur die (wellicht maar kortstondig) onder dauwpunt ligt. Er is gemeten met een Thermoview 48 camera om de bloemtemperatuur in beeld te krijgen. Gezien de nauwkeurigheid van de meter zijn extra metingen toegevoegd ter referentie. Gebleken is dat er gecorrigeerd moet worden, dus een teler moet hier rekening mee houden als hij een camera voor dit doel aanschaft. Nauwkeuriger schermen Samenvattend kan gesteld worden dat de warmtebeeldcamera een goed hulpmiddel is om de temperaturen van verschillende plantonderdelen te bepalen. Dit geeft meer informatie over de plantstatus ten opzichte van de huidige klimaatregistratie waar alleen temperatuur en RV van de kaslucht wordt gemeten. Hiermee kan een teler nauwkeuriger gaan schermen met als voordeel dat er meer schermuren zijn met een volledig gesloten scherm en dito energiebesparing. Projectnummer: E16026

In de praktijk is er al enkele jaren een tendens waarneembaar binnen de gerbera teelt naar steeds lagere nachttemperaturen met een hoge plantbelasting. Dit maakt het afvoeren van vocht in de nacht en het beschermen van het gewas tegen de negatieve gevolgen van uitstraling lastig. Dat leidt uiteindelijk tot onnodig, hogere warmtevraag. Vanuit HNT wordt een strategie benadrukt om de temperatuur sterker lichtafhankelijk te maken en daarbij te streven naar gemiddeld hogere etmaaltemperaturen bij lagere plantbelasting in die fasen van de teelt waar dit het meest nuttig. In 2015/2016 is aangetoond dat de nieuwe teeltwijze mogelijkheden biedt, maar deze moet nog verder geoptimaliseerd worden. Om het energieverbruik in de nacht en in de winter verder te kunnen verlagen is de inzet van een nieuwe generatie schermdoek met kleine spouw en een hoge isolerende werking gewenst. Daarnaast kan door het variëren van de daglengte de plantbelasting beter gestuurd worden naar een niveau dat past bij de verwachte licht sommen over het seizoen. Bijkomend voordeel is een betere benutting van de bestaande belichtingsinstallaties en een mogelijk constantere kwaliteit over het seizoen. Het project is een kasproef in drie afdelingen bij Wageningen UR met vier gerberagewassen: twee mini’s en twee grootbloemig. Alle drie de afdelingen worden uitgerust met een nieuw verduisteringsscherm met spouw op een dubbel dradenbed. De isolerende werking van dit scherm is ruim 50% hoger (k-waarde 0,7 t.o.v. 0,4 m2K/W) dan een standaard scherm en heeft daarmee ook een positieve invloed op de beperking van de invloed van uitstraling. Voorts draagt dit scherm bij aan het verlagen van winterpiek in warmteverbruik en dat is zowel economisch als strategisch (inzet rest- of aardwarmte) van belang. Bij een gelijk lichtniveau van 100 µmol wordt de daglengte over het seizoen in twee behandelingen gevarieerd van 11,5 tot 13 of 15 uur. In beide behandelingen wordt de temperatuur sterker gevarieerd met het lichtniveau dan in de praktijk gebruikelijk is. De derde behandeling is de referentie en komt zoveel mogelijk overeen met de praktijk. Binnen de proef wordt ook onderzocht hoe de lichtonderschepping verbeterd en de gewasverdamping verlaagd kan worden door het sturen van de bladhoeveelheid. Dit kan enerzijds door het wegnemen van oud blad, maar anderzijds wordt ook geëxperimenteerd met het wegnemen van jong blad in bepaalde teeltfasen, met name bij afnemend licht. Doel: Het energieverbruik bij gerbera verder verlagen en de productie te verhogen door de resterende knelpunten en kennishiaten op te lossen, in het kort: Verbeterde isolatie bij lichtafhankelijke teeltstrategieën Betere benutting van de bestaande lichtinstallaties door langere dag in de winter Gerichte gewashandelingen in het najaar en winter (verbeteren lichtonderschepping) Bijdragen derden: De gewascoöperatie gerbera is medefinancier (10%) naast Kas als Energiebron. Spouwscherm Het spouwscherm werd verkregen door de twee verduisteringsdoeken uit elkaar te trekken met een aanpassing van de installatie. Hiermee kon de uitstraling van het gewas aanzienlijk verkleind worden zonder dat dit ten koste ging van de verduistering. Vegetatiever In de drie afdelingen werden verschillen temperatuur/licht strategieën gehanteerd. Helaas werd deze strategie in het voorjaar niet juist uitgevoerd waardoor het energieverbruik in een afdeling onnodig hoog werd. Opvallend bleek dat het toelaten van meer licht in de winter door een langere dag te hanteren leidt tot ongewenste vegetatieve groei met langer blad en langere stelen in plaats van meer stelen met grotere bloemen. Gewas snoei Tevens is onderzocht of de lichtonderschepping verbetert door gewas snoei. Gebleken is dat het plukken van blad tot een lagere productie leidt. De jongste bladeren zijn het effectiefst voor fotosynthese. Projectnummer: 20040

Dit voorstel betreft een voorzetting van het eerdere project “Telers aan zet voor valorisatie HNT”. Dat project richtte zich op valorisatie van HNT in gerbera en aubergine. Dit vervolgproject zet de monitoring nog een jaar voort op twee gerberateelt bedrijven. Het ene bedrijf is uitgerust met Ventilation Jets, het andere bedrijf met LBK’s en slurven bovendoor. T.a.v. onderzoek aan klimaat, luchtbeweging en gelijkheid wordt samengewerkt met onderzoekers van WUR en TNO. Het aandeel van die onderzoeken komt vanuit het monitoring project van WUR en het onderzoek aan homogeen kasklimaat door TNO. De dagelijkse teelt- en klimaatanalyse wordt via dit project uitgevoerd door Floriconsult. De onderzoeksvragen zijn: Op welke wijze kan de temperatuurgelijkheid verbeterd worden en welke minimale VD is mogelijk en toch veilig genoeg voor een goede productkwaliteit? Hoe verhoudt het schermgebruik zich in de verschillende systemen, zeker gezien het feit dat het ventilation jet systeem (vrijwel) volledig gesloten schermen vereist? Welke horizontale en verticale temperatuur gelijkheid kan worden gerealiseerd en hoe verhoudt dit zich tot elkaar en tot een situatie zonder LBK’s. De huidige aanvraag betreft de voort te zetten begeleiding en analyse door FloriConsult Groep en de projectleiding door TTO. Verder is voorzien in zgn. “cross-overs” met andere teelten, specifiek met chrysanten bedrijven die HNT toe passen. De twee systemen zijn verschillend qua werking: de Ventilation Jet werkt alleen bij grotendeels gesloten schermen en de lucht wordt boven het schermdoek aangezogen en onverwarmd ingebracht. De LBK’s trekken de lucht vanuit de kopgevel en deze lucht wordt wel voorverwarmd en via de luchtslurven in de kas gebracht. De systemen lijken in werking te verschillen van elkaar, maar beide systemen maken het mogelijk om meer schermuren te maken en lucht op een gecontroleerde manier in de kas te brengen. Zuijderwijk-Witzier en Holstein Flowers besparen beiden aanzienlijk in de energiekosten. Wanneer gekeken wordt naar vergelijkbare bedrijven, bedraagt de besparing gemiddeld 25%. Wanneer specifiek naar de bedrijven wordt gekeken kan geconcludeerd worden dat Zuijderwijk een lager VD toestaat in de teelt en hierdoor in potentie meer energie kan besparen. Projectnummer: 20018

Een energiezuinig teeltconcept is opgesteld voor de gerberateelt vanuit Het Nieuwe Telen. Doel van dit project is minimaal een gelijke productie en gelijke of betere kwaliteit te bereiken als in de huidige praktijk met de helft aan energie-input. Het concept wordt in een tweejarige teelt gedemonstreerd. In het Improvement Centre zijn twee teeltseizoenen gerbera geteeld volgens een aanpak van Het Nieuwe Telen. Er waren drie cultivars aangeplant die een praktijk conforme productie en kwaliteit leverde. De benodigde energie was bijna 50% lager dan gebruikelijk in de praktijk. De besparing is te danken aan een efficiëntere inzet van belichting, intensiever isoleren door meer uren te schermen en het weglaten van de minimum buis. Voor de vochtbeheersing werd gebruik gemaakt van verwarmde buitenlucht dosering en extra luchtbeweging door nivolatoren (verticale ventilatoren, allen het tweede jaar) of kasluchtcirculatie via de LBK (het eerst jaar). De nivolatoren bleken alleen te werken voor het bovenste gedeelte van het gewas. Het project is intensief begeleid en gevolgd door gerberatelers en teeltadviseurs. Het project is verlengd met een derde jaar. Eindresultaat jaar drie In het Improvement Centre zijn drie teeltseizoenen gerbera geteeld volgens een aanpak van Het Nieuwe Telen. Er waren drie cultivars aangeplant die een praktijk conforme productie en kwaliteit leverde. De benodigde energie was in de eerste twee teeltseizoenen bijna 50% lager dan gebruikelijk in de praktijk. In het derde seizoen is de productie geoptimaliseerd waarbij de besparing ten opzichte van de referentie nog 35% bedroeg. Door een betere inzet van assimilatie belichting kon de winterproductie omhoog waardoor het teeltconcept ook economisch interessant is. De besparing is te danken aan een efficiëntere inzet van belichting, intensiever isoleren door meer uren te schermen en het weglaten van de minimum buis. Voor de vochtbeheersing werd gebruik gemaakt van verwarmde buitenlucht dosering en extra luchtbeweging door nivolatoren (verticale ventilatoren, alleen het tweede jaar) of kasluchtcirculatie via de LBK (het eerste en derde jaar). De ervaringen van het derde jaar zijn gebruikt door een groep gerberatelers om te investeren in systemen voor Het Nieuwe Telen te beoordelen in de praktijk. Projectnummer: 13735

Dit project bevat een onderzoek naar de mogelijkheden van de toepassing van een verduisteringsscherm om bij natuurlijke lange dag een daglengte van maximaal 11,5 uur (KD) te bewerkstelligen. Met het toepassen van een verduisteringsscherm wordt de knopinitiatie en aanleg bij gerbera bevorderd en de mogelijkheden en de lichtuitstoot beperkt. Hierdoor kan assimilatiebelichting op gerberabedrijven toegepast worden binnen de wettelijke grenzen van lichtuitstoot en wordt ook extra energie bespaard. Uit dit onderzoek blijkt dat door verduisteren tot 11,5 uur vanaf week 12 in hetzelfde jaar een meerproductie per m2 bereikt wordt van 44-46 bloemen bij de mini's en van 44 tot 88 bloemen bij de grootbloemige. Dit is een meerproductie van 8% bij de mini's en 19,5 tot 29,5% bij de grootbloemige. In week 40 stopte de verduisteringsbehandeling en kregen beide kassen natuurlijke daglengte. Om de bloemkwaliteit te optimaliseren is het van belang om de temperatuur in de KD-afdeling beter in de hand te houden. Dit kan door toepassing door middel van koeling (onder andere airco-kas principe). Bijkomend voordeel is dat door toepassing van koeling mogelijk minder gelucht hoeft te worden, waardoor langer van een verhoogde CO2-concentratie kan worden geprofiteerd. Projectnummer: 12364