Zoeken

Simulatieberekeningen uit 2010 toonden aan dat het warmtegebruik bij chrysant fors kan worden verlaagd, met name door vochtproblemen op een andere manier aan te pakken dan met een minimumtemperatuur van het ondernet. Onderzoekers, voorlichters, leveranciers en 10 chrysantentelers hebben ervoor gekozen om een proef uit te voeren met een luchtbehandelingsunit (LBU) die droge buitenlucht kan opwarmen en via een slurf boven het gewas kan uitblazen. Dit onderzoek is een vervolg op deel 1 . Deze proef is uitgevoerd op een vak van 2000 m2 bij Arcadia chrysanten in Kwintsheul. Hierbij is onder andere het kasklimaat, het warmtegebruik en de productie vergeleken met dat van het naastgelegen vak. De installatie bleek goed te functioneren. De verdeling van lucht over het proefvak werd als voldoende beoordeeld. In het eerste jaar bleek de luchtvochtigheid in het proefvak zeer goed te beheersen, maar door de lage RV bleef de energiebesparing beperkt. Daarom is in het najaar van 2013 een tweede scherminstallatie geplaatst met een transparant doek, zodat de kas ’s nachts met een dubbele scherminstallatie en ook overdag met een enkele installatie kon worden geïsoleerd. De lage RV en wellicht ook de luchtbeweging, leidde tot een kortere reactietijd. Daarom is gedurende de loop van de proef steeds minder ontvochtigd en werd iets koeler geteeld. Omdat steeds meer vertrouwen ontstond in de beheersbaarheid van de luchtvochtigheid, werd in 2014 aangedurfd om de onderverwarming gedurende de eerste 2 tot 5 weken van iedere teelt uit te schakelen. Tijdens 1 teelt heeft dit in het proefvak geleid tot meer bruin blad dan in het referentievak, maar tijdens de overige teelten bleek de hoeveelheid bruin blad in het proefvak juist iets lager te zijn. Projectnummer: 14753.02

Welke gevolgen heeft bodemisolatie voor klimaat, energie en de productie bij chrysant? In dit onderzoek worden op een bedrijf vier velden met bodemisolatie onderzocht. Er worden twee typen isolatie gebruikt, namelijk styromul en biofiam in 2 dikten. Biofoam en Styromull verhogen het lichtniveau door reflectie. Het gebruik hiervan levert een rendement van € 0.98 tot € 2,41 per vierkante meter. Deze korrels hebben een positief effect op het takgewicht en zorgen voor een uniformer gewas. Of het gebruik leidt tot energiebesparing is onbekend. Dit omdat de klimaatmetingen waren beïnvloed door verschillende plantmaten. Projectnummer: 14266-15

Binnen het onderzoek ‘Invloed klimaat op planttemperatuur potplanten en toepassing warmtebeeld’ is gekeken wat de mogelijkheden zijn van warmtebeeld (thermografische) metingen in de potplanten. Hiervoor zijn metingen verricht bij verschillende potplanten in het project; ‘het nieuwe telen potplanten’ (WUR Glastuinbouw, Bleiswijk). Een belangrijke vraag hierbij is, is wat deze nieuwe techniek voor meerwaarde en nieuwe inzichten kan bieden in de teelt van potplanten. Doelen van dit project zijn: Inzicht in gewastemperaturen en -spreiding bij potplanten onder verschillende klimatologische omstandigheden; Bepaling kritische grenzen wat betreft het toelaten van licht en hoogte van de RV%; Aanbevelingen omtrent het gebruik van warmtebeeld camera in de glastuinbouw. In 3 afdelingen, met verschillende klimaat instellingen, zijn metingen verricht. De luchtvochtigheid in de afdelingen verschillen van 40, 60 en 80%. Het niveau van schermen is in deze afdelingen ingesteld op 300, 500, en 500 Watt/m 2 . De afdelingen zijn ook meer of minder gekrijt, hierdoor ontstaat een direct verschil in buitenstraling. In iedere afdeling staan 4 verschillende soorten potplanten, Anthurium, Dendrobium, Bromelia en Ficus. Hierdoor is het mogelijk om de effecten van de klimaatinstellingen op de gewassen met elkaar te vergelijken en de reacties van de verschillende potplanten met elkaar te vergelijken in eenzelfde klimaat. Er blijkt een enorm verschil te zijn tussen de verschillende gewassen, met name Dendrodium (CAM-plant) laat een ander temperatuur beeld zien. Doordat het een cam-plant is, zal deze overdag niet verdampen en dus een hoge planttemperatuur aannemen. De thermografische metingen laten een grote spreiding zien van temperatuur over de verschillende gewasdelen. Dit verschil kan oplopen tot enkele graden Celsius. Met name bij hoge instraling ontstaan deze verschillen. Door toepassing van thermografie wordt er een duidelijk beeld verkregen van deze spreiding van temperatuur in een gewas. Deze spreiding kan gevolgen hebben voor het gewas, zoals verbranding van extreem warme delen, of condensatie op het gewas bij extreem koude delen. In de afdeling met krijt ontstaat, door het diffuus licht, een vlakker temperatuur beeld. Dit zou mogelijk een extra voordeel kunnen zijn van diffuus licht. Het verdient de aanbeveling om onderzoek te doen naar kritische planttemperatuur. Met deze kennis en het toepassen van thermografische metingen kan mogelijk het natuurlijk licht beter worden benut. Het verdient dan ook de aanbeveling om meer onderzoek te doen naar de spreiding van gewastemperaturen en de temperatuur van de diverse gewasonderdelen. Projectnummer: 14266-01

In dit project stellen onderzoekers, telers en adviseurs een energiezuinig teeltconcept volgens Het Nieuwe Telen op voor de tulpenbroeierij. Speciale aandacht gaat uit naar het voorkomen van zweters en kiepers door gebruik te maken van droge buitenlucht dosering. In dit onderzoek zijn energiebesparende opties in kaart gebracht bij de broei van tulp. Aandachtspunt is de inzet van energiezuinige technieken in relatie tot vochtbeheersing in de kas. Na een brainstormsessie is gekeken naar direct toepasbare opties met bestaande technieken en opties voor de langere termijn, waarbij onderzoekvragen beantwoord dienen te worden. Opties voor de korte termijn die verder uitgewerkt zijn: telen met alleen circulatie in de kas, telen met mechanische ventilatie en circulatie, toepassen van een extra scherm, tweede teeltlaag, temperatuurintegratie, telen bij een lagere temperatuur en telen van snellere cultivars. Een totale energiebesparing van 50% is mogelijk met behoud van productie en kwaliteit. Projectnummer: 14234

Dit project is een vervolg op de deskstudie Het Nieuwe Telen Chrysant. Het effect van koude uitstraling en temperatuur verdeling op 'natslaan' en daarmee op het risico voor botrytis wordt onderzocht op een praktijkbedrijf. In de chrysantenteelt zijn in een bepaalde periode van het jaar problemen met botrytis (smet) in de bloemen. Om botrytis in de bloemen te voorkomen wordt veel energie ingezet (warmte via de buizen). Uit klimaatmetingen blijkt dat een kritisch moment van natslaan van het gewas in de periode aan het eind van de dag plaatsvindt. Wanneer het doek dicht gaat, kan het verschil van de omgevingstemperatuur met het dauwpunt temperatuur op microklimaat lager worden dan 1ºC. Warmtebeeldmetingen laten zien dat de lintbloemen relatief snel afkoelen en het hart van de bloem trager afkoelt. Hierdoor wordt de kans op condensvorming op de lintbloemen groter. Het gebruik voor horizontale ventilatoren geeft bij doek dicht meer roering van de verschillende luchtlagen waardoor de warmte van boven naar beneden gebracht wordt. Het risico op botrytis lijkt hierdoor kleiner te worden. Projectnummer: 14266-02

Het onderzoek naar de temperatuurtolerantie wordt uitgevoerd in een groot sortiment rassen chrysant in 2 plantingen, in het najaar- en de winter. Gekeken wordt naar de groei, ontwikkeling en houdbaarheid. Het onderzoek wordt uitgevoerd in 2 afdelingen bij Botany: 1 bij lage temperatuur en 1 referentie. In de najaars- en winterteelt zijn vanaf start teelt verschillende temperatuur regimes aangehouden. In de najaarsteelt (plantweek 43) kregen de planten in de ene behandeling een temperatuur van 19/20°C D/N. In de andere behandeling werd vanaf start een temperatuur van 17/18°C D/N aangehouden. In de tweede teelt (plantweek 4) is deze temperatuur aangepast naar een stooktemperatuur 18/19°C D/N bij de controle, de behandeling was ingesteld op 15/16°C D/N. In beide teelten is een energiebesparing gerealiseerd van ruim 25%. Dit had echter een gemiddelde teeltduur vertraging van drie dagen tot gevolg. Daarnaast zijn bij een aantal rassen kwaliteitsproblemen gesignaleerd. Uit de proef blijkt dat de koudetolerantie in het huidige assortiment goed is. Bij praktijktoepassing van de resultaten is het belangrijk om de luchtvochtigheid goed te volgen. Door de lagere teelttemperatuur ontstaat een te hoge RV. Projectnummer: 14154

Een pyrgeometer is een instrument dat uitstraling naar de hemel meet. Hiermee kunnen energieverliezen van de kas worden vastgesteld en het verschaft inzicht in het optimale schermmoment. Met dit project worden gewasspecifieke richtlijnen ontwikkeld voor de toepassing van de pyrgeometer. Bij zeven telers (tomaat, komkommer, paprika, potplanten) bleek dat de momenten van energiebesparing door regeling op de pyrgeometer in anderhalf jaar slecht te vinden waren. Andere invloeden overheersten vaak de pyrgeometerinvloed of andere belangen (vochtbeheersing in verband met infectierisico's) werden belangrijker gevonden. Een schermregeling c.q. klimaatregeling kan wel rustiger worden door de pyrgeometerinvloed (potplanten). Een pyrgeometer kan niet worden ingezet als vervanger van een gewastemperatuurmeter. Projectnummer: 14088

In dit project wordt op een praktijkbedrijf onderzoek gedaan aan energiebesparing in de chrysantenteelt. Geëxperimenteerd wordt met luchtbeweging boven het gewas, inbreng van droge buitenlucht, beter isolerende schermen en andere verwarmingsstrategieën bij overgangen van donker naar licht en vice versa. In de najaars- en winterteelt zijn vanaf start teelt verschillende temperatuur regimes aangehouden. In de najaarsteelt (plantweek 43) kregen de planten in de ene behandeling een temperatuur van 19/20°C D/N. In de andere behandeling werd vanaf start een temperatuur van 17/18°C D/N aangehouden. In de tweede teelt (plantweek 4) is deze temperatuur aangepast naar een stooktemperatuur 18/19°C D/N bij de controle, de behandeling was ingesteld op 15/16°C D/N. In beide teelten is een energiebesparing gerealiseerd van ruim 25%. Echter had dit een gemiddelde teeltduur vertraging van 3 dagen tot gevolg. Daarnaast zijn er met een aantal rassen kwaliteitsproblemen gesignaleerd. In de proef is het duidelijk geworden dat de koude tolerantie in het huidige assortiment goed is. Bij toepassing van de resultaten in de praktijk is het belangrijk om de luchtvochtigheid goed te volgen. Door de lagere teelttemperatuur ontstaat er een te hoge RV dat risico’s met zich mee brengt. Projectnummer: 14753.01

In deze haalbaarheidsstudie worden de mogelijkheden van het Klimrek-scherm in kaart gebracht. Toepassingsmogelijkheden van dit scherm zijn het op afroep diffuus maken van licht, warmteoogst, koeling en isolatie. Er wordt gekeken naar het effect op de productie, energiebesparing en terugverdientijd. Lichtmetingen laten zien dat een waterfilm een kleine verlaging van 1% geeft op de lichtdoorlatendheid ten opzichte van droge folie. Condenswerking aan de onderkant van het folie is te voorkomen door een waterfilm met uitvloeier aan de onderkant van het scherm te laten lopen. Hierdoor treedt geen lichtverlies door condensvorming op. De economische berekening is gemaakt voor komkommer, tomaat en Ficus. Het gebruik van het klimrekscherm is bij de komkommer- en Ficusteelt met een gasprijs van 35 cent per m3 of meer rendabel. Hierbij wordt uitgegaan van een terugverdientijd van zeven jaar. In de tomatenteelt, waar minder wordt geschermd, is het klimrekscherm pas rendabel bij een gasprijs 55 cent per m3 of meer. Het klimrekscherm biedt veel toekomstperspectieven. Zo is het mogelijk om specifieke toevoegingen aan de vloeistof, die over het scherm loopt, toe te dienen. Verder kan een andere constructie van het kasdek, zoals het Asymmetrische maken van het dek, het klimrekscherm efficiënter maken. Projectnummer: 14031-13

Voor dit project werken Wageningen UR en DLV Plant gezamenlijk energiezuinige teeltconcepten voor de chrysantenteelt uit. Daarnaast worden deze ook doorgerekend. Brainstormsessies met experts op gebied van klimaat, teelt, techniek en plantenfysiologie worden daarnaast gehouden. De uitkomsten worden getoetst met bedrijfseconomische berekeningen en een gevoeligheidsanalyse en besproken met de landelijke commissie Chrysant van LTO Groeiservice. Door afschaffing van de minimum buis, het toepassen van temperatuurintegratie met 1°C lagere kastemperatuur, met het gebruik van een extra scherm, kan bij chrysant de warmtevraag worden teruggedrongen tot 12,6 m3/m2. Hiervoor is het nodig droge buitenlucht in te blazen om de luchtvochtigheid te beheersen. Door minder en gerichter te belichten kan ook bespaard worden op het elektriciteitsverbruik, al gaat minder licht ten koste van de productie en stijgt de warmtevraag als de lampwarmte wordt gemist. Projectnummer: 13835