Zoeken

De urgentie is hoog om de configuratie van de rozenteelt zodanig in te richten dat de warmte-inbreng en -behoefte verder wordt gereduceerd, zodat voldaan kan worden aan het lichtconvenant vanaf 1 januari 2017. Uitgangspunt is dat de productiecapaciteit en stuurbaarheid van de kwaliteit behouden blijft of zelfs verbetert. Naast dat LED belichting inmiddels meer dan 25% zuiniger is dan SON-T belichting bij eenzelfde lichtoutput, kan het mogelijk ook een oplossing bieden voor lichtafschermingsregels. Het huidige onderzoek op het Improvement Centre wil aantonen dat rozen onder volledige LED belichting kunnen worden geteeld, waarbij geen lichtemissie meer ontstaat. Daarbij werd verwacht dat de kwaliteit van de rozen verbeterde door de combinatie van LED, diffuus glas en verwarming en koeling middels OPAC’s boven het gewas. Het huidige project laat zien dat in de zomer de kwaliteit in de combinatie van LED en koeling uitstekend is. In de nacht leidt het gebruik van LED tot een lagere lichtuitstoot omdat de schermen meer gesloten kunnen blijven, zonder te hoge temperaturen. Bij de overgang van zomer naar winter en gedurende winter maanden ontstond er echter een onvoldoende kwaliteit rozen. De oorzaken van deze afwijkingen zijn nog niet opgehelderd. Meerdere discussies tijdens bco’s en een uitgebreide brainstormsessies hebben geleid tot drie denkrichtingen: het spectrum van de LED belichting, het stook- en verwarmingsstrategie met de OPAC en de inbuigstrategie (te weinig ingebogen blad). In dit project worden dezelfde energiedoelstellingen nagestreefd als het lopende project . V.w.b. de productie is het doel een kwaliteitsverbetering in bloemgrootte en steelgewicht ten opzichte van de prestaties in het lopende onderzoek, waarbij in herfst en winter het syndroom (t.a.v. kwaliteit) wordt voorkomen. Alle mogelijke instrumenten – gewasverzorging, verwarmingsstrategie, belichtingsstrategie - worden hiervoor ingezet. Middels intensief meten aan het gewas meer inzicht verkrijgen in de fysiologische achtergrond van het syndroom. Het gaat daarbij om o.a.: Uitloop snelheid roos meten Aantal takken per m² sturen Temperatuur verdeling in het gewas meten, waarbij de warmte input primair via de buisrail zal worden geleverd. Takopbouw bepalen Verdamping en wateropname van het gewas meten. Binnen de afdeling worden verschillende strategieën van inbuigen van blad toegepast om na te gaan of dit effect heeft op de takontwikkeling. De gewascoöoperatie Roos draagt € 45.000 bij aan het project Na de eerste teelt van Red Naomi! onder Full LED in 2016/2017 is het onderzoek in 2017/2018 gecontinueerd. In de zomer van 2017 is op vergelijkbare wijze als in 2016 geteeld met goede resultaten. Eind oktober 2017 zijn in één tralie LEDs met een aangepast spectrum opgehangen. Het doel was om te onderzoeken of het kwaliteitsprobleem, dat in 2016/2017 werd gesignaleerd, opnieuw zou optreden en of dit door aanpassing van het lichtspectrum zou verminderen. Aangepast spectrum Het aangepaste spectrum gaf iets grotere knoppen, grotere bladeren en minder bedoorning. Ook de werkomstandigheden waren beter onder dit spectrum. Het “syndroom” was duidelijk minder aanwezig onder het aangepaste spectrum. Dit is door metingen van takeigenschappen, als knopgrootte, bladgrootte en bedoorning bevestigd. Deze metingen geven geen verklaring voor de effecten van lichtkleur op de ontwikkelingsprocessen. De achtergrond van het effect van lichtkleur op fysiologische processen is niet verder onderzocht. All electric goed mogelijk De energiedoelstelling van 25% besparing is gerealiseerd in vergelijking met een situatie waarbij de SON-T gedurende een gelijk aantal uren zou worden gebruikt als de LED. In de zomer wordt een LED installatie echter gemakkelijk intensiever gebruikt dan SON-T omdat er minder warmte overschot is en de LED snel schakelbaar is. Alle warmte die voor de teelt nodig is, ook bij gebruik van LED belichting, kan in de zomer middels koeling van de kas worden verzameld en opgeslagen in een aquifer. Een situatie van een bedrijf dat alle energie via elektriciteit krijgt, is dus goed mogelijk.De gewasbescherming, watergift en bemesting zijn in dit experiment praktijk conform uitgevoerd. Tijdens de wekelijkse teeltbegeleidingsbijeenkomsten is dit een vast aandachtspunt. Meeldauw blijft het lastigste om in deze teelt met koeling onder controle te houden. De houdbaarheid van de onder LED geteelde rozen was vergelijkbaar met die van een praktijk bedrijf. Projectnummer: 20110

In de nieuw gebouwde opkweek afdeling van een phalaenopsiskwekerij is buitenlucht aanzuiging inclusief nivolatoren geïnstalleerd voor beheersing van het kasklimaat. De regeling van de buisverwarming en het schermregime is aangepast. De gebruikelijke minimumbuis-instelling moet drastisch worden verlaagd, schermen moeten bij een hogere buitenluchttemperatuur dichtlopen en kierstanden in het scherm moeten worden voorkomen. In dit project wordt het klimaat en de regeling daarvan gemonitord inclusief het effect op de verdamping uit de pot en de frequentie van de gietbeurten. In dit rapport is becijferd dat in de opkweekafdelingen van een Phalaenopsisbedrijf, bij het inblazen van op temperatuur gebrachte buitenlucht de minimumbuistemperatuur met 15 °C verlaagd moet worden om qua energieverbruik quitte te spelen. In de praktijk betekent dat, dat de minimumbuis praktisch uitgezet moet worden. Dat ging in dit monitoringsjaar voor het betreffende bedrijf een stap te ver. Vermindering van de warmte-input in het bovennet en het hanteren van een intensiever schermgebruik is wel toegepast, wat gedurende een deel van de monitoringsperiode tot een belangrijke verlaging van het energieverbruik heeft geleid. In het tweede kwartaal van 2012 bleek dat de nieuwe teeltafdelingen, na aanpassing van de klimaatregeling gemiddeld 36 MJ/m² minder warmte hadden gebruikt dan er in datzelfde kwartaal in de oude afdelingen was gebruikt. Vanaf begin augustus tot aan het eind van de monitoringsperiode is de buitenluchtinstallatie echter niet langer gebruikt om het energieverbruik te verlagen, maar om een actiever en droger kasklimaat in de nieuwe afdelingen te realiseren. Hierdoor is het energiebesparingseffect in de tweede helft van het jaar vrijwel helemaal weggevallen en is de absolute besparing aan het eind van het jaar uitgekomen op 40 MJ/m². Dit is 2.5% van het jaarverbruik van 51 m³/m². Indien de klimaatregelstrategie die in het voorjaar was ontwikkeld het hele jaar zou zijn toegepast zou naar verwachting de toen gerealiseerde 17% energiebesparing het hele jaar zijn volgehouden. Het teeltresultaat wat in de nieuwe opkweekafdelingen met buitenluchtaanzuiging wordt gerealiseerd wordt door de betreffende tuinder als zeer goed beoordeeld. De teelt verloopt zeer regelmatig en de nieuwe afdelingen hebben een hogere bladafsplitsingssnelheid. De aanbevelingen voor verder onderzoek naar Het Nieuwe Telen bij Phalaenopsis geven aan dat er vooral gebrek is aan kennis over mogelijk negatieve gevolgen van lagere verdampingssnelheden. Dit is de belangrijkste reden voor de hoge ontvochtigingsflux die in de intensieve teeltstrategie nagestreefd wordt en die dus belangrijke beperkingen legt aan de mogelijkheden voor verlaging van het energieverbruik. Projectnummer: 14424

Dit project betreft een demonstratie van een energiezuinig teeltconcept Tomaat volgens Het Nieuwe Telen. Er wordt gebruik gemaakt van (droge) buitenlucht toediening en meerdere energieschermen. Dit project is een vervolg van Het Nieuwe Telen Energie onder de Knie Tomaat in 2009. Met 23 m3 aardgas/m2 kas 68 kg grove trostomaat Komeett geproduceerd. Het extra heldere folie waarmee de teelt startte is vanwege condensproblemen vervangen door AC-Folie. Het CO2-gebruik was hoog maar onzeker is of dit goed is geregistreerd. De botrytisdruk en infectie waren goed beheersbaar. Ook bij Het Nieuwe Telen Tomaat moet het uitgangspunt zijn: geen botrytis infectie. De temperatuur in relatie tot de stralingssom per dag werd goed gerealiseerd. In deze proef was de relatie tussen straling en temperatuur 17.5°C + 1.5°C per 1000 joule/cm2/dag. Het gerealiseerde energiegebruik was met KASPRO goed na te rekenen. De simulatie klopte zeer goed met de gemeten waarden per week. Met de vruchtkwaliteit waren geen problemen. Projectnummer: 13837

Een energiezuinig teeltconcept is opgesteld voor de gerberateelt vanuit Het Nieuwe Telen. Doel van dit project is minimaal een gelijke productie en gelijke of betere kwaliteit te bereiken als in de huidige praktijk met de helft aan energie-input. Het concept wordt in een tweejarige teelt gedemonstreerd. In het Improvement Centre zijn twee teeltseizoenen gerbera geteeld volgens een aanpak van Het Nieuwe Telen. Er waren drie cultivars aangeplant die een praktijk conforme productie en kwaliteit leverde. De benodigde energie was bijna 50% lager dan gebruikelijk in de praktijk. De besparing is te danken aan een efficiëntere inzet van belichting, intensiever isoleren door meer uren te schermen en het weglaten van de minimum buis. Voor de vochtbeheersing werd gebruik gemaakt van verwarmde buitenlucht dosering en extra luchtbeweging door nivolatoren (verticale ventilatoren, allen het tweede jaar) of kasluchtcirculatie via de LBK (het eerst jaar). De nivolatoren bleken alleen te werken voor het bovenste gedeelte van het gewas. Het project is intensief begeleid en gevolgd door gerberatelers en teeltadviseurs. Het project is verlengd met een derde jaar. Eindresultaat jaar drie In het Improvement Centre zijn drie teeltseizoenen gerbera geteeld volgens een aanpak van Het Nieuwe Telen. Er waren drie cultivars aangeplant die een praktijk conforme productie en kwaliteit leverde. De benodigde energie was in de eerste twee teeltseizoenen bijna 50% lager dan gebruikelijk in de praktijk. In het derde seizoen is de productie geoptimaliseerd waarbij de besparing ten opzichte van de referentie nog 35% bedroeg. Door een betere inzet van assimilatie belichting kon de winterproductie omhoog waardoor het teeltconcept ook economisch interessant is. De besparing is te danken aan een efficiëntere inzet van belichting, intensiever isoleren door meer uren te schermen en het weglaten van de minimum buis. Voor de vochtbeheersing werd gebruik gemaakt van verwarmde buitenlucht dosering en extra luchtbeweging door nivolatoren (verticale ventilatoren, alleen het tweede jaar) of kasluchtcirculatie via de LBK (het eerste en derde jaar). De ervaringen van het derde jaar zijn gebruikt door een groep gerberatelers om te investeren in systemen voor Het Nieuwe Telen te beoordelen in de praktijk. Projectnummer: 13735

Doel van dit project is het ontwikkelen en testen van een energiezuinig teeltconcept voor kleinere, relatief koude sierteelten, zoals alstroemeria, freesia, amaryllis en anjer. De warmtevraag wordt teruggedrongen met intensief schermen met luchtbeweging en temperatuurintegratie. Daarnaast worden luchtbevochtiging, bodemkoeling met warmtepomp en schakeling naar substraatteelt ingezet als instrumenten van het concept. Voor de relatief koude en vaak kleinere teelten, zoals alstroemeria, amaryllis, freesia en anjer zijn berekeningen uitgevoerd naar mogelijke energiebesparing bij gelijkblijvende of verbeterde productie. Dit door toepassing van temperatuurintegratie, negatieve DIF, dubbel energiescherm, ontvochtiging door inbrengen van opgewarmde buitenlucht tussen het gewas en substraatteelt. Vervolgens is het energiezuinig teeltconcept voor alstroemeria gedurende een jaar getest in een kasproef. De gerealiseerde energiebesparing op ontvochtiging en verwarming was 37%, waar nog 10% bij kan komen indien een warmtepomp wordt gebruikt. De productie was gelijk en de kwaliteit was beter door minder vochtblaadjes. Door de buitenluchtaanzuiging was het vochtdeficit in deze proef goed controleerbaar. Aangetoond is dat hoe lager het vochtdeficit is, hoe meer vochtblaadjes optreden. De ingestelde grenswaarde van 1,4 g/m3 bleek te laag om vochtblaadjes te voorkomen. Met een hogere grenswaarde, is de energiebesparing iets kleiner, maar ontstaan waarschijnlijk minder vochtblaadjes. Dit kan de terugverdientijd verkorten. Projectnummer: 13489

Aanreiken van gereedschappen aan de technische systeemontwerpers om oplossingen te kunnen samenstellen uit combinaties van gangbare systeemonderdelen in semi-gesloten kassen, gericht op een effectievere en energiezuinige beïnvloeding van het klimaat. De focus ligt op het gedrag van de klimaatbepalende variabelen temperatuur-RV verdeling, luchtbeweging en gewasverdamping in de geconditioneerde kassen. Het Nieuwe Telen in gesloten of semi-gesloten kassen staat hoog genoteerd om de glastuinbouw minder afhankelijk van fossiele energie te maken, met als extra positief accent de potentiële verhoging van de productie of de productkwaliteit. Luchtbehandeling is een andere techniek dan traditioneel stoken met buizen en koelen met luchtramen. Een aantal tuinders heeft vanaf het begin geïnvesteerd in het idee van geconditioneerd telen in semi-gesloten kassen. Het monitoringsproject laat zien dat de tuinder problemen heeft met deze vorm van klimaatbeheersing. In andere onderzoekprojecten (Raaphorst, de Gelder, Dieleman), is aangetoond dat de vragen rondom geconditioneerd telen vaak te maken hebben met de problematiek rondom ontvochtiging. Dit is echter een onderdeel waar bij de meeste systemen in de ontwerpfase geen rekening is gehouden tijdens de dimensionering. Het monitoringproject constateert dat vaak onnodig veel energie wordt ingezet om toch met de beschikbare systemen te kunnen ontvochtigen, terwijl ontvochtigen met buitenlucht op vele momenten goedkoper kan zijn. Heroverweging van de ontwerpcriteria is aan te bevelen. Via objectief meten geeft dit project inzage in de veelheid van oplossingen en gaat in op vragen over het functioneren van de systemen. Dit heeft geleid tot interessante conclusies: Ontvochtiging Ontvochtigen met buitenlucht kan alleen wanneer de absolute luchtvochtigheid van de buitenlucht lager is dan gewenste absolute luchtvochtigheid van de kaslucht. Ontvochtigen met buitenlucht werkt alleen wanneer er voldoende interactie is tussen de luchtbeweging in de buurt van de planten en de aanvoer van droge buitenlucht . In het systeemontwerp voor ontvochtiging moet bij onderdoor koelen rekening gehouden worden met naverwarmen om “koude voeten” te voorkomen. De meeste systemen zijn niet ontworpen voor ontvochtiging met een koud oppervlak. Temperatuur- en vochtverdeling Koelen moet boven het gewas gebeuren als verticale temperatuurgradiënten niet wenselijk zijn. Koelen van onderaf is goed mogelijk mits er voldoende lucht van niet te lage temperatuur door het systeem wordt rondgepompt. Koelen bij Phalaenopsis met LBK’s onder de tafel zorgt voor horizontale temperatuur-verschillen over de tafel De weerstand van de tafels in combinatie met de planten belemmert een goede luchtverdeling Luchtbeweging De krachten, die zorgen voor de luchtbeweging ten gevolge van wind en temperatuurverschillen binnen – buiten, zijn groot ten opzichte van de krachten door geforceerde luchtbeweging. Nabij de LBK stroomt lucht niet loodrecht uit de slang als de luchtsnelheid hoog is in dit deel van de slang waardoor horizontale klimaatverschillen worden geïntroduceerd. Luchtbeweging ten gevolge van een ventilator die in een vrije ruimte uitblaast zorgt voor een secundaire luchtstroom, parallel aan de luchtstroom van de ventilator. Bij bovenkoelers moet er voldoende ruimte boven het gewas zijn voor de koelers, zodat de gekoelde lucht kan opmengen met de kaslucht. Koelen De koellast is minder dan de hoeveelheid globale straling die in de kas valt ten gevolge van de reflectie op het gewas. Bij koelsystemen worden de geveleffecten en betonpaden te snel verwaarloosd met temperatuurverschillen tot gevolg. Verwarmen Verwarmen moet onder het gewas gebeuren. Lage temperatuurverwarming moet worden gedaan met meer warmte-uitwisselend oppervlak en niet door geforceerde luchtbeweging. Geconditioneerde afdelingen gebruiken meestal meer warmte dan ongeconditioneerde. Door vergroting van het warmte-uitwisselende oppervlak van verwarmingsbuizen kan met minder elektra als benodigd voor ventilatoren in LBK’s de kas verwarmd worden. Luchtverdeling Boven koelen is beter aangezien de lucht vrijer om de koeler kan stromen en daardoor meer kan opmengen met de kaslucht wat een betere luchtverdeling geeft Uit energetisch oogpunt is het gebruik van luchtslangen niet wenselijk indien grote hoeveelheden lucht moeten worden verplaatst zoals bij koelen en verwarmen. Bij buitenluchtaanzuiging zijn luchtslangen goed in te zetten omdat de hoeveelheid lucht die wordt verplaatst klein is en de aanzuiging aan de gevel kan gebeuren. Projectnummer: 13107

Dit project moet inzicht geven in het klimaat dat met het systeem zoals gebruikt bij de 'Kas zonder gas' wordt gemaakt. Het gaat hierbij om de temperatuur-, de luchtvochtigheid- en luchtsnelheidsverdeling. Van belang is de homogeniteit van het systeem te bepalen voor verschillende operatingmodes van het systeem (koelen of verwarmen, rustig en hard blazend, met en zonder ventilatie met buitenlucht). Deze metingen worden gebruikt als kalibratie voor CFD-berekeningen, waarmee het totaal beeld van de kas kan worden weergegeven. De 'Kas zonder gas' is een semi gesloten kas waarin phalaenopsis wordt geteeld op tafels. De verdeling van temperatuur en vocht is niet optimaal. Verhoging van de luchtweerstand van de tafel zou de verdeling verbeteren. Daarnaast kunnen de grote temperatuurverschillen tijdens het verwarmen worden verkleind door de ventilatoren op een hoger toerental te laten draaien. Wel neemt het energiegebruik van de ventilatoren toe door deze maatregel. De ventilatoren worden ook ingezet om het microklimaat te verbeteren rond de plant. De metingen laten zien dat dit alleen nut heeft op het moment dat de ramen gesloten zijn en op koude dagen ook de schermen. Ontvochtigen kan door condensatie in de LBK of door ventilatie met buitenlucht. Mechanische buitenlucht aanzuiging is beter controleerbaar en de verdeling is ook optimaal indien met luchtslangen wordt gewerkt. Projectnummer: 13264