Zoeken

Analyse van de resultaten in de VenlowEnergy Kas leerde dat verder isoleren weinig extra besparing oplevert. Ook werd duidelijk dat bijna de helft van het energiegebruik gerelateerd is aan de verdamping in perioden van stoken. Hoewel bij stoken op jaarbasis nog geen 80 liter per m2 wordt verdampt, is deze verdamping de grootste energiegebruiker geworden. Als de verdamping kan worden gehalveerd en de verminderde verdamping kan worden gecompenseerd op momenten dat de zon schijnt, is naar verwachting nog eens 4 tot 5 m3 aardgas per m2/jaar op de stookkosten te besparen. In dit project wordt onderzocht hoe het energieverbruik voor verdamping veilig kan worden teruggebracht door de volgende stappen te volgen: Inventarisatie van kennis uit onderzoek en praktijk; Kleinschalige experimenten verrichten; Teeltdemonstratie. De verwachting is dat er nog een flinke besparing op het energieverbruik mogelijk is door de verdamping van het gewas te beperken. In de VenlowEnergy Kas wordt daarom dit jaar een vervolgonderzoek uitgevoerd waarin dit uitgangspunt wordt getest. Het onderzoek gaat zich nu richten op de vraag of de verdamping is terug te dringen zonder dat dit ten koste gaat van productie en kwaliteit. In het onderzoek zal er naar worden gestreefd naar een balans tussen noodzaak en overmaat. Doel is om tomaten te telen met een energieverbruik van 16 m3/m2. Verdamping heeft vooral effect op de energiebalans en het watertransport in de plant. De beperking van de verdamping in de nacht heeft effect op de wateropname door de wortel en daarmee op de Calcium opname. Dat bleek uit onderzoek en een literatuurstudie van Wageningen UR Glastuinbouw naar het verlagen van de verdamping voor energiebesparing. Een te geringe wateropname in de nacht zal zich in de eerste plaats uiten in een aan Ca gebrek gerelateerd probleem. De energiebalans en een balans van de vochtspanning zijn door de plant te beïnvloeden via de huidmondjesopening. Daarnaast hebben ze via die weg invloed op de CO2-opname. In de nacht is CO2-opname niet van belang. Er is niet één factor die als sterke stuurfactor gebruikt kan worden om huidmondjes in de nacht gericht te laten sluiten. Projectnummer: 14914

Dit project betreft een demonstratie van een energiezuinig teeltconcept Tomaat volgens Het Nieuwe Telen. Er wordt gebruik gemaakt van (droge) buitenlucht toediening en meerdere energieschermen. Dit project is een vervolg van Het Nieuwe Telen Energie onder de Knie Tomaat in 2009. Met 23 m3 aardgas/m2 kas 68 kg grove trostomaat Komeett geproduceerd. Het extra heldere folie waarmee de teelt startte is vanwege condensproblemen vervangen door AC-Folie. Het CO2-gebruik was hoog maar onzeker is of dit goed is geregistreerd. De botrytisdruk en infectie waren goed beheersbaar. Ook bij Het Nieuwe Telen Tomaat moet het uitgangspunt zijn: geen botrytis infectie. De temperatuur in relatie tot de stralingssom per dag werd goed gerealiseerd. In deze proef was de relatie tussen straling en temperatuur 17.5°C + 1.5°C per 1000 joule/cm2/dag. Het gerealiseerde energiegebruik was met KASPRO goed na te rekenen. De simulatie klopte zeer goed met de gemeten waarden per week. Met de vruchtkwaliteit waren geen problemen. Projectnummer: 13837

Systemen voor vochtbeheersing door gecontroleerde buitenluchtaanzuiging en luchtbeweging moeten intensiever schermen mogelijk maken waarmee energie wordt bespaard. Nieuwe onderzoeksaspecten zijn de toepassing van een dubbelscherm en de wijze van buitenluchtaanzuiging: vanuit de gevel of van boven het scherm. Daarnaast wordt gekeken naar de verschillen tussen ventilatoren voor verticale luchtbeweging en luchtinbreng via horizontale slangen. Het project bevat zowel kasproeven in Bleiswijk als begeleiding van drie telers in de praktijk die een systeem voor buitenluchtaanzuiging (gecontroleerde ventilatie) willen aanleggen. Focus op biologische tomatenteelt. De pijler voor energiebesparing is gebruik van sterk isolerende schermen. Het probleem bij schermen is dat er veel minder condensatie van vocht tegen het koude kasdek plaatsvindt, waardoor de luchtvochtigheid te hoog oploopt. De twee gangbare methoden om vocht te beheersen, vochtafvoeren via een vochtkier en gebruik van minimum buis, vergen allebei veel energie. Deze proef toonde aan dat een aanzienlijke hoeveelheid energie bespaard kan worden door een dubbel energiescherm te gebruiken. Ook het niet instellen van een minimum buis en het scherm pas te openen als de zon meer kracht heeft, leverde energiebesparing op. Het extra scherm kon langer gesloten blijven dankzij goede luchtvochtigheidregeling. Projectnummer: 13488

Dit project beoogt de realisatie van een praktijkgerichte, energiezuinige verdampingsregeling, die verneveling aan kan. Rekening houdend met verschillende omstandigheden in de kas (donker/licht; koud/warm; kans op natslag etc) en gewas. Er worden richtlijnen over de toepassingswaarde van de verschillende vochtparameters (RV, vochtdeficit; dampdrukverschil) als indicatoren voor wateropname dan wel ziektedruk geleverd. Een verlaging van 5% in de verdampingssom kan al resulteren in meer dan 10% energiebesparing. In acht oude experimenten werd de verdamping van tomaat steeds gehouden op 65% van de verdamping in een referentiekas. Dit door verdampingsregeling waarbij setpoints voor de ventilatie, de verwarming en hogedruk bevochtiging online berekend werden. Dit resulteerde in een energiebesparing van 27% en geen enkele verlies aan productie. Een simpele formule voor vochtsturing is afgeleid, gebaseerd op het sturen van de dauwpuntdepressie. De twee stuurknoppen: luchttemperatuur en dauwpunt (vochtigheid), bieden de flexibiliteit om steeds de meest energiezuinige oplossing te kiezen. De resulterende vochtsetpoint varieert met de omstandigheden. Doordat de sturing op een simpele wijze rekening houdt met straling, temperatuur, luchtsnelheid en gewasomvang. Projectnummer: 13235

De praktijkproef moet aantonen dat met mechanische vochtafvoer de luchtvochtigheid onder een energiescherm voldoende laag blijft en dat de klimaatverschillen kleiner zijn dan bij de conventionele manier door middel van kieren. Het kasklimaat wordt gemeten met draadloze sensoren in zowel het compartiment met het systeem en een compartiment waarbij vochtkieren worden toegepast. Het functioneren van het systeem en de gevolgen voor het klimaat worden in een laatste fase continu geanalyseerd. In een praktijkproef op een commercieel bedrijf is in een afdeling van 1,2 ha. een systeem getest om mechanisch vocht af te voeren. Hierbij wordt buitenlucht, die minder vocht bevat dan kaslucht, met ventilatoren en luchtslangen onder het scherm ingeblazen. Deze methode is goed controleerbaar en verkleint klimaatverschillen. De luchtvochtigheid bleek goed te regelen met het geïnstalleerde systeem. Projectnummer: 12895

In een Aircokas worden de luchtramen zo lang mogelijk gesloten gehouden. Door de verminderde warmtebehoefte ontstaat met name in de ochtend een verkeerd verticaal temperatuurprofiel. Er ontstaat gevaar voor condensatie en botrytis. Bij gebruik van belichting wordt dit probleem nog versterkt in verband met de extra warmtetoevoer van bovenaf. De huidige methode om dit probleem op te lossen bestaat uit het aanzetten van de laagliggende verwarming. Wanneer de warmte bovenin de kas naar beneden wordt getransporteerd ontstaan twee voordelen. Het verticale temperatuurprofiel verbetert en de totale warmte-inhoud van de kas verandert niet, waardoor geen extra verdamping wordt gestimuleerd. Het project geeft antwoord op de vraag aan welke eisen een systeem voor verticale luchtbeweging moet voldoen voor twee pilotgewassen: tomaat en paprika. Voor het doel zijn twee systemen getest: luchtbehandelingkasten (LBK's) die bovenin de kas hangen en verticaal werkende ventilatoren van het type Aircobreeze. Uit metingen in een kas met tomaten en paprika's bleek dat ondanks een groot volume verplaatste lucht (25 m3/m2/uur) de LBK's geen goede temperatuurverdeling te bereiken was. Met behulp van verticaal werkende Aircobreeze ventilatoren was bij gesloten scherm een goede verticale temperatuurverdeling haalbaar met een klein stroomverbruik van 1 W/m2. Daarnaast konden de schermdoeken vaker volledig gesloten blijven of intensiever gebruikt. De Aircobreeze is daarmee een uitstekend instrument om met één of twee volledig gesloten energieschermen paprika of tomaat te telen. De te behalen energiebesparing is daarmee direct afhankelijk van de inzet van energieschermen. Ondanks een hogere gemiddelde RV door het dichter houden van de schermen en het laten vervallen van de minimum buis trad botrytis niet meer op. De Aircobreeze heeft geen effect op horizontale temperatuurverschillen. Projectnummer: 12635

In dit project wordt een softwarepakket ontwikkeld waarmee individuele ondernemers hun beslissingen ten aanzien van (combinaties van) energiebesparende maatregelen voor hun bedrijf kunnen ondersteunen. Om op een degelijke manier de energiebesparingspotentie te berekenen heeft Agrotechnology and Food Innovations B.V. het computerprogramma 'Energiebesparing op maat' ontwikkeld, wat nauwkeurig rekening houdt met bedrijfsspecifieke omstandigheden. Het programma richt zich vooralsnog met name op de volgende maatregelen voor de teelten: tomaat, chrysant, freesia en kalanchoe: Temperatuurintegratie; Warmtekrachtkoppeling; Hoog-isolerend kasdek; Warmtepomp & aquifer; Combicondensor; Zuinige vochtregeling; Bio-olie; Gewijzigde belichting. Projectnummer: 11557

Dit project heeft als doel een energie-efficiënte strategie te ontwikkelen voor het geïntegreerd gebruik van minimum buis, minimum raam en doekstand. Dit om de verdamping niet te bevorderen en om de afvoer van vocht tegen een koud kasdek te stimuleren. Proefgewas tomaat. De ontwikkelde vochtregulatie bestaat uit eerst een vochtafhankelijke vochtkier in het scherm, gevolgd door een vochtafhankelijke minimum raam en daarna pas een vochtafhankelijke minimum buis. De toegepaste vochtregulatie is eenvoudig van opzet en sluit aan bij de regelingen en instelmogelijkheden van de moderne klimaatcomputers. Deze strategie kan voor het gehele etmaal worden ingevuld, waardoor de kans op foutieve of conflicterende instellingen gering is. Uit de simulatieberekeningen blijkt dat afhankelijk van het toegepaste vochtniveau op jaarbasis 13 tot 34% energie kan worden bespaard ten opzichte van een praktijkregeling (geschermde teelt met een jaarverbruik van 51 m3/m2) en daarbij minder kans op natslag optreedt. Projectnummer: 11620

Van dertien energiebesparende maatregelen is het effect op het energiegebruik, de gewasproductie en productkwaliteit en de bedrijfseconomische kosten en baten in beeld gebracht. Dit is gedaan voor negen verschillende gewassen, te weten: tomaat, komkommer, chrysant, roos, sla, ficus, freesia en Spatiphyllum. Er is per gewas een overzicht gegeven van de energiestromen en de effecten van de meest perspectiefvolle energiebesparende maatregelen op het gasverbruik en de productie.De energiestromen en het effect van de energiemaatregelen worden meer in detail besproken. Voor de gewassen tomaat, chrysant en freesia zijn een aantal van de maatregelen ook meegenomen in het project 'Software voor energiebesparing op maat'. In dit project is een computerprogramma ontwikkeld dat nauwkeurig rekening houdt met bedrijfsspecifieke omstandigheden. Projectnummer: 11286

In dit project worden de mogelijke energiebesparingen bepaald door de gangbare vochtregeling (minimumbuis en minimumraamopening) te vervangen door een vochtintegrerende regeling, waarbij een minimale verdampingssom over een bepaald tijdsinterval (dag, dagen week, weken) wordt gehandhaafd. Betreft scenarioberekeningen voor tomaat, paprika, roos. De mogelijkheid om energie te besparen door vochtintegratie is door het hoge niveau van de gangbare verdampingssom beperkt tot een paar procent. Het toelaten van een kleine daling (bijvoorbeeld 5%) van de totale verdampingssom zou de mogelijkheid voor energiebesparing door vochtintegratie aanmerkelijk vergroten. Projectnummer: 10970