Zoeken

Kas als Energiebron en Division Q organiseren een inspirerende en praktijkgerichte energiebijeenkomst voor ondernemers in Zuidoost-Nederland. Tijdens deze middag nemen we je mee in de toekomst van duurzame warmte voor de glastuinbouw. De warmtevraag verandert, de mogelijkheden worden steeds diverser. En juist in regio’s waar de opties beperkt lijken, blijkt vaak méér mogelijk dan gedacht. Wat kun je verwachten? Warmtepompen in de praktijk: Heldere uitleg over techniek, inzetbaarheid en economische haalbaarheid. Restwarmte & nieuwe bronnen: Concrete kansen met o.a. zonthermie, aquathermie en andere innovatieve restwarmteoplossingen. Creatieve energievraagstukken: Inspirerende voorbeelden van ondernemers die slimme combinaties toepassen. Casussen doorgerekend: Division Q rekent live voorbeeldsituaties door en toetst de haalbaarheid voor verschillende teelten en bedrijfstypen. Ruimte voor vragen & uitwisseling: Leer van experts en collega tuinders die met dezelfde uitdagingen te maken hebben. Locatie Restaurant de Turfhoeve, Middenpeelweg 1, 5975 MZ Sevenum. Voor wie? Voor telers en energie-beslissers in een gebied waar de energiemogelijkheden soms beperkt zijn, maar waar slim combineren juist het verschil kan maken. Aanmelden Meld je aan via het aanmeldformulier. Aanmelden is verplicht en kan tot 21 april 2026, 12.00 uur, mits er nog plaats is. Annuleren Ben je onverhoopt verhinderd, geef dit dan door via info@kasalsenergiebron.nl , wellicht dat een collega je vrijgekomen plaats kan invullen. Beeldmateriaal en geluidsopnamen Er kunnen door de organisatie foto’s en video’s gemaakt worden ter terugblik of promotie van deze bijeenkomst. Als je daar bezwaar tegen hebt, kun je dit vooraf aangeven via info@kasalsenergiebron.nl . Het maken van video- en geluidsopnamen door bezoekers is niet toegestaan. Meer informatie Neem voor meer informatie contact op met Robert Solleveld, telefoon 085 003 64 00, mobiel 06 391 110 70, e-mail rsolleveld@kasalsenergiebron.nl . Restaurant de Turfhoeve, Middenpeelweg 1, 5975 MZ Sevenum.

Het startte allemaal met koelcellen die vervangen moesten worden De broers Maurice en Robert Reus hebben in 2020 het familiebedrijf overgenomen van hun vader en oom. Toen hun koelcellen aan vervanging toe waren, zagen ze dit als een kans. "We zijn eigenlijk verdergegaan naar verduurzaming", vertelt Robert. "We hadden al gehoord van warmtepompen die andere bedrijven hadden geplaatst. Zo konden we gelijk alles in één keer aanpakken." Dat leidde uiteindelijk tot complete verduurzaming van het bedrijf. Ambitieus plan met warmtepomp en waterstof Vanaf eind april tot en met juni is de energievraag op het bedrijf erg laag. Maar juist in de zomer en in de winterperiode gebruikt het bedrijf veel energie. De broers wilden zonne-energie omzetten in waterstof en dit opslaan. Met die waterstof kunnen ze stroom maken als de elektriciteitsvraag hoog is. Bij dat omzettingsproces komt veel warmte vrij, die wilden ze benutten. Daarom hebben ze gekozen voor een combinatie van warmte-koudeopslag en een warmtepomp. "Daarmee konden we warmte weer terugwinnen", vertelt Robert. MEI-subsidie De adviseur van de broers, Kees van Poortvliet, wees hen vrij snel op de MEI-subsidie. Dit vroegen ze in 2023 aan bij RVO. Deze subsidie is voor telers die willen investeren in innovatieve kas- of energiesystemen die de CO2-uitstoot verminderen. Onverwacht hogere kosten Tijdens de uitvoering van het plan liepen ze tegen een probleem aan. "De waterstofinstallaties werden veel duurder dan verwacht," vertelt Maurice. Ze namen contact op met RVO. "We hebben open kaart gespeeld", zegt Robert. Nesad Smailbegović, programma-adviseur bij RVO, begeleidde het proces: "We hadden regelmatig contact. Het doel was om samen een oplossing te vinden." Ook Glastuinbouw Nederland dacht mee in het zoeken naar een oplossing. Nesad van RVO benadrukt dat elke wijziging aan bepaalde eisen moet voldoen. "Het ging niet over zomaar een wijziging. Deze toepassing moest nog steeds in aanmerking komen voor de MEI-subsidie." Robert en Maurice waren blij met de samenwerking: "We hadden bij RVO de mensen met een goede insteek aan tafel. Alleen ga je sneller, samen kom je verder." Van het gas af met hulp van een accu Die oplossing kwam er. Een batterij met warmteterugwinning kwam op de markt. "Dat was technisch voortschrijdend inzicht", zegt Maurice. De waterstofcomponent werd vervangen door een batterijsysteem. Na overleg met het ministerie kregen ze groen licht. Het systeem wordt in mei 2026 geïnstalleerd. Het project draait nu volledig op hernieuwbare energie. "We zijn van het gas af", vertelt Robert trots. "Onze koelcellen zijn energiezuiniger. De warme lucht gaat nu niet meer de lucht in, maar naar de kassen". Verwachte resultaten Robert legt uit wat er concreet is veranderd door overstappen naar dit systeem: "Het laatste jaar voor de installatie verbruikten wij ongeveer 360.000 m3 gas. In 2025 was dit nog maar 24.000 m3. De bedrijfskantine en woonhuizen zitten nog wel op het gas en de ketel houden we enkel nog op temperatuur als back-up. Wat ook fijn is en wat voor veel rust zorgt, is dat we nu niet meer te maken hebben met de onrust in de wereld. Voordat we begonnen met dit systeem zorgde de oorlog in Oekraïne voor een gigantische prijsstijging in gas. Wij hadden geen vast contract en dan ben je overgeleverd aan de marktwerking in de wereld. En ook nu is er weer heel veel aan de hand in de wereld. Daarnaast was er al sprake van een belastingverhoging en het afschaven van belastingvoordeel voor de glastuinbouw op gas. Met dit systeem hebben we de regie weer een stukje meer in eigen handen." Wat kunnen collega's leren van dit proces? RVO-adviseur Nesad waardeert de transparantie van Maurice en Robert: "Elk gesprek was open en constructief, met duidelijke afspraken." De kennis van bedrijfsprocessen hielp ook. "Als je snapt wat er op zo'n bedrijf gebeurt, kun je meedenken aan oplossingen." Kees, subsidie-adviseur van de twee broers, vult aan: "Wees eerlijk en transparant. Rapporteer tijdig. Dan kun je heel ver komen." Voor andere ondernemers hebben Robert en Maurice een duidelijke tip: "Neem een adviseur. Die neemt veel werk uit handen. En wees eerlijk en meld op tijd problemen. Er is kennis en betrokkenheid bij RVO. Ook hielp de begeleiding van Glastuinbouw Nederland. Zo kun je vooroplopen met nieuwe technieken. Zonder inhoudelijke en financiële ondersteuning wordt voor ons het risico te groot en kan je als sector niet verder." Meer weten over de MEI-subsidie? Ben je van plan om te investeren in innovatieve systemen die de CO2-uitstoot verminderen? Kijk dan of je gebruik kunt maken van de subsidie Marktintroductie energie-innovaties glastuinbouw (MEI) .

Tijdens de bijeenkomst nam AAB de deelnemers mee in de technische werking van verschillende typen warmtepompen. Daarbij kwamen onder meer de rol van buffercapaciteit, de samenhang met bestaande energiesystemen en de impact op bedrijfseconomische keuzes aan bod. Aan de hand van recente praktijkvoorbeelden werden zowel mogelijkheden als knelpunten in de kas besproken, zoals rendementen bij lage buitentemperaturen, integratie met bestaande warmte-infrastructuren en de invloed op de beschikbaarheid van CO₂. De dynamiek in de zaal was groot. Telers deelden volop hun eigen ervaringen, stelden kritische vragen over investeringen en terugverdientijden en deelden praktijkuitdagingen rond dimensionering en warmtevraagprofielen. “Het was een erg interactieve bijeenkomst met veel vragen” zegt Robert Solleveld. “Juist doordat telers hun specifieke situaties inbrachten, ontstonden goede gesprekken. Je merkt dat iedereen op zoek is naar duidelijkheid en praktische toepasbaarheid.” Naast de technische verdieping gaf AAB ook inzicht in actuele marktontwikkelingen, subsidiemogelijkheden en de invloed van regelgeving op energiekeuzes binnen de sector. Daarmee kregen de aanwezige telers een compleet beeld van zowel de technische als strategische aspecten van warmtepompgebruik in de glastuinbouw. De bijeenkomst werd afgesloten met een open vragenronde en een netwerkgelegenheid. Veel telers gaven daarbij aan behoefte te hebben aan vervolgtrajecten, bijvoorbeeld verdieping rondom dimensionering, businesscases of de koppeling met koudelevering. Met deze inhoudelijke sessie is opnieuw een waardevolle stap gezet richting verdere verduurzaming van de sector. AAB en betrokken partners onderzoeken inmiddels de mogelijkheden voor vervolgbijeenkomsten later dit jaar.

Overweeg je een lucht-water warmtepomp in de glastuinbouw, maar loop je vast op vragen over haalbaarheid, subsidies of technische inpassing? Of weet je simpelweg niet waar je moet beginnen? Op vrijdag 13 februari organiseren Kas als Energiebron en AAB een hands-on workshop in het KasLokaal in het World Horti Center. In twee uur krijg je praktische handvatten om van idee naar uitvoering te komen. Van idee naar plan: dit neem je mee Aan de hand van concrete (praktijk)voorbeelden laten we zien: hoe je subsidies effectief inzet in je investeringsstrategie; welke ontwerpkeuzes cruciaal zijn voor succesvolle toepassing; hoe het economische model eruitziet, inclusief fiscale voordelen; wat de impact is van ETS2 en de groengasbijmengverplichting; welke innovaties en ontwikkelingen je de komende jaren kunt verwachten. De workshop wordt gegeven door Marcel Dries en Lowie Duijvesteijn (AAB) . Na afloop heb je een helder beeld van of, wanneer en hoe een lucht-water warmtepomp in jouw situatie past. Praktische info Datum & tijd: vrijdag 13 februari 2026, 15.00 – 17.00 uur Locatie: World Horti Center (WHC): KasLokaal, Europa 1, 2672 ZX Naaldwijk Voor wie: telers (maximaal 20 deelnemers) Aanmelden Aanmelden is verplicht en kan tot 12 februari 2026, 12.00 uur, mits er nog plaats is. Let op: deze middag is alleen toegankelijk voor telers. Annuleren Ben je onverhoopt verhinderd? Geef dit dan door via izwinkels@glastuinbouwnederland.nl , zodat iemand anders jouw plek kan innemen. Beeldmateriaal & geluidsopnamen Er kunnen door de organisatie foto’s en video’s gemaakt worden voor terugblik of promotie. Bezwaar? Meld dit vooraf via info@kasalsenergiebron.nl . Het maken van video- en geluidsopnamen door bezoekers is niet toegestaan. Meer informatie Neem contact op met Ilse Zwinkels via 085 003 64 00 / 06 391 110 60 of mail naar info@kasalsenergiebron.nl . World Horti Center (WHC): KasLokaal, Europa 1, 2672 ZX Naaldwijk

Van idee naar plan: dit neem je mee Aan de hand van concrete (praktijk)voorbeelden laten we zien: hoe je subsidies effectief inzet in je investeringsstrategie; welke ontwerpkeuzes cruciaal zijn voor succesvolle toepassing; hoe het economische model eruitziet, inclusief fiscale voordelen; wat de impact is van ETS2 en de groengasbijmengverplichting; welke innovaties en ontwikkelingen je de komende jaren kunt verwachten. De workshop wordt gegeven door Marcel Dries en Lowie Duijvesteijn ( AAB ). Na afloop heb je een helder beeld van of, wanneer en hoe een lucht-water warmtepomp in jouw situatie past. Praktische info Datum & tijd: vrijdag 13 februari 2026, 15.00 – 17.00 uur Locatie: World Horti Center (WHC): KasLokaal, Europa 1, 2672 ZX Naaldwijk Voor wie: telers (maximaal 20 deelnemers) Aanmelden Meld je aan via het aanmeldformulier . Aanmelden is verplicht en kan tot 12 februari 2026, 12.00 uur, mits er nog plaats is. Let op: deze middag is alleen toegankelijk voor telers. Annuleren Ben je onverhoopt verhinderd? Geef dit dan door via izwinkels@glastuinbouwnederland.nl , zodat iemand anders jouw plek kan innemen. Beeldmateriaal & geluidsopnamen Er kunnen door de organisatie foto’s en video’s gemaakt worden voor terugblik of promotie. Bezwaar? Meld dit vooraf via info@kasalsenergiebron.nl . Het maken van video- en geluidsopnamen door bezoekers is niet toegestaan. Meer informatie Neem contact op met Ilse Zwinkels via 085 003 64 00 / 06 391 110 60 of mail naar info@kasalsenergiebron.nl .

Waarom een koudebuffer nodig is De warmtevraag van een kas verschilt sterk per seizoen en zelfs per etmaal. Warmtepompen, zeker in combinatie met ontvochtiging, werken het meest efficiënt wanneer warmte en koude tijdelijk kunnen worden opgeslagen. Naast een warmtebuffer is daarom ook een koudebuffer nodig. In dit project is onderzocht of het bestaande regenwaterbassin, dat normaal wordt gebruikt voor gietwater, ook kan dienen als koudebuffer. Dat blijkt goed te passen bij de praktijk: juist in de winter, wanneer de warmtevraag hoog is, staat het bassin vaak vol. In de zomer, wanneer het bassin leger is, is koudebuffering nauwelijks nodig. Technisch haalbaar en effectief Met behulp van simulaties voor een belichte tomatenteelt over meerdere jaren is doorgerekend wat het effect is van het gebruik van het regenwaterbassin als koudebuffer. Daarbij is rekening gehouden met wisselende weersomstandigheden, waterstanden, warmte-uitwisseling met de omgeving en de combinatie met warmtepomp en ontvochtiging. De belangrijkste conclusies: Het gebruik van het regenwaterbassin als koudebuffer is technisch goed haalbaar. Het systeem leidt tot een duidelijke reductie van het gasverbruik. De functie van het bassin als gietwaterbuffer blijft volledig intact. Slim waterbeheer vergroot het effect Door in het bassin een minimaal waterniveau aan te houden, zodat er ook in de zomer voldoende buffer beschikbaar blijft, kan de warmtepomp in de winter een groter deel van de warmtevraag dekken. De extra hoeveelheid water die daarvoor nodig is, blijkt zeer beperkt. Ook blijkt dat het isoleren van het bassin niet nodig is. Hoewel er in de winter wat warmte verloren gaat, wordt dat in het voorjaar en najaar gecompenseerd door warmtewinst vanuit de omgeving. Optimale warmtepomp belangrijker dan grotere bassins Uit de analyse blijkt dat het vergroten van het regenwaterbassin boven de gangbare 500 m³ per hectare nauwelijks extra energiebesparing oplevert. De sleutel zit vooral in de juiste dimensionering van de warmtepomp. Voor belichte tomatenteelt ligt de optimale warmtepompcapaciteit tussen de 100 en 150 kW elektrisch per hectare. Met deze combinatie kan het resterende gasverbruik vrijwel tot nul worden teruggebracht, wat een belangrijke stap is richting fossielvrije kasverwarming. Financiering en coördinatie Dit project is uitgevoerd door Wageningen University & Research en gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Mede mogelijk gemaakt door Kennis in je Kas (KijK). De proef is begeleid door telers.

Bob Fennis van Blue Terra ging in op de techniek van de warmtepomp, de warmte-technische inpassing van een warmtepomp en de financiële doorrekening voor een praktijkbedrijf. Handboek warmtepompen Groene stroom maakte in 2022 ongeveer 41% uit van de totale elektriciteitsproductie. In 2023 was dat al gestegen naar 50%. Er komt dus meer duurzame elektriciteit beschikbaar. Daarbij maken steeds verder oplopende energiebelastingen de WKK naar de toekomst onaantrekkelijker als energiebron. Een op groene stroom draaiende warmtepomp kan dus een zinvolle optie zijn om te verduurzamen. Rekenvoorbeelden die zijn uitgewerkt in het handboek warmtepompen Eindrapportage warmtepompen voor de glastuinbouw geven aan dat vooral de inkoopprijs van die elektriciteit van heel grote invloed is op de terugverdientijd van zo’n warmtepomp (WP). Daarom is het nuttig om zo’n WP vooral te laten draaien als basislast tijdens uren dat de inkoop van elektriciteit goedkoop is. Voorbeeldberekeningen In het genoemde handboek zijn een aantal bedrijfstypen doorgerekend en toegelicht door Fennis. Een onbelicht glastuinbouwbedrijf met een ketel en een laag gasgebruik heeft relatief veel piekuren warmtevraag, en zal dus een beperkt aantal draaiuren basislast kennen. Met vooral warmtevraag in de winter, als elektriciteitsprijzen hoog zijn, zal een WP dan niet snel interessant zijn. En bij temperaturen onder het vriespunt wordt aanzuigen van te koude buitenlucht daarnaast een probleem voor toepassing van een lucht-waterwarmtepomp. In een voorbeeldberekening begint een terugverdientijd (TVT) van minder dan 5 jaar pas met de gasprijzen van 2035 in beeld te komen, als gevolgen van de verder oplopende energiebelasting toenemen. In alle berekeningen is daarbij al uitgegaan van het gebruik kunnen maken van SDE++-subsidie, al kan het moeite kosten om aan de voorwaarden daarvan te voldoen, met het oog op bijbehorende eisen aan koudemiddelen. En extra kosten voor extern in te kopen CO2 zijn er nog niet in meegenomen. Voor een belicht chrysantenbedrijf gaan de warmtekosten in de komende jaren nog sterk stijgen door de effecten van energiebelastingen. Er zijn meer vollasturen met de WP te maken, ondanks dat de wkk tussendoor vaker verplicht moet blijven draaien vanwege de belichting. Afhankelijk van de verhouding inzet wkk-warmtepomp en minimale buistemperatuur ligt de terugverdientijd tussen 4-8 jaar. Een warmtepomp werkt het meest effectief met kleine temperatuurverschillen in het opwarmen. Daarom is een combinatie met laagwaardige warmte gunstig. Dit vraagt vaak meer verwarmend oppervlak. Praktijktoepassingen warmtepomp Vervolgens presenteerde Pieter Kruijt van Verkade Klimaat er verschillende praktijktoepassingen van de warmtepomp. Zoals het verder uitkoelen van wkk-rookgassen, koelwater van een datacenter of batterijen, of van water uit een warmtenetwerk. In dat laatste geval geven beheerders van een warmtenetwerk soms korting op het terugleveren van kouder retourwater. Voor het uitkoelen van aardwarmte is een warmtepomp eveneens prima in te zetten. Bij sterke uitkoeling is het wel opletten dat zouten in het bronwater makkelijker kunnen neerslaan en de bron kunnen gaan verstoppen. Ook op het kasdek opgewarmd dekberegeningswater, is op te waarderen naar warmte voor in de kas, waarbij de uitkoeling de kasdek-koeling weer verbetert. Verder is warmte uit bassin- of slootwater goed te benutten met een bijbehorende water/water-warmtepomp, die qua warmte-overdracht efficiënter is dan een lucht/water-warmtepomp. Tot slot werden door Peter van der Werf van Fidus Advies de subsidiemogelijkheden toegelicht

Minder gas, lagere CO₂-footprint De combinatie van intensieve belichting en warmteterugwinning leidde tot een 80% lagere fossiele warmtevraag: van 5 naar 1 m³/m² aardgasequivalent per jaar. Met een grotere warmtebuffer (drie keer de huidige omvang) zou dit nog kunnen dalen tot circa 0,7 m³/m². Helemaal fossielvrij telen lukt echter nog niet; op koude dagen blijft aanvullende warmte nodig. Economische haalbaarheid De economische haalbaarheid van het gebruik van een ontvochtigingsinstallatie met warmteterugwinning en een warmtepomp hangt grotendeels af van de prijs van elektriciteit en van warmte. Een systeem met warmtepomp en ontvochtiging blijkt rendabel bij elektriciteitsprijzen onder €0,105/kWh en warmteprijzen boven €0,375/m³ae. Een grotere buffer om pieken op te vangen, is niet rendabel. Verdamping blijft uitdaging De metingen aan verdamping gaven nuttige inzichten, maar bleken nog onvoldoende betrouwbaar. Verschillende meetmethoden (weegschalen, luchtbehandelingsunit, energiebalans) lieten grote verschillen zien. De lage gemeten verdamping in de eerste teelt leidde tot slechtere bladkwaliteit, vooral bij ras Chic . In de tweede teelt verbeterden bladkwaliteit en houdbaarheid dankzij een aangepaste warmteverdeling en lagere plantdichtheid. Conclusie Het onderzoek toont aan dat fossielarme teelt van chrysanten technisch haalbaar is, met aanzienlijk lagere gasbehoefte en perspectief op rendabele inzet van warmtepomptechniek. Verdamping en klimaatregeling blijven echter cruciale aandachtspunten. Verder onderzoek naar het verbeteren van de vochtafvoer vanuit het gewas is nodig. Enerzijds om meer energie te kunnen oogsten en fossiel vrij te kunnen telen. Anderzijds om de gewaskwaliteit te verbeteren, ook bij hogere plantdichtheden. Hogere plantdichtheden zijn nodig voor een rendabele businesscase. Daarnaast ligt de uitdaging om helemaal fossielvrij te worden, in het vinden van een fossielvrij en duurzaam alternatief voor stomen van de kas. Financiering en coördinatie Dit project is uitgevoerd door Wageningen University & Research in samenwerking met Delphy Improvement Center en en Plant Lighting . Het is gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Het project is mede mogelijk gemaakt door KijK en begeleid door telers.

Doel Het doel van dit project is een all-electric komkommerteelt neerzetten met producties op praktijkniveau (±65kg/m2 ) die 200kWh/m2 kost (180kWh/m2 belichting en 20kWh/m2 ontvochtiging/warmtevraag via een warmtepomp). Het onderzoek focust daarbij op het finetunen van de plantdichtheid onder all-electric teeltcondities ter optimalisatie van het aantal vruchten/m2 en de oogstindex, evenals het toewerken naar een zero-emissie kas. Projectbeschrijving In het kader van all-electric teeltomstandigheden en bijbehorende verticale temperatuurverdeling wordt de optimalisatie van de morfologische plantopbouw (plantbelasting en oogstindex) onderzocht bij verschillende plantdichtheden. Daarnaast wordt de midi-komkommer onderzocht, waar in iedere bladoksel een vrucht aan gehouden wordt om op arbeid te besparen zonder in te boeten op productie. Er wordt geteeld volgens de doelstellingen van een zero-emissie kas, waarbij chemievrij telen, organisch substraat, gereduceerd CO2-verbruik en beperken van drain en uitspoeling van nutriënten belangrijke pijlers vormen. Met diverse sensoren worden parameters als vochtopname, verdamping en plantactiviteit real-time waargenomen waarmee direct op de plantbalans gestuurd kan worden. Wegens het meer gesloten telen door de inzet van de warmtepompontvochtiger (minimale luchtuitwisseling) wordt de luchtkwaliteit over tijd gemonitord (NOx, ethyleen/C2H4, CO, etc.). Na afloop wordt een economische analyse van de teelt en het teeltsysteem uitgevoerd onder diverse scenario’s. Dit project wordt gefinancierd door het ministerie van LVVN. Projectnummer: 25112

Doel Het doel van dit project is een all-electric, emissievrije Spathiphyllumteelt realiseren en demonstreren. Onder andere voor toepassing van een warmtepomp, LED-belichting, low-e glas en minimaal 3 lagen schermdoek, actieve ontvochtiging, recirculatie van voedingswater met ontsmetting, en gewasbescherming op basis van een standing army (aangevuld met niet-chemische integreerbare middelen). Projectbeschrijving In de zoektocht naar een duurzame invulling van de Spathiphyllumteelt vallen twee onderdelen echt op. Er wordt nog altijd boven door water gegeven, wat veel droogstookenergie vergt. Met de belichting, spectraal en intensiteit in combinatie met maximaal toelaten van natuurlijk licht is het antwoord er ook nog niet. In dit project zullen deze twee onderwerpen, naast veenvrij, substraat de onderzoeksdoelen zijn. Dit project is een vervolg op een winterteelt 2024-2025 waarna een aantal doelstellingen en verbeterpunten zijn gedefinieerd die in een project van twee jaar. Het project heeft drie werkpakketten: Teelt: het eerst jaar ligt de focus op het verminderen van het warmtetekort in de winter, zodat er op jaarbasis genoeg warmte is. In het tweede jaar is er meer aandacht voor het verbeteren van efficiëntie van de LED-belichting. In beide teeltjaren staan substraat (veenvrij), watergeef strategie en het vestigen van een biologisch evenwicht op de planten centraal. Economie en dashboard: de balans tussen kosten en baten moet beter in beeld worden gebracht. In ieder geval wordt er een kostenplaatje in beeld gebracht van de gebruikte systemen. Communicatie Dit project wordt gefinancierd door het ministerie van LVVN. Projectnummer: 25118