Zoeken

Doel In dit project willen we de schadegrenzen voor lichtschade vaststellen bij een hortiscatter van 90% ten opzichte van ~45% zodat in de toekomst de lichtvraag van lichtgevoelige gewassen voor een groter deel ingevuld kan worden met natuurlijk zonlicht. Dit wordt gedaan met een nieuw systeem: lamellen bovenin de kas. Projectbeschrijving Bij siergewassen in de glastuinbouw wordt zowel belichting als schaduwdoeken gebruikt, in het voorjaar en najaar vaak zelfs op dezelfde dag. Dit is logisch omdat gewassen maar een zekere instantane lichtintensiteit kan verwerken waarboven schade kan ontstaan en de teler toch dezelfde dagsom wil bereiken. In eerder onderzoek is duidelijk geworden dat veel gewassen een hogere lichtintensiteit aan kunnen als het directe licht wordt omgezet naar diffuus licht. Doordat licht diffuus maken samen ging met lichtverlies is dit onderzoek uitgevoerd bij een beperkte diffusiteit van het kasdek, zo’n 40 tot 50% hortiscatter. Nu het inmiddels mogelijk is om 90% hortiscatter te realiseren zonder lichtverlies, bestaat de mogelijkheid om op een hogere lichtintensiteit van het natuurlijke zonlicht gebruik te maken en zo minder van de dagsom in te vullen met belichting en zo energie te besparen. Het probleem is dat vooralsnog onbekend is wat de grenzen zijn voor lichtschade bij een hortiscatter van 90%. In dit project wordt een kascompartiment uitgerust met verticaal hangende lamellen om de hoge diffussiteit te realiseren. Er worden twee proeven uitgevoerd, een met zeer lichtgevoelige planten en een tweede met minder lichtgevoelige planten. Dit project wordt gefinancierd door het ministerie van LNV. Het onderzoek laat zien dat een zeer diffuus kasdek (90% hortiscatter) kansen biedt om meer gebruik te maken van natuurlijk zonlicht, zonder dat zeer lichtgevoelige gewassen direct lichtschade oplopen. Bij Phalaenopsis in de afkweek bleek het mogelijk om het natuurlijke lichtniveau te verhogen tot ongeveer 400 μmol/m²/s PAR (ongeveer een verdubbeling ten opzichte van de huidige praktijk) mits het licht voldoende diffuus is. Ook voor de opkweek lijken hogere lichtniveaus haalbaar. Bij een gelijkblijvende dagsom kan dit leiden tot een besparing van circa 47% op de elektriciteit voor assimilatiebelichting. Naast energiebesparing liet het onderzoek ook zien dat gewassen onder zeer diffuus licht het beschikbare licht efficiënter benutten. Bij Anthurium en Phalaenopsis werd een 16 tot 17% hogere lichtbenuttingsefficiëntie gemeten dan onder een regulier diffuus kasdek. Bij minder lichtgevoelige potplanten resulteerde dit in meer groei en productie. Zo werd gemiddeld 6 tot 7% meer biomassa geproduceerd en leverden potrozen 12% meer bloemen, ondanks dat de planten onder de lamellen gemiddeld 9% minder licht ontvingen. De resultaten laten zien dat een zeer diffuus kasdek niet alleen helpt om meer natuurlijk licht veilig te benutten, maar ook de efficiëntie van het beschikbare licht vergroot. Daarmee biedt deze techniek perspectief om het energiegebruik voor belichting verder terug te dringen én de productie van diverse sierteeltgewassen te verhogen. Projectnummer: 24024

In 2017 en 2018 is onderzoek gedaan naar de teelt van de Perfecte Chrysant, waarbij ontvochtiging en koeling middels OPAC’s en aanzuiging van lucht van boven de doeken is gebruikt. Er is belicht met LED en SON-T (hybride). CO2 is beperkt gedoseerd en de warmte inzet is geminimaliseerd door een extra schermdoek te gebruiken en geen standaard ondernet (minimumbuis) te hanteren. Met de koeling wordt via ruim voldoende warmte worden geoogst om hiermee de kas jaarrond met een warmtepomp en warmte koude opslag (WKO) te kunnen verwarmen. Met hybride belichting is elektriciteit bovendien effectiever benut dan met alleen SON-T belichting. Energetisch is er een grote stap te zetten, maar tegen hoge investeringen (WKO). Daarbij is het doel een perfecte chrysant niet gerealiseerd. De sierwaarde van de geoogste chrysanten is door de begeleidende telers als minder dan de praktijk beoordeeld, al werd de kwaliteit per teelt zeker in het tweede jaar beter. De doelen van dit project zijn: Uitvoeren van een perfecte chrysantenteelt (in totaal 6 teelten) op 1000 m2 onder full LED bij een gelijkblijvende of hogere lichtbenuttingsefficientie (LBE) dan bij SON-T. Productie van uniforme kwaliteit chrysanten; de ‘perfecte chrysant’. Het objectiveren van de kwaliteit van de chrysant. Monitoren van de groei van de plant gedurende de gehele teelt. Ontwikkeling van een praktisch toepasbare methode voor het gedetailleerder volgen van de groei van de chrysant. Beheersing van de luchtvochtigheid door actieve ontvochtiging met een warmtepomp waarbij de warmte op dagbasis wordt benut om de kas te verwarmen. Het demonstreren van het effect op het kasklimaat van insectengaas met een maaswijdte voor grotere insecten in de luchtramen in combinatie met verneveling. Dit project wordt gefinancierd door Kas als Energiebron, chrysantentelers (ChrIP), stekbedrijven en Signify. Projectnummer: 20109

In de Alstroemeria teelt, een relatief licht belichte en koude teelt (160 KWh/m 2 /jaar elektra en 15 m 3 /jaar gas voor warmte) leeft de wens om de teelt te vernieuwen en te verduurzamen, met verhoging van productie en verbetering van bladkwaliteit in de winter. In de afgelopen jaren zijn diverse energiebesparende technieken getest en doorgerekend en door de geteste systemen te integreren zijn grote stappen te zetten in energiebesparing. De ondernemers realiseren zich daarnaast ook dat ze voorbereid moeten zijn op een toekomst zonder gas. Daarom ligt het ambitieniveau in dit onderzoek nu veel hoger: Een fossielvrije en duurzame teelt van Alstroemeria. In het project wordt eerst een energie- en teeltconcept opgesteld in overleg met telers. Vanaf december 2018 start de teelt. In december 2019 is er een go / no go voor de start van het tweede teeltjaar. De teeltproef duurt twee jaar omdat alstroemeria een meerjarige teelt is (4-6 jaar); het eerste jaar is er nog veel gewasopbouw en is de productie nog niet representatief. Het onderzoek wordt uitgevoerd in twee proefkassen van 144 m2. Een referentie en ‘een teelt van de toekomst (fossielvrij)’. Elementen hierin zijn o.a. diffuus glas, full led belichting met uitgekiend spectrum, luchtslurven boven het gewas, toepassing warmtepomp voor terugwinning latente warmte (zonder aquifer), dubbel scherm en verneveling. Om maximale energiebesparing te realiseren is het gebruik van full LED belichting belangrijk; aangezien Alstroemeria een relatief koude teelt is, zou er met LED belichting betere kwaliteit en hogere lichtbenutting mogelijk zijn. Daarnaast is de warmte van de huidige SON-T én hybride belichting nu vaak reden om te ventileren waardoor warmte en CO2 verloren gaat. Ook het beperken van energieverlies door intensief te schermen en bodemverdamping te minimaliseren draagt bij aan een lagere warmtebehoefte; door de warmte van de lampen en van de bodemkoeling te gebruiken kan de restwarmtevraag eenvoudig met latente warmte ingevuld worden. De teelt is daarnaast zoveel mogelijk biologisch en er zal- naast toepassing van kennis uit het Masterplan trips - ook verkennende metingen worden gedaan om meer te weten te komen over de plant verdedigingsmechanismes. Ook zal een substraatsysteem toegepast worden die een emissieloze teelt vereenvoudigt. De gewascoöperatie alstroemeria investeeert ca. € 50.000,- in dit project. Philips levert de lampen en Royal Van Zanten en HilverdaKooij het plantmateriaal (in kind totaal € 30.500,-). Vanuit Kas als Energiebron wordt dit voor 100% gefiancierd uit het LNV Proof of Principle budget. Het project wordt uitgebreid met een extra winterteelt. Projectnummer: 20083

Energie is voor de chrysantenteelt de laatste jaren als kostenpost toegenomen. Dit door een dalende sparkspread doordat de behoefte aan een hogere winterkwaliteit meer elektriciteit voor belichting vergt. De chrysantentelers hebben daarnaast behoefte om de zomerkwaliteit beter te borgen en hun winterproductie (verder) te verhogen. In de deskstudies ‘Effectief omgaan met elektriciteit bij chrysant’ en ‘Optimale warmtebalans Chrysant’ zijn alle opties verkend om efficiënter om te gaan met energie. Er is o.a. berekend dat bij een laag energiegebruik, een gasprijs van 0.25 €/m 3 en een lage elektriciteitsprijs het voordeliger is om de warmte uit een warmtepomp met aquifer te halen dan uit een WKK, een verwarmingsketel of uit aardwarmte. In dit voorstel worden de meest belovende opties geïntegreerd in een volledig teeltconcept en getoetst op praktische haalbaarheid. Het doel is om aan te tonen dat: jaarrond een perfecte chrysant is te telen met een warmtegebruik van 15 m 3 /m 2 per jaar aan aardgasequivalenten, 25 kg aan CO2 en 121 kWh/m2. de zomerkwaliteit kan worden geborgd door de kaslucht te koelen. de winterproductie kan worden gelijkgetrokken met de zomerproductie bij een geringe elektriciteitstoename. de bij koeling geoogste warmte kan worden hergebruikt met een warmtepomp en een aquifer, zodat niet hoeft te worden geïnvesteerd in een WKK, en de kas jaarrond kan worden verwarmd zonder aardgas. Hiervoor wordt een kas van 1000 m2 bij het Improvement Centre ingericht voor chrysantenteelten. De kas wordt uitgerust met o.a. diffuus glas met AR coatings, hybride belichting (100 micromol LED en 65 micromol SON-T, beiden in twee schakelbaar), luchtbehandelingskasten die kunnen koelen en verwarmen, luchtaanzuiging van boven het scherm, extra energiedoek en schaduwdoek. In deze kasfaciliteit worden (vooralsnog voor 1 teeltjaar) chrysantenteelten zo energiezuinig mogelijk uitgevoerd. Omdat de kas is op te splitsen in twee delen, kunnen voor iedere teelt twee varianten van dit teeltplan naast elkaar worden getest. Voor ieder vak wordt een keuze gemaakt tussen: wel of geen verlengde opkweek; wel of geen bodemreflectie; irrigatie met beregening of druppelslangen; verschillende belichtingsintensiteiten met LED en/of SON-T; verschillende plantdichtheden. De geoogste chrysanten worden vergeleken met twee referentiebedrijven. Hierbij wordt gelet op teeltsnelheid, versgewicht, drogestofgehalte, bladoppervlak en houdbaarheid. Eind 2017 is besloten het project met 1 teelt te verlengen om zodoende voldoende gegevens te verzamelen om in februari 2018 een goed besluit te kunnen nemen over het beoogde tweede teeltjaar (rest van 2018). Vraagstellingen die we bij de voortzetting willen beantwoorden zijn: Kan de gerealiseerde warmtebesparing ook in de winterperiode worden voortgezet? Blijft de gewasgezondheid en de houdbaarheid op orde als in het begin van de teelt een hoge RV van 93 tot 95% wordt gerealiseerd, die naar het einde van de teelt steeds verder wordt verlaagd? Levert het gebruik van druppelslangen een betere houdbaarheid? Kan met luchtbeweging de bladgrootte worden beïnvloed? Hoe gedraagt de chrysant zich in de winterperiode onder hybride belichting? Kan met het andere lichtspectrum, waaronder een lagere hoeveelheid warmtestraling dezelfde groei en reactietijd worden bereikt als de referentiebedrijven? Bijdrage derden: ca. 10% in cash door ChrIP (chrysantentelers) en stekbedrijven; in kind bijdrage leveranciers (o.a. Philips (lampen). Uit het eindrapport De Perfecte Chrysant blijkt dat de takkwaliteit verbeterd moet worden. Wel is het warmteverbruik veel lager dan verwacht en de warmteoogst veel hoger. Hierdoor kan de teelt met een halvering van de koelcapaciteit ook zonder aardgas worden uitgevoerd. Dat blijkt uit onderzoek van Delphy en WUR Glastuinbouw bij het Improvement Centre. In 2017 zijn bij Delphy Improvement Centre vier chrysantenteelten uitgevoerd op 1000 m2. Het doel was om jaarrond het warmteverbruik onder de 15 m3/m2 aardgas te houden en dat dit ingevuld wordt door de warmteoogst (koeling) middels warmtepomp en aquifers. Ook was het streven om niet meer dan 25 kg CO2 te verbruiken, 121 kWh per m2 per jaar en 5% meer productie ten opzichte van de praktijk. De belangrijkste middelen om deze doelstelling te bereiken zijn hybride belichting (totaal 170 μmol/m2.s), diffuus glas, 3 schermen en 8 luchtbehandelingskasten met een koelvermogen van ±100 W/m2. Projectnummer: E16024

Het doel is het uitwerken en toepassen van een teeltstrategie voor lisianthus waarbij minimaal 35% energie en 90% gewasbeschermingsmiddel bespaard wordt. Er is minder dan 2% uitval en de kwaliteit en productie zijn vergelijkbaar of beter dan in de praktijk. Er is ook een maximale duurzaamheidprestatie op gebied van afval, materiaalgebruik en verbruik en economische rentabiliteit. Op basis van de laatste kennis is samen met kwekers een teeltstrategie opgesteld en wordt nu gedemonstreerd op 1000 m2 bij GreenQ / Improvement Centre. De onderdelen van de teelstrategie zijn o.a.: Teelt op substraat met eb & vloed (ipv teelt in de grond) Diffuus glas Drie schermen (energiedoek, isolerend lichtafschermdoek en zonweringdoek) Belichting SON-T in drie trappen schakelbaar (70, 140 en 210 umol) waarbij lichtintegratie toegepast wordt, belichting afhankelijk van de teeltfase. Ventilation Jet Hoge druk verneveling. Gezien de resultaten uit de eerste twee teelten van 2014 bij het GreenQ Improvement Centre lijken deze doelen haalbaar. De vrees voor ziekten (Botrytis, Fusarium)en fysiogene afwijkingen (brandkoppen) weerhoudt vooralsnog een implementatie in de praktijk. Voordat een eerste proef op een praktijkbedrijf kan worden uitgevoerd zal in 2015 nog meer ervaring met het teeltsysteem moeten worden opgedaan. De teelt wordt in drie teeltfasen gesplitst waarbij voor elke fase een optimaal klimaatrecept wordt getest. Zo zal het energiegebruik meer worden toegespitst op de behoeften van het gewas. Andere aandachtpunten in de proef: Meer ervaring opdoen met schermen icm met Ventilation Jets, op basis van de uitstraling (Pyrgeometer). Beter monitoren van de invloed van het teeltsysteem op de vochthuishouding. Achterhalen oorzaak brandkoppen tijdens de eerste teelt (maart/mei). Ontwikkelen en testen andere wortelmedia om de teeltwisselingen versneld uit te kunnen voeren. Beter benaderen praktijksituatie door cyclisch telen (meerdere gewasfasen in dezelfde afdeling). Door te experimenteren met minder energie voor het stomen en door het regelmatig controleren op ziekten in het gietwater, zal worden gekeken in hoeverre ontsmetting van het gietwater verder kan worden gereduceerd. Projectnummer: 15123

De doelstelling van dit project is de ontwikkeling van een nieuw kas- en teeltconcept voor groenten, snijbloemen en potplanten met hoge isolatie en lichttransmissie in de winter bij gelijktijdig lage investeringskosten. Het door het consortium voorgestelde 2SaveEnergy (voorheen genaamd Glas-Film-Kas) concept maakt gebruikt van een aantal innovaties: Glas en folie in combinatie vormen een kasdek met een hoge isolatie; door luchtbehandeling tussen spouw is isolatie flexibel aan te brengen en kunnen klimaat voordelen worden behaald. De juiste combinatie van glas en film zorgen voor een hoge lichttransmissie. Integratie van diffuse eigenschappen in dit dek zorgen voor hogere gewasopbrengst. Nieuwe luchtingssysteem zorgt voor goed kasklimaat. Energiezuinige ontvochtiging om aan hogere eisen door betere isolatie te kunnen voldoen. Toepassing van een energiezuinig teeltconcept. Het consortium onder leiding van Van der Valk Systemen draagt zorg voor het ontwerp en de realisatie op het Innovatie en Demonstratie Centrum te Bleiswijk. Het doel van dit project is de gewas- en energie performance te monitoren. Dit gebeurt door op een representatieve en objectieve manier de noodzakelijke data te verzamelen die nodig zijn voor inzicht in de werking van het concept, de betrouwbaarheid van de technologie en de uiteindelijke energetische en gewas technische prestatie van de kas. Hierbij moeten de volgende onderzoeksvragen worden beantwoord: Wat is de invloed van de gekozen glas-film-combinatie op de lichtdoorlatendheid in werkelijkheid? Wat is de optimale dekconstructie? Wat is de optimale installatiewijze voor de aan te brengen film? Wat is de invloed van het nieuwe luchtingsysteem op het kasklimaat op verschillende momenten tijdens de demo? Wat is het energieverbruik jaarrond tijdens de demo? Welk teeltconcept kan het beste worden gevolgd? Toetsen eerder uitgewerkt concept in praktijk. Wat is de gewasperformance; ontwikkeling, groei en opbrengst van de gekozen gewassen tijdens de demo? Wat zijn de kosten en baten voor de teler? Hoe werken de technische constructies/installaties (dek, luchting, ontvochtiging) tijdens de demo? In 2015 is een tomatenteelt uitgevoerd in de 2SaveEnergy kas. De productie van het ras Cappriccia was met 67 kg/m2 hoger dan het gestelde doel van 63 kg/m2 en hoger dan in de praktijk. Het diffuse kasdek zal ongetwijfeld een deel hiervan voor zijn rekening hebben genomen. De teelt is over het algemeen goed verlopen zonder Botrytis of andere aantastingen. Opvallend was wel dat er in verschillende periodes ongelijkheid in en binnen de trossen was. De oorzaak hiervan is onduidelijk en heeft ongetwijfeld wat effect op de totale productie gehad. Het is onwaarschijnlijk dat dit veroorzaakt is door het kasconcept. Verschil tussen winter en zomer De besparing op warmte laat door het jaar twee duidelijke seizoenen zien: de winter, waar met name het kasdek en scherm voor de besparing zorgt, en de zomer, waar meer het teeltconcept volgens HNT energiebesparing oplevert ten opzichte van de gangbare praktijk. Het lage energiegebruik in de zomer heeft wel het nadeel dat er, om het productieniveau te halen, absoluut een externe CO2-bron beschikbaar moet zijn. Ook bij de zuinige doseerstrategie die in deze proef is toegepast, zal op jaarbasis al snel zo’n 13 kg CO2 ingekocht moeten worden. De beschikbaarheid van een alternatieve CO2-bron is dan ook van groot belang om deze hoge besparingen te bereiken. De ontvochtiging met buitenluchtaanzuiging en naverwarming heeft naar behoren gefunctioneerd en het niet toepassen van een minimumbuistemperatuur heeft niet tot zichtbare (vocht) problemen geleid. De sneeuwarme winter van 2015 heeft het niet mogelijk gemaakt het sneeuwsmelten via het aanzuigen van kaslucht die gedistribueerd wordt door de goot naar de spouw tussen glas en film, te testen. Testmetingen hebben wel laten zien dat de lucht in de goot zeer snel afkoelt, zodat de smeltcapaciteit minimaal zal zijn. Doordat de spouw tussen glas en film in dit concept niet luchtdicht is, kan er condensatie in de spouw voorkomen. Of en zo ja welke gevolgen dat op langere termijn heeft voor de transmissie is nog onbekend. Besparing richting 50% Een jaar telen van tomaat in de 2SaveEnergy kas heeft laten zien dat het gebruik van een isolerend kasdek en intensief (dubbel) schermgebruik geen negatieve gevolgen voor de productie heeft gehad. Daarbij is door dit kas- en teeltconcept een besparing op warmte mogelijk gebleken die ten opzichte van de gangbare praktijk richting de 50% loopt. Daar staat tegenover dat er zeker 13 kg CO2 ingekocht moet worden. Projectnummer: 20016

Een nieuw type dubbel glas is beschikbaar met een vierzijdige coating waarvoor zware isolatie zonder extra lichtverlies geclaimd wordt. In deze deskstudie wordt de potentie van dit glas in combinatie met Het Nieuwe Telen vergeleken met enkel glas met meerdere schermen en diffuus glas. Er wordt zowel gekeken naar de consequenties voor de teelt als naar de energiebesparing. Bij tomaat is het energiegebruik van 42 m3 in een gangbare teelt tot 29 m3 te verlagen als volgens principes van Het Nieuwe Telen wordt gewerkt. Dit is door een kasdek met gecoat dubbelglas verder te verlagen tot 23 m3/m2/jaar en zelfs tot 16 m3 als ook met mechanische koeling in combinatie met seizoensbuffering van warmte wordt gewerkt. Gebruik van een ander kasdek heeft effect op het kasklimaat en beïnvloedt daarmee de groei en ontwikkeling van het gewas. Hoewel nog niet alle consequenties kunnen worden voorzien, lijken de stuurmiddelen die met Het Nieuwe Telen voorhanden zijn, voldoende om eventuele negatieve gevolgen te voorkomen. Enige aanpassingen van het teeltsysteem zijn raadzaam, zoals een grotere capaciteit ontvochtiging en technieken om lokaal het microklimaat tussen het gewas te kunnen meten en beïnvloeden. Projectnummer: 13993

Dit project bevat een onderzoek naar de energiebesparing bij de spathiphyllumteelt en teeltduurverkorting door gebruik van een diafragma scherm. Tussenrapportage Telers hebben zich ten doel gesteld om, per m2 per jaar, met 25 m3 gas spathiphyllum te telen zonder kwaliteitsverlies en een teeltduurverkorting van 20% te behalen. De verwachting is dat ten opzichte van een referentieteelt: Energiebesparing mogelijk is door schermen in plaats van krijten en slimmer te stoken met grotere temperatuurgrenzen; Een diafragmascherm de mogelijkheid geeft om sneller, constanter en meer zonlicht toe te laten en niet of minder te krijten en daardoor de gratis energie beter te benutten. Hierdoor kan energie worden bespaard en beter van het natuurlijke licht worden geprofiteerd. Er kan meer met temperatuurintegratie geteeld worden om efficiënter om te gaan met de beschikbare energie; In de ZonWindKas het lichtniveau goed te regelen is en hoogwaardige warmte te genereren en te her gebruiken. Er zijn lagere kastemperaturen haalbaar bij zonnige omstandigheden dan bij conventioneel. Belangrijk is de mogelijkheid tot energieoogst en het telen onder energie verzamelende lamellen nader te onderzoeken in gewassen die onder lage lichtintensiteiten geteeld worden. Eindresultaat In dit onderzoek, uitgevoerd door DLV Plant samen met Wageningen UR Glastuinbouw is gezocht naar inzicht in de mogelijkheden om met 25 m3 gas spathiphyllum te telen zonder kwaliteitsverlies en met teeltduurverkorting. In deze fase van het onderzoek zijn teeltproeven uitgevoerd op vier locaties; twee praktijklocaties (40 m3 teelt vs. 30 m3 teelt), 25 m3 teelt met diafragma scherm en 25 m3 teelt in de zonwind kas. Daarna is een afsluitende proef gedaan met diffuus licht. De doelstelling om met 25 m3 gas spathiphyllum te telen is bijna gehaald in de ZonWindkas. Deze is echter wel ten koste gegaan van de beoogde teeltduur versnelling. De gekozen 18°C als ondergrens heeft de gewasgroei en ontwikkeling teveel geremd tijdens de afkweek. Uit de teeltproeven blijkt duidelijk de gevoeligheid van spathiphyllum voor hoge lichtpieken. Diffuus licht biedt mogelijkheden. In de teeltproef met redufuse hebben de planten gemiddeld 15% meer versgewicht gerealiseerd. Projectnummer: 13878

In dit project wordt een afdeling met het nieuwe Harmony-doek vergeleken met een afdeling met het traditionele zomerdoek. Dit heeft als doel om de invloeden van dit nieuwe doek in vergelijking met een standaard doek in kaart te brengen. We weten dat we met een diffuus-scherm meer licht in de kas kunnen toelaten, omdat er minder directe instraling plaatsvindt en hierdoor de gewastemperatuur ook lager ligt. Dit moet leiden tot een hogere productie en betere kwaliteit, hetgeen we ook in deze proef wilde aantonen. Dit is helaas niet gelukt doordat het dek bestaat uit gehamerd glas en het scherm relatief zo spaarzaam mogelijk is ingezet. De schermstrategie is tijdens de proef gewijzigd, omdat uit de fotosynthesemetingen duidelijk werd dat een schermpercentage van 50% veel te hoog is en dit de plant direct 'stil' zet. Ook is duidelijk geworden dat het niet meevalt diffuuslicht objectief te meten. Dat diffuuslicht zich anders gedraagt/valt dan licht onder een niet-diffuus scherm bleek wel duidelijk uit het feit dat er onder het diffuse doek bij zoninstraling nauwelijks of geen schaduw wordt gecreëerd. Projectnummer: 13685

Het Klimrek Scherm belooft een goedkope manier te zijn om in de koeling van semi gesloten kassen te voorzien. De doelstellingen van dit project zijn een verzameling van meetdata met betrekking tot de koel- ontvochtigings- of bevochtigingscapaciteit en van lichttransmissiegegevens. Daarnaast worden rekenregels opgesteld waarmee het waargenomen gedrag van het Klimrek Scherm kan worden voorspeld. Na de metingen worden via modellen jaarrond berekeningen gemaakt met het model KASPRO voor de werking van het scherm voor de snijbloemen-, groente- en potplantenteelt. Deze worden vergeleken met een teelt zonder koeling en met koeling en met twee verschillende gasprijzen. Het Klimrek Scherm is een concept waarbij een met koud water besproeid foliescherm bij zonnig weer langs de zuid-kap van het kasdek kan worden opgetrokken. Het positieve effect van het natte foliescherm is het diffuus maken van het doorgelaten licht en de koeling van de kas. De folies die op dit moment in de proefkas zitten geven 10% lichtonderschepping als ze droog zijn en 18% als het scherm bevloeid wordt. Met een simulatiemodel is berekend dat bij gebruik van het scherm bij lichtintensiteiten boven de 500 W/m² de voordelen groter zijn dan de nadelen. Het Klimrek Scherm met een semi gesloten kas met 100 W/m² koeling komt voor de potplantenteelt iets gunstiger uit, maar voor de tomatenteelt iets ongunstiger. Indien folie-materialen op de markt komen die een goede diffuserende werking hebben en slechts heel beperkt de overall lichttransmissie beperken, is het perspectief van het Klimrek scherm beter. Projectnummer: 13339