Zoeken

Er is behoefte aan het beter afstemmen van de berekeningswijzen van geologische modellen (resulterende in P90, P50 enzovoorts) voor de diverse aanvragen zoals SDE en Garantiefonds. RVO en SodM hebben TNO- AGE gevraagd om een uniforme meer gedetailleerd geologische rapportagevereiste op te stellen, bruikbaar voor zowel Garantiefonds en SDE+ als voor delen van de rapportage over zelfevaluatie voor SodM. Daarnaast is uit de markt vernomen dat meer directieve beschrijvingen gewenst zijn om de resultaten van de verschillende analisten beter af te stemmen. Met name de petrofysische evaluaties zijn in de praktijk de belangrijkste bron van verschillen tussen de verschillende actoren. Dat is de eerste bron van de verschillende reservoireigenschappen. Ook bij de manier van extrapoleren naar de project locatie verschillen de methodes, modellen en aannames vaak. Expertise en eerdere ervaringen van de onderzoekers zijn hierbij de essentiële factor). Bij de implementatie is draagvlak bij en afstemming met de betreffende geologische adviesbureaus van belang. TNO-AGE gaat genoemde detaillering opstellen. IF Technology en Panterra voeren gezamenlijk een Second Opinion/ uitvoeringstoets uit, mede met het oog op acceptatie en de ‘werkbaarheid’. Introductie Voor het aanvragen van SDE+ subsidie en RNES “verzekering” is het aanleveren van een geologische onderbouwing van het geothermische vermogen verplicht. De rapportage daarvan dient conform specifieke richtlijnen uitgevoerd te worden. Beide regelingen (SDE+ en RNES) hebben een eigen document “specificatie geologische rapportage”. Deze rapportage-specificatie wordt periodiek geactualiseerd (bijvoorbeeld als er een nieuwe openstelling van een van de regelingen is en ervaringen uit de voorgaande opening geven daartoe aanleiding). Voor de actualisatie van het RNES document in het kader van de opening in 2017 is besloten om de SDE+ en de RNES rapportage specificaties te uniformeren. Zo wordt voorkómen dat de exploranten twee rapportages moeten opstellen en aanleveren conform twee verschillende rapportagespecificaties terwijl de inhoud niet noemenswaardig verschilt. Activiteiten TNO-AGE heeft op basis van de eerdere rapportage vereisten voor RNES en SDE+ een vernieuwd en geïntegreerd concept rapportage-specificatiedocument opgesteld. Dit document is aan PanTerra Geoconsultants, IF-technology en DAGO aangeboden voor commentaar. Het commentaar van PanTerra en IF is verwerkt. Het definitieve concept is aangeboden aan RVO medio februari. Daarna is overlegd met RVO en zijn de laatste verbeteringen doorgevoerd. Resultaat Het definitieve rapport is voor de openstelling in 2017 op de website van het Ministerie van Economische Zaken ( www.nlog.nl ) vrij gegeven (zie http://www.nlog.nl/rnes-garantieregeling & http://www.nlog.nl/rnes-garantieregeling ). Projectnummer: E16023

IF Technology heeft oplossingen onderzocht voor het lozen van water dat vrijkomt tijdens het testen van geothermische putten. Dit project is uitgevoerd vanuit de Kennisagenda Aardwarmte. Bij de realisatie van geothermische putten wordt geo/bronwater geproduceerd voor het schoonproduceren/ontwikkelen van de putten en het testen daarvan. In zijn algemeenheid werd tot 2015 het water per as afgevoerd en geloosd op Rijkswater. Rijkswaterstaat heeft aangegeven deze lozing onder de oude voorwaarden niet meer toe te staan. Deze nieuwe situatie creëert onzekerheid bij de geothermische operators. Dit heeft er toe geleid dat dit onderzoek is gestart waarin aan de ene kant alternatieve lozingsopties zijn bekeken en aan de andere is getracht meer duidelijkheid te krijgen over het lozen op Rijkswateren. Het onderzoek heeft een tiental lozingsopties op basis van technische, financiële, juridische en maatschappelijke criteria afgewogen. Hieruit zijn het lozen op Rijkswater, het herinfiltreren in de eigen injector en het verdampen van het testwater als meest aantrekkelijke opties naar voren gekomen. De drie scenario’s die zijn bekeken variëren in prijs tussen de € 150.000 en € 300.000,= . De uiteindelijke keuze zal gedeeltelijk worden bepaald door de prijs maar zal ook afhankelijk zijn van: De afstand tot zout Rijkswater; De vergunbaarheid van het lozen op het Rijkswater; De risicoperceptie, en t.z.t. de waargenomen effecten ten aanzien van het herinfiltreren van het testwater; De tijd waarin een bassin gehandhaafd kan worden i.v.m. ruimtebeslag, vergunningen en maatschappelijke acceptatie. Het lozen op Rijkswateren is vergunningplichtig in het kader van de Waterwet. Inmiddels zijn er een drietal operators die een vergunning Waterwet hebben aangevraagd. Hierbij is nog niet duidelijk welk beleidsmatige kader wordt gehanteerd en wat de vergunningvoorwaarden zijn. Projectnummer: E16015

In Nederland is geothermie een relatief nieuwe techniek die sterk in opkomst is. Wereldwijd wordt geothermie echter al tientallen jaren toegepast en zijn er honderden geothermiesystemen gerealiseerd. In enkele gevallen zijn hierbij in het buitenland bevingen voelbaar geweest met lichte schade. In Nederland is, vanwege de samenstelling van de ondergrond en de locatie van boringen, een geringe kans op voelbare bevingen en schade. Voor de geothermiesector is het van belang om op eenduidige wijze de gevaren en risico’s van seismiciteit als gevolg van de exploratie en/of exploitatie van aardwarmte te kunnen analyseren. Duidelijke richtlijnen voor deze risico analyse en bijbehorende beheersmaatregelen bevorderen een duurzame en veilige ontwikkeling van aardwarmteprojecten, en ze helpen te komen tot eenduidige wetgeving en stimuleren de publieke acceptatie. De firma’s Q-con en IF Technology hebben een analyse gemaakt van de belangrijkste indicatoren voor de kans op geïnduceerde seismiciteit bij aardwarmteprojecten (en het bijbehorende risico/effect). Op basis hiervan zijn aanbevelingen opgesteld voor een methodiek om de seismische risico’s inzichtelijk te maken en de bijbehorende beheersmaatregelen te bepalen. De resultaten zijn opgenomen in twee deelrapportages: een uitgebreide Nederlandse samenvatting (met dezelfde titel) en een Engelstalige rapportage met de achtergronden, nadere technische uitwerkingen en referenties getiteld “Defining the framework for Seismic Hazard Assessment in Geothermal Projects - Technical Report”. In het onderzoek is de methodiek voor de risicoanalyse op twee geothermie-installaties in Nederland getest. De uitkomsten bleken te voldoen aan de verwachting. Het voorgestelde protocol is voor beide projecten op een vergelijkbare wijze doorlopen, de eerder ingeschatte risico’s zijn gelijk aan de risico-inschatting volgens het protocol en de bestaande monitoring is conform het protocol opgezet. Bij beide projecten is tot op heden geen voelbare seismische activiteit waargenomen. Voorafgaand aan de winningsvergunning is een evaluatie verplicht van het seismiciteitsrisico. Uiteindelijk zal EZ/SodM deze evaluatie beoordelen. De beschreven methodiek kan hierbij helpen. Projectnummer: 20030