Zoeken

Het energieverbruik voor warmte in de potplantenteelt bedraagt tussen 30 en 35 m 3 /m 2 op jaarbasis. Er zijn meerdere mogelijkheden om dit aanzienlijk te verlagen, maar onzekerheid t.a.v. de gevolgen voor het product en de teeltplanning maakt dat telers in de praktijk terughoudend zijn met het toepassen van energiebesparing. Een groep Zamioculcas telers heeft het initiatief genomen voor een demo bij Delphy Improvement Centre. Het projectvoorstel betreft een zo energiezuinig mogelijke teelt op kleine schaal die vergeleken wordt met een referentie die zoveel mogelijk de teeltstrategie uit de praktijk volgt. In de uitwerking van de teeltstrategie wordt onderscheid gemaakt tussen de lichtarme winter periode van oktober tot maart en de rest van het jaar. De volgende maatregelen worden toegepast: meer schermen, meer schermuren, telen met de natuur (het licht) mee, perioden met hoger RV en inzet van verticale luchtbeweging voor verbetering van het micro klimaat. In de lichtrijke periode van het jaar zal met een diffunderend scherm en verneveling het beschikbare licht beter benut gaan worden. De hoofdteelt is Zamioculcas en alle teeltstadia worden meegenomen. Om de uitwerking op andere soorten mee te nemen zal ook gekeken worden naar één teeltstadium van Dipladenia. Zowel het kasklimaat als de groei en het teeltresultaat worden intensief gemonitord: verticaal temperatuurprofiel, PAR, pottemperatuur, vers- en drooggewicht, bladoppervlakte, plantvorm en bloei (bij Dipladenia). De verwachting is dat het energieverbruik met 30% kan afnemen tot ca. 20 m 3 /m 2 . De teeltmaatregelen die voorzien zijn passen in het kader van HNT. De proef wordt intensief begeleid door de deelnemende telers en zij dragen ook € 36.000,- bij aan het project. Tropische potplanten in een onbelichte teelt maken weinig ontwikkeling door in de winter waardoor de energie input in die periode inefficiënt wordt benut. Daarnaast zijn de toegelaten lichtniveaus laag waardoor er makkelijk een snellere gewasgroei met besparing van energie kan worden gerealiseerd door meer licht toe te laten. Een steilere licht:temperatuur verhouding met een hogere luchtvochtigheid in Het Nieuwe Telen in vergelijking tot de traditionele teelt, zorgt voor een Zamioculcas gewas dat vier weken eerder vermarktbaar is, waarbij tegelijkertijd 48% energie kan worden bespaard De Zamioculcas in HNT startte trager met de uitloop van veren, maar deze achterstand werd ruimschoots ingehaald richting de zomer met meer en langere veren dan in de Traditionele teelt wat uiteindelijk heeft gezorgd voor een vollere plant. Dipladenia bloeide in HNT uitbundiger dan in de traditionele teelt. De plantontwikkeling en de gecreëerde klimaatcondities in HNT lijken elkaar te versterken en daarmee ook de groei van de plant te versnellen. De snellere groei in HNT ging gepaard met een kleur groen dat lichter is dan in de praktijk. Scherm-, en nevelstrategie afstemmen op het verlagen van de VPD <2 kPa lijkt een goede basis te zijn om op een relatief veilige manier meer licht toe te laten. Om grenzen van de lichtverhoging te onderzoeken zijn er chlorofyl fluorescentie metingen uitgevoerd waaruit naar voren kwam dat volwassen Zamioculcas tot wel 26 mol/m 2 /dag en >1000 µmol/cm 2 /s momentane instraling kunnen verwerken zonder vertoon van lichtschade aan fotosysteem II. Het jonge gewas ervaart lichtstress >±500 µmol/cm 2 /s, maar onduidelijk blijft wanneer er bladschade optreed. De Zamioculcas kan meer licht verdragen dan gedacht, dit heeft mede bijgedragen aan de teeltversnelling, de volheid van het gewas en aan energiebesparing. In vervolgonderzoek zou er onderzocht moeten worden hoe het hogere lichtniveau veilig kan worden toegepast, zodat kwaliteit in gewaskleur wordt behouden. Bekijk hier het vervolgproject. Projectnummer: 20063

Binnen het onderzoek ‘Invloed klimaat op planttemperatuur potplanten en toepassing warmtebeeld’ is gekeken wat de mogelijkheden zijn van warmtebeeld (thermografische) metingen in de potplanten. Hiervoor zijn metingen verricht bij verschillende potplanten in het project; ‘het nieuwe telen potplanten’ (WUR Glastuinbouw, Bleiswijk). Een belangrijke vraag hierbij is, is wat deze nieuwe techniek voor meerwaarde en nieuwe inzichten kan bieden in de teelt van potplanten. Doelen van dit project zijn: Inzicht in gewastemperaturen en -spreiding bij potplanten onder verschillende klimatologische omstandigheden; Bepaling kritische grenzen wat betreft het toelaten van licht en hoogte van de RV%; Aanbevelingen omtrent het gebruik van warmtebeeld camera in de glastuinbouw. In 3 afdelingen, met verschillende klimaat instellingen, zijn metingen verricht. De luchtvochtigheid in de afdelingen verschillen van 40, 60 en 80%. Het niveau van schermen is in deze afdelingen ingesteld op 300, 500, en 500 Watt/m 2 . De afdelingen zijn ook meer of minder gekrijt, hierdoor ontstaat een direct verschil in buitenstraling. In iedere afdeling staan 4 verschillende soorten potplanten, Anthurium, Dendrobium, Bromelia en Ficus. Hierdoor is het mogelijk om de effecten van de klimaatinstellingen op de gewassen met elkaar te vergelijken en de reacties van de verschillende potplanten met elkaar te vergelijken in eenzelfde klimaat. Er blijkt een enorm verschil te zijn tussen de verschillende gewassen, met name Dendrodium (CAM-plant) laat een ander temperatuur beeld zien. Doordat het een cam-plant is, zal deze overdag niet verdampen en dus een hoge planttemperatuur aannemen. De thermografische metingen laten een grote spreiding zien van temperatuur over de verschillende gewasdelen. Dit verschil kan oplopen tot enkele graden Celsius. Met name bij hoge instraling ontstaan deze verschillen. Door toepassing van thermografie wordt er een duidelijk beeld verkregen van deze spreiding van temperatuur in een gewas. Deze spreiding kan gevolgen hebben voor het gewas, zoals verbranding van extreem warme delen, of condensatie op het gewas bij extreem koude delen. In de afdeling met krijt ontstaat, door het diffuus licht, een vlakker temperatuur beeld. Dit zou mogelijk een extra voordeel kunnen zijn van diffuus licht. Het verdient de aanbeveling om onderzoek te doen naar kritische planttemperatuur. Met deze kennis en het toepassen van thermografische metingen kan mogelijk het natuurlijk licht beter worden benut. Het verdient dan ook de aanbeveling om meer onderzoek te doen naar de spreiding van gewastemperaturen en de temperatuur van de diverse gewasonderdelen. Projectnummer: 14266-01

Een pyrgeometer is een instrument dat uitstraling naar de hemel meet. Hiermee kunnen energieverliezen van de kas worden vastgesteld en het verschaft inzicht in het optimale schermmoment. Met dit project worden gewasspecifieke richtlijnen ontwikkeld voor de toepassing van de pyrgeometer. Bij zeven telers (tomaat, komkommer, paprika, potplanten) bleek dat de momenten van energiebesparing door regeling op de pyrgeometer in anderhalf jaar slecht te vinden waren. Andere invloeden overheersten vaak de pyrgeometerinvloed of andere belangen (vochtbeheersing in verband met infectierisico's) werden belangrijker gevonden. Een schermregeling c.q. klimaatregeling kan wel rustiger worden door de pyrgeometerinvloed (potplanten). Een pyrgeometer kan niet worden ingezet als vervanger van een gewastemperatuurmeter. Projectnummer: 14088

In deze haalbaarheidsstudie worden de mogelijkheden van het Klimrek-scherm in kaart gebracht. Toepassingsmogelijkheden van dit scherm zijn het op afroep diffuus maken van licht, warmteoogst, koeling en isolatie. Er wordt gekeken naar het effect op de productie, energiebesparing en terugverdientijd. Lichtmetingen laten zien dat een waterfilm een kleine verlaging van 1% geeft op de lichtdoorlatendheid ten opzichte van droge folie. Condenswerking aan de onderkant van het folie is te voorkomen door een waterfilm met uitvloeier aan de onderkant van het scherm te laten lopen. Hierdoor treedt geen lichtverlies door condensvorming op. De economische berekening is gemaakt voor komkommer, tomaat en Ficus. Het gebruik van het klimrekscherm is bij de komkommer- en Ficusteelt met een gasprijs van 35 cent per m3 of meer rendabel. Hierbij wordt uitgegaan van een terugverdientijd van zeven jaar. In de tomatenteelt, waar minder wordt geschermd, is het klimrekscherm pas rendabel bij een gasprijs 55 cent per m3 of meer. Het klimrekscherm biedt veel toekomstperspectieven. Zo is het mogelijk om specifieke toevoegingen aan de vloeistof, die over het scherm loopt, toe te dienen. Verder kan een andere constructie van het kasdek, zoals het Asymmetrische maken van het dek, het klimrekscherm efficiënter maken. Projectnummer: 14031-13

Binnen gelijksoortige potplantenbedrijven met dezelfde teelt worden aanzienlijke verschillen in teelttemperatuur en luchtvochtigheid gehanteerd. In dit project wordt onderzocht: De invloed van de lagere teelttemperatuur op energieverbruik en het bedrijfsresultaat voor vier soorten potplanten; Welke energiebesparing is mogelijk is door verlagen van de teelttemperatuur; Wat zijn de effecten op gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, remmiddelen en kwaliteit. Uitgangspunt is dat het bedrijfsresultaat niet vermindert. Uit onderzoek bij hortensia, poinsettia, cyclamen en potchrysant blijjkt: Per jaar kan maximaal 13 (poinsettia) tot 29 m3 (hortensia) aardgas/m2/jaar worden bespaard. Dit komt overeen met een besparing van 23 tot 52 kg CO2-emissie/m2/jaar. Doordat de teeltduur langer wordt, leidt een lagere temperatuur niet altijd tot een lager energieverbruik per 1.000 planten. De RV in de kas bereikt vaker de kritische grens van 90% bij lagere stooktemperaturen. Dit houdt mede verband met het verwarmingssysteem. Het telen bij een lagere stooktemperatuur is alleen voor poinsettia rendabel. Wanneer bij hortensia de teelthandeling 'Pennen' kan worden weggelaten, omdat de plant steviger is, kan een lagere stooktemperatuur rendabel zijn. De teeltduur per partij wordt verlengd door een lagere stooktemperatuur. Bij lagere stooktemperatuur neemt het gebruik van remmiddelen flink af. Er zijn nog onzekerheden betreffende de kwaliteit en ziektedruk ten gevolge van een lagere stooktemperatuur. Projectnummer: 11618

Doel van dit onderzoek is het vaststellen in welke mate temperatuurintegratie bij paprika's en potplanten kan bijdragen aan een efficiëntere energiehuishouding. Bij weinig licht wordt gestreefd naar energiebesparing, bij veel licht naar een optimale fotosynthese. Voor een aantal verschillende klimaatsettings is gekeken naar de productie (aantal bloemen/vruchten), de kwaliteit en het energieverbruik. De resultaten laten zien dat 15% energiebesparing bereikt kan worden. De kwaliteit van de vruchten dient echter goed gecontroleerd te worden. Bij temperaturen bijvoorbeeld onder de 17°C, loopt de kwaliteit achteruit en wordt het risico op ziekten groter. Projectnummer: 10773