Zoeken

Meer draaiuren dan eerder verwacht De nieuwe doorrekening laat zien dat de verwachte inzet van WKK hoger uitvalt dan in de vorige Barometer. Voor netleverende WKK's wordt in 2030 gerekend met ongeveer 3.300 vollasturen en in 2035 nog altijd 2.700 vollasturen. Bij belichte bedrijven ligt het totale aantal draaiuren zelfs hoger, doordat een deel van de opgewekte elektriciteit direct op het eigen bedrijf wordt gebruikt. De belangrijkste oorzaak is dat de energietransitie minder snel verloopt dan eerder werd aangenomen. De groei van wind- en zonne-energie blijft achter bij eerdere verwachtingen, terwijl de elektriciteitsvraag juist verder stijgt. Daardoor blijft er behoefte aan regelbaar vermogen op momenten met weinig zon en wind. WKK's kunnen die rol goed vervullen doordat ze snel kunnen schakelen en tegelijkertijd warmte, elektriciteit en CO₂ leveren voor de teelt. WKK krijgt steeds meer een systeemrol Volgens de onderzoekers verschuift de rol van WKK. Waar de installatie vroeger vooral werd gezien als bedrijfsmiddel voor de individuele ondernemer, groeit het belang voor het elektriciteitssysteem als geheel. Zeker nu batterijen vooral geschikt zijn voor kortdurende flexibiliteit, blijft WKK nodig tijdens langere periodes met weinig duurzame elektriciteitsproductie. Ook het feit dat het opgesteld WKK-vermogen in de glastuinbouw in 2025 opnieuw groeide, onderstreept dat belang. Dat betekent wel dat slim sturen steeds belangrijker wordt. Door WKK te combineren met warmtebuffers, belichting, batterijen en actuele netinformatie kan de installatie optimaal bijdragen aan zowel het bedrijf als het energiesysteem, zonder onnodige belasting van het elektriciteitsnet. Beleid bepaalt de economische haalbaarheid Hoewel de systeemwaarde van WKK toeneemt, staat de economische positie onder druk. De Barometer laat zien dat maatregelen zoals de CO₂-heffing, ETS2, de afbouw van fiscale voordelen en een mogelijke bijmengverplichting voor groen gas de kosten van gasgestookte WKK verhogen. De mate waarin deze kosten worden gecompenseerd, blijkt bepalend voor de rentabiliteit van WKK-installaties. Met compensatie blijft het economische perspectief richting 2030 gunstig. Zonder compensatie verslechtert de businesscase aanzienlijk en neemt de bereidheid om te investeren of bestaande installaties in stand te houden af. Belangrijke inzichten voor ondernemers én beleid De WKK-Barometer laat zien dat de energietransitie een nieuw spanningsveld creëert. De glastuinbouw moet verder verduurzamen, terwijl het elektriciteitssysteem voorlopig nog afhankelijk blijft van regelbaar vermogen. Volgens BlueTerra vraagt dat om beleid waarin emissiereductie én leveringszekerheid hand in hand gaan. Voor ondernemers biedt de Barometer waardevolle inzichten in de toekomstige rol, inzet en rentabiliteit van WKK's en helpt het bij investerings- en onderhoudsbeslissingen. Wat betekenen deze ontwikkelingen voor jouw bedrijf? Lees de volledige WKK-Barometer Voorjaar 2026 van BlueTerra en verdiep je in de resultaten.

Dit komt omdat de energiekosten voor ondernemers fors toenemen door: het stapsgewijs afschaffen van het verlaagde tarief voor tuinbouw, de afbouw van de aardgasvrijstelling en de introductie van een CO₂-heffing. Vanaf 2027 zorgen nieuwe beleidsmaatregelen, zoals ETS-2 en de bijmengverplichting voor groen gas, samen met onzekere compensatieregelingen, voor extra kosten en onzekerheid. Leveringszekerheid onder druk Netbeheerder TenneT waarschuwt dat vanaf 2033 de norm voor leveringszekerheid op het elektriciteitsnet mogelijk wordt overschreden. Door de afbouw van kolencentrales en het teruglopende fossiele vermogen, neemt de afhankelijkheid van flexibele bronnen zoals WKK toe. Tegelijkertijd groeit het aandeel duurzame energie, wat leidt tot grotere prijsschommelingen en meer behoefte aan regelbaar vermogen. Mocht door marktomstandigheden en/of beleidsomstandigheden de WKK veel minder rendabel worden, dan zal het WKK-vermogen afnemen, en daarmee komt de leveringszekerheid verder onder druk komen te staan. WKK Barometer: verschuiving in inzet en draaiuren De inzet van WKK verschuift steeds meer naar uren met hoge elektriciteitsprijzen, zoals de ochtend, avond, nacht en weekenden. Bij lage zon- en windproductie blijft de WKK essentieel voor het balanceren van het net. Richting 2030 verschuift de warmtereferentie naar een combinatie van WKK en warmtepomp, waarbij de WKK vooral draait tijdens piekuren en de warmtepomp bij lage prijzen. Rentabilteit 2028-2033: uitdagingen en kansen 2028: De rentabiliteit van netleverende WKK blijft sterk, ondanks stijgende aardgasprijzen. De kostprijs van warmte uit ketels stijgt harder dan die van WKK-warmte. De rol van WKK in het elektriciteitsnet groeit door de toenemende vraag naar nood- en regelvermogen. 2030: De vollasturen van netleverende WKK nemen verder af tot onder de 2.500-3.000 uur. Door meer wind- en zonne-energie verschuift de inzet naar ongebruikelijke uren, wat de benutting van warmte en CO₂ lastiger maakt. 2033: De concurrentie van warmtepompen en andere duurzame bronnen neemt toe. In 2033 daalt het aantal vollasturen tot circa 2.000-2.200. Hoge energiebelastingen, stijgende netkosten en extra heffingen op aardgasgebruik zorgen voor oplopende elektriciteitskosten. Dit roept de vraag op of belichting in de toekomst nog betaalbaar blijft, of dat vaker gekozen zal worden voor flexibele of zelfs geen belichting. Beleid en onzekerheden Vanwege de huidige onzekerheden is in deze WKK barometer geen doorrekening van het voorgenomen beleid inclusief compensatiemaatregelen opgenomen. De glastuinbouwsector wacht op verdere duidelijkheid over de uiteindelijke beleidsinvulling en impact. Conclusie De WKK blijft nog minstens 10 jaar een belangrijke rol spelen in de glastuinbouw. De rentabiliteit staat onder druk door stijgende belastingen en beleidsmaatregelen. Voor ondernemers betekent dit een forse stijging van de energiekosten en een groeiende noodzaak om te investeren in flexibiliteit en duurzame alternatieven. Financiering en coördinatie Dit project is uitgevoerd door BlueTerra. Het is gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Het project is mede mogelijk gemaakt door Kennis in je Kas (KijK).

Doelen Beleid: Betere ondersteuning voor ondernemers bij investeringsbesluiten voor WKK, Bio-energie en Waterstof en bij beleidsontwikkeling. Implementatie: Duidelijk maken wat de praktijk ermee kan in het kader van beeldvorming WKK en bijdragen aan de belangenbehartiging en marktpositie WKK, Bio-energie en Waterstof. Projectbeschrijving Voortzetting langjarige aanpak vanuit kennisbehoefte voor WKK, Bio-energie en Waterstof. Voor WKK: Inventariseren bij leveranciers/onderhoudspartijen van nieuw bijgeplaatst vermogen (input jaarlijkse energiemonitor); Barometer WKK 2x per jaar updaten; Beleidsondersteuning positie WKK in energiesysteem; Whitepaper duurzame warmte; warmte merit-order analyse; Optie: Warmtekosten – uitbreiding white-paper met inzetanalyse Voor Bio-energie : Advies in het kader van de publieke opinie, algemene beleidsondersteuning en afstemming met bio-energie tuinders, SDE++ ondersteuning – nieuwe projecten en levensduurverlenging, Correctiebedrag methodiek SDE. Waterstof: De ontwikkeling van waterstofprojecten komt moeizaam los. Er is nog budget vanuit het voorgaande jaar, waarmee een stuk ondersteuning kan worden voortgezet. Financiering en coördinatie Dit project wordt gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Mede mogelijk gemaakt door Kennis in je Kas (KijK). De proef wordt begeleid door telers. Projectnummer: E25001

Onderdelen onderzoek The Valley / Aardwarmte Vierpolders startte de pilot samen met Value Maritime om met een installatie CO2 vanuit de WKK af te vangen en tijdelijk op te kunnen slaan. The Valley/Aardwarmte Vierpolders wilde hiermee een beter beeld krijgen over de technische en economische haalbaarheid. Het doel van de pilot was de CO2 uit de WKK beter te benutten omdat de draaiuren verschuiven naar uren waar de zon minder schijnt. Dit terwijl juist bij meer aanbod van zon-PV de elektraprijzen lager zijn. WUR Glastuinbouw en The Valley/Aardwarmte Vierpolders hebben een deel van het onderzoek verzorgd: WUR Glastuinbouw onderzocht de kwaliteit van de CO2 door in 4 kleine containers (0,42 m3) tomaten zaailingen te kweken. Twee containers dienden als referentie en in twee containers werd de CO2 uit de pilot gedoseerd tot 800 ppm. Voort Brielle Kwekerij / Aardwarmte Vierpolder maakte een grove economische analyse van het systeem. Value Maritime heeft inzicht gekregen in de (proces)technische werking van de installatie zoals het maximale afvangpercentage van CO 2 t.o.v. de uitlaatgassen, opslag in amines, de specifieke warmte behoefte e.d., en deze zijn in lijn met de in uitgangspunten. De kwaliteit van de CO 2 voldoet aan de gestelde eisen. Er is geen eenduidig antwoord te geven op de kostprijs per ton CO 2 , aangezien deze sterk afhangt van de hoeveelheid CO 2 die per jaar afgevangen wordt en de afschrijvingsperiode van het systeem. De levensduur van de amines is op basis van de gebruikte verhouding redelijk in te schatten. De onderhoudskosten zijn op basis van de huidige gegevens nog niet geheel bekend. Hiervoor moet het systeem langer draaien. Een van de belangrijkste uitdagingen is hoe de benodigde warmte geleverd zal worden. Kwaliteit CO2uit gereinigde rookgassen uit WKK en scheepvaart Nieuwe technologieën maken het dus mogelijk CO2 af te vangen uit gereinigde rookgassen van de WKK, maar ook uit de scheepvaart en tijdelijk op te slaan in een CO2 batterij. De vraag is of de kwaliteit van deze bron van CO2 en deze nieuwe technologie voldoende is voor gebruik in de tuinbouw. Voor het testen van de fytoxiciteit van CO2 uit de rookgassen van scheepvaart en rookgassen uit de WKK werden jonge tomatenplanten geteeld in begassingskasjes voor ongeveer 2 weken, waarbij één kasje CO2 kreeg uit de CO2 batterij en één kasje CO2 uit gasfles met pure CO2. Tijdens de proef werden de planten twee keer per week visueel beoordeeld op schade en aan het einde van de proef werden de belangrijkste groeiparameters gemeten. Tijdens de proef werd er geen visuele schade gevonden door gebruik van gereinigde scheepvaart-CO2 en ook niet bij de rookgassen uit de WKK opgeslagen in een CO2 batterij. Daarnaast werden er ook geen verschillen in groei waargenomen tussen beide behandelingen. Conclusie van The Valley ‘De techniek die door Value Maritime is ontwikkeld, is een veelbelovende ontwikkeling in de transitie naar een fossielvrije glastuinbouw. In deze transitieperiode zullen we de nog fossiel geproduceerde CO ² zoveel mogelijk efficiënt moeten benutten. Hiervoor is de door Value Carbon ontwikkelde techniek een heel goede optie. Wel is het de komende tijd nog nodig om een praktijktest op grotere schaal te doen om te kijken hoe het in de praktijk allemaal werkt en hoeveel we de afvang- en opslag installatie kunnen gaan gebruiken’, aldus een woordvoerder van The Valley. Financiering Dit project is uitgevoerd door Wageningen University & Research in samenwerking met The Valley en gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Mede mogelijk gemaakt door Kennis in je Kas (KijK). De proef is begeleid door The Valley, Aardwarmte Vierpolders en Value Maritime.

Sinds 2011 biedt de jaarlijkse WKK Barometer inzicht in de rentabiliteit van gasmotor-warmtekrachtinstallaties (WKK). Dit wordt gedaan door BlueTerra in opdracht van Kas als Energiebron, het innovatie- en actieprogramma van Glastuinbouw Nederland (via Kennis in je Kas) en het ministerie van LNV. Figuur Barometer : Links: WKK Barometer voor levering aan het elektriciteitsnet mei 2024. Rechts: WKK Barometer voor levering voor eigen bedrijf mei 2024. De lichtblauwe wijzer geeft een ‘worst case’ scenario weer van het jaar 2030. De rentabiliteit wordt bepaald door de huidige en voorziene ontwikkelingen op de energiemarkten en concurrentie van andere productie-eenheden. Deze ontwikkelingen zijn uitgewerkt in specifiek ontwikkelde modellen waarmee de marktpositie, inzet en verwachte kosten/baten worden gekwantificeerd. Dit resulteert in een onderbouwde verwachting van de rentabiliteit voor de korte- en middellange termijn, weergegeven als Barometer. De analogie met een Barometer is dat met de kennis van nu wordt gekeken naar de toekomst. De barometer analyse houdt rekening met vastgesteld beleid, in dit geval het Belastingplan 2024. Dit plan schaft stapsgewijs het verlaagde tarief voor tuinbouw af tot 2035, vermindert stapsgewijs de aardgasvrijstelling voor WKK tot 2030 en introduceert een CO₂-heffing. Vanaf 2025 treedt de verandering in de aardgasvrijstelling in werking. Hoewel sommige netleverende gasmotor-WKK's in het eerste jaar geen nadeel ondervinden, geldt dit wel voor eigen verbruik en minder efficiënte eenheden. Vanaf 2026 krijgen alle gasmotor-WKK's te maken met de nieuwe regelgeving. Een kanttekening is dat er nog meer beleid is aangekondigd, waaronder ETS2 en de bijmengverplichting. Dit is nog niet doorgerekend. De geïnstalleerde capaciteit van gasmotor-WKK-installaties steeg in 2023 met ongeveer 77 MWe tot ongeveer 2.540 MWe. De waarde van warmte uit een gasmotor-WKK stijgt door belastingmaatregelen die ketelwarmte nog harder raakt dan WKK-warmte. Draaiuren van gasmotor-WKK’s verplaatsen zich naar de ochtend, namiddag, nacht en weekenden. Bij lage zon- en windproductie blijft de gasmotor-WKK essentieel. In die uren stijgt de elektriciteitsprijs sterk. Vergeleken met een gasketel blijft de rentabiliteit van de WKK op peil. Belangrijke kanttekening hierbij is dat voor ondernemers de energiekosten dus wel fors toenemen. Figuur ontwikkeling gaskosten glastuinbouwbedrijf met WKK bij een jaarverbruik van 1,9 miljoen m³ aardgas. Naar 2030 toe verschuift de warmtereferentie steeds meer naar een warmtepomp, waarbij de WKK draait tijdens uren met hoge elektriciteitsprijzen en de warmtepomp juist op uren met lage prijzen. De draaiuren van een WKK nemen dan af naar circa 2100 vollasturen per jaar. Ten opzichte van de Barometer 2023 is deze waarde licht gedaald. Marktpositie 2025 De marktpositie van netleverende gasmotor-WKK (warmtekrachtkoppeling) blijft sterk, ondanks de stijgende aardgasprijzen. De kostprijs van warmte uit ketels stijgt, terwijl WKK nog steeds vrijstelling heeft voor aardgas. De Barometer voor netlevering is in vergelijking met 2022 grotendeels onveranderd gebleven. Ondertussen groeit de rol van WKK in het elektriciteitsnet door de toenemende vraag naar noodvermogen en regelvermogen om het elektriciteitsnet in balans te houden. Rendabele draaiuren verschuiven van het midden van de dag naar het begin en einde van de dag, en soms ook naar weekend- en nachturen, wat een uitdaging vormt voor tuinders met een CO₂-behoefte. Een gasmotor-WKK voor eigen belichting blijft voordelig in vergelijking met afzonderlijke inkoop van elektriciteit en ketelgas, ondanks de sterke stijging van energiekosten voor belichtende telers. Marktpositie 2028 In 2027 zullen de vollasturen van netleverende gasmotor-WKK ten opzichte van 2024 verder afnemen tot minder dan 3.000 uur. Hoewel er meer wind- en zonne-energie beschikbaar zal zijn, blijft er nog steeds vraag naar fossiel vermogen op bepaalde momenten. De groei van duurzame energieproductie leidt tot draaien op ongebruikelijke uren, waardoor de inzet van warmte en CO₂ van de gasmotor-WKK's lastiger wordt. Vanwege het afbouwpad zal WKK een klein deel van de aardgasbelasting betalen, en de winstgevendheid kan deels worden beïnvloed door kosten binnen het CO₂-sectorsysteem. De belangrijkste factor blijft de prijsverschillen tussen gas en elektriciteit, met momenteel hogere elektriciteitsprijzen in de forwards. Lees het rapport onder 'gerelateerde bestanden' of via het project.

Doel: Dit project heeft de volgende doelen: ondersteuning bij WKK, Bio-energie en waterstof ten behoeve van investeringsbeslissingen van ondernemers en beleidsontwikkeling. Dit gebeurt door: Inzicht in en kennis van de marktpositie van de WKK Beleidsondersteuning ten aanzien van o.a. vergroening WKK, methaanslip, energiebelasting, netcongestie en stikstofdossier Beleidsondersteuning met betrekking tot bio-energie t.a.v. publieke opinie, input regelgeving en SDE++, prijscap en mogelijk nieuwe technische ontwikkelingen Ondersteuning ten aanzien van waterstof: klankbordgroep waterstof, toetsen, klankborden, aanjagen nieuwe initiatieven, afstemming overheid Projectbeschrijving: WKK: Bij de leveranciers/onderhoudspartijen inventariseren nieuw bijgeplaatst vermogen; mede t.b.v. de jaarlijkse energiemonitor Barometer WKK 2x per jaar updaten op basis van deskundigen en grote hoeveelheid informatiebronnen Beleidsondersteuning positie wkk in energiesysteem; vergroening WKK, methaanslip, energiebelasting, netcongestie, stikstofdossier, impact nieuwe regering, ad-hoc vragen Whitepaper fossielvrije WKK Bio-energie: Advies aan KaE, maar ook rechtstreeks aan EZK/PBL m.b.t. publieke opinie, algemene beleidsondersteuning en afstemming met bio-energie tuinders, SDE++ ondersteuning, nieuwe projecten en levensduurverlenging en correctiebedrag methodiek in de SDE. Waterstof: Het ontwikkelen van waterstof als strategische optie voor de glastuinbouw vraagt ondanks de lange zichttermijn nu al om inzet en actie. Naar verwachting wordt waterstof pas na 2030 relevant voor de glastuinbouw. Het waterstofveld beweegt zich echter snel en er zijn veel technologische ontwikkelingen. Ondersteuning zal plaatsvinden door begeleiding ondernemersgroep waterstof, toetsing initiatieven, afstemmingsoverleg overheid, aanjagen projecten, beantwoorden losse vragen, kennisoverdracht. Conclusie Deelrapport WKK-barometer De WKK blijft nog minstens 10 jaar een belangrijke rol spelen in de glastuinbouw. De rentabiliteit staat onder druk door stijgende belastingen en beleidsmaatregelen. Voor ondernemers betekent dit een forse stijging van de energiekosten en een groeiende noodzaak om te investeren in flexibiliteit en duurzame alternatieven. Projectnummer: E24001

“Er komen veel uren met goedkope stroom”, denkt Larrivee. De eerste signalen daarvan tekenden zich afgelopen zomer al af, toen op zondag 16 juni vijftien uur lang sprake was van negatieve stroomprijzen. Afgelopen winter vielen de prijzen ook al sterk terug door een groot aanbod van windenergie. “We komen dus in een transitiefase: de warmte uit een WKK wordt een deel van het jaar goedkoper en een deel van het jaar duurder dan alternatieven. Het is belangrijk dat tuinders hierop gaan voorsorteren. Bedrijven moeten vóór 2030 een warmtepomp of warmtenetaansluiting hebben om toekomstbestendig en rendabel te blijven.” Energiebesparing door betere isolatie van kassen is daarbij essentieel. Ook elektrische ketels (E-boilers) kunnen een rol spelen. Voor een warmtepomp of een E-boiler kan de beschikbare netcapaciteit wel beperkend zijn. De pieken en dalen in de stroomprijzen zullen extremer worden door de uitbreiding van wind- en zonnestroom en het verdwijnen van met name kolencentrales en kerncentrales in Noordwest Europa. “Het aanbod van duurzame stroom groeit veel harder dan de vraag van flexibele stroomverbruikers. Tegelijk wordt de uitbreiding daarvan beperkt doordat het stroomnet het toegenomen aanbod daarvan moeilijk kan verwerken. “ Flexibiliteit in het systeem zou onder meer moeten komen van vraagsturing, waterstofcentrales en grote batterijen, maar dat gaat allemaal nog wel even duren. Batterijen en e-ketels kunnen ook aanbodspieken opvangen en dat gebeurt ook in toenemende mate. “De WKK blijft voorlopig essentieel in de energiemix van tuinders en voor het elektriciteitssysteem. Het is nog de vraag in hoeverre belastingmaatregelen en hogere CO2- en onderhoudskosten invloed gaan uitoefenen op de inzet van de WKK.” Met de goede vooruitzichten van de sparkspread is het effect van de belastingverhoging voor WKK-bedrijven in de eerste jaren beperkt, verwacht Larrivee. “Zeker voor onbelichte bedrijven. Voor belichte bedrijven nemen de kosten snel toe, evenals voor ketelbedrijven.” Meer informatie over de laatste ontwikkelingen op de energiemarkten worden bekend gemaakt op de jaarlijkse Tuinbouw Energiedag van BlueTerra, op vrijdag 8 maart 2024 in De Meern. Hier zal Adri Bom-Lemstra, voorzitter Glastuinbouw Nederland, de keynote verzorgen, en zijn verder sprekers aanwezig van Wageningen UR, Schenkeveld Tomaten en BlueTerra Energy Experts. Aanmelden kan hier: https://blueterra.nl/tuinbouw-energiedag-2024/ .

Figuur: links: WKK Barometer voor levering aan het elektriciteitsnet oktober 2023. Rechts: WKK Barometer voor levering voor eigen bedrijf oktober 2023. De lichtblauwe wijzer geeft een ‘worst case’ scenario weer van het jaar 2030. De rentabiliteit wordt bepaald door de huidige en voorziene ontwikkelingen op de energiemarkten en concurrentie van andere productie-eenheden. Deze ontwikkelingen zijn uitgewerkt in specifiek ontwikkelde modellen waarmee de marktpositie, inzet en verwachte kosten/baten worden gekwantificeerd. Dit resulteert in een onderbouwde verwachting van de rentabiliteit voor de korte- en middellange termijn, weergegeven als Barometer. De analogie met een Barometer is dat met de kennis van nu wordt gekeken naar de toekomst. Sinds 2011 biedt de jaarlijkse WKK Barometer inzicht in de rentabiliteit van gasmotor-warmtekrachtinstallaties (WKK). Dit wordt gedaan in het kader van het programma "Kas als Energiebron," dat wordt uitgevoerd in samenwerking met Glastuinbouw Nederland en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Dit jaar is de Barometer later gepubliceerd vanwege fiscale veranderingen. Het Belastingplan is goedgekeurd door de Tweede Kamer maar moet nog door de Eerste Kamer worden bekrachtigd. In de Barometer wordt het Belastingplan van de Tweede Kamer als uitgangspunt genomen. Het belangrijkste gevolg van deze belastingwijzigingen is dat verwarming met aardgasketels duurder wordt. Dit roept de vraag op of aardgas nog een geschikte referentie is voor de warmteprijs. Vooralsnog wordt hier wel vanuit gegaan, in toekomstige publicaties zal dit wijzigen. De lichtblauwe pijl representeert de business case wanneer de referentiewarmteprijs €45/MWh bedraagt. De afbouw van de belastingvrijstelling op aardgas heeft effect op netleverende WKK-installaties vanaf 2026. Tot 2026 blijven ze zeer rendabel, maar daarna neemt de rentabiliteit af. Met de huidige vooruitzichten van de spark spread blijft het effect van de energiebelasting komende jaren beperkt. Volgens de monitoring van BlueTerra is het geïnstalleerde vermogen van gasmotor-WKK-installaties in 2022 met ongeveer 69 MW gestegen tot ongeveer 2540 MW. Hoewel de draaiuren vorig jaar hoog waren, zullen ze de komende jaren verminderen door de toename van zonne- en windenergie. Desondanks blijft de sparkspread gunstig tijdens draaiuren. Rendabele draaiuren van WKK-installaties verschuiven van midden op de dag naar het begin en het einde van de dag, en soms ook naar weekend- of nachturen. Dit is een uitdaging voor tuinders met een behoefte aan CO2. Marktpositie 2024 De marktpositie van netleverende gasmotor-WKK (warmtekrachtkoppeling) blijft sterk, ondanks de stijgende aardgasprijzen. De kostprijs van warmte uit ketels stijgt, terwijl WKK nog steeds vrijstelling heeft voor aardgas. De Barometer voor netlevering is in vergelijking met 2022 grotendeels onveranderd gebleven. Ondertussen groeit de rol van WKK in het elektriciteitsnet door de toenemende vraag naar noodvermogen en regelvermogen om het elektriciteitsnet in balans te houden. Rendabele draaiuren verschuiven van het midden van de dag naar het begin en einde van de dag, en soms ook naar weekend- en nachturen, wat een uitdaging vormt voor tuinders met een CO₂-behoefte. Een gasmotor-WKK voor eigen belichting blijft voordelig in vergelijking met afzonderlijke inkoop van elektriciteit en ketelgas, ondanks de sterke stijging van energiekosten voor belichtende telers Marktpositie 2027 In 2027 zullen de vollasturen van netleverende gasmotor-WKK ten opzichte van 2024 verder afnemen tot ongeveer 3.000 uur. Hoewel er meer wind- en zonne-energie beschikbaar zal zijn, blijft er nog steeds vraag naar fossiel vermogen op bepaalde momenten. De groei van duurzame energieproductie leidt tot draaien op ongebruikelijke uren, waardoor de inzet van warmte en CO₂ van de gasmotor-WKK's lastiger wordt. Vanwege het afbouwpad zal WKK een klein deel van de aardgasbelasting betalen, en de winstgevendheid kan deels worden beïnvloed door kosten binnen het CO₂-sectorsysteem. De belangrijkste factor blijft de prijsverschillen tussen gas en elektriciteit, met momenteel hogere elektriciteitsprijzen in de forwards. Marktpositie 2030 In 2030 zullen de vollasturen van netleverende gasmotor-WKK ten opzichte van 2027 verder afnemen tot circa 2.500 uur. Ook voor belichting lopen de uren verder terug doordat op veel uren inkoop van het net gunstiger is. Een verhoging van de CO₂-belasting of nieuwe aanpassingen van het fiscale stelsel kunnen de rentabiliteit verder onder druk zetten. Over de Barometer November 2023 - De Barometer is tot stand gekomen als onderdeel van Kas als Energiebron in opdracht van Glastuinbouw Nederland (via Kennis in je Kas) en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. BlueTerra Energy Experts is een onafhankelijk adviesbureau op het gebied van energiebesparing en decentrale opwekking met WKK’s en duurzame energie. Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend.

Dat stelt adviesbureau BlueTerra in het factsheet 'Glastuinbouw en het elektriciteitssysteem', dat is opgesteld in opdracht van Kas als Energiebron en in samenwerking met Greenport NoordHollandNoord. Het document is bondig en overzichtelijk en daarmee een handig hulpmiddel voor glastuinbouwbedrijven om het energiedossier van de sector uit te leggen aan geïnteresseerde partijen. Conclusie Jeroen Larrivee, Energie-expert Glastuinbouw bij BlueTerra, concludeert in het factsheet dat de inzet van aardgas-WKK’s meer verschuift richting regelvermogen en noodvermogen. Daarmee blijft het een belangrijke rol vervullen in de transitieperiode tot ca 2040. Het aantal draaiuren neemt door marktwerking behoorlijk af, wat positief is voor het verlagen van de CO₂ emissie van de glastuinbouw. Tegelijkertijd komen er voor tuinders nieuwe flexopties en apparaten bij, waaronder elektrische boilers, batterijen en warmtepompen. Uit diverse onderzoeks- en pilotprojecten moet gaan blijken wat de rol kan worden van waterstof-WKK’s. De glastuinbouw kan een essentiële rol blijven spelen in het elektriciteitssysteem, mits ze blijft innoveren. Het factsheet is toegevoegd als bijlage.

Doel: Ondersteuning bij WKK en Bio-energie t.b.v. investeringsbeslissingen van ondernemers en t.b.v. beleidsontwikkeling door: Inzicht in en kennis van de marktpositie van de WKK; Vaststellen nieuw geplaatst WKK vermogen t.b.v. de energiemonitor WEcR Beleidsondersteuning t.a.v. discussie methaanslip, energiebelasting, energiebesparingsplicht, CO2 sectorsysteem, stikstofdossier. Kennis m.b.t. bio-energie delen in gebruikersnetwerk (CO2 afvangst); beleidsondersteuning m.b.t. regelgeving en SDE++, prijscap, verkenning aanhaken initiatieven benutting en verwerking laagwaardige biomassa (torrefractie i.c.m. vergassing). Projectbeschrijving: Voortzetting langjarige aanpak, ontstaan vanuit kennisbehoefte voor WKK en bio-energie t.b.v. beleid en implementatie. Projectopzet: Voor WKK (47 dagen; is 5 meer dan vorig jaar): Bij de leveranciers/onderhoudspartijen inventariseren nieuw bijgeplaatst vermogen; mede t.b.v. de jaarlijkse energiemonitor (6 dagen net als vorig jaar) Barometer WKK 2x per jaar updaten op basis van deskundigen en grote hoeveelheid informatiebronnen (21; 3 dagen meer als vorig jaar) Beleidsondersteuning positie wkk in energiesysteem; discussie methaanslip, energiebelasting, energiebesparingsplicht, CO2 sectorsysteem, stikstofdossier, ad-hoc vragen (20 dagen; 8 extra t.o.v. vorig jaar) Voor Bio-energie (9 dagen; is 17 minder dan vorig jaar): Bijeenkomst studiegroep bio-energie (CO2 hergebruik); Kennis en ervaringen delen via vakbladen en website KaE over projecten, beleidsontwikkelingen o.a. stikstofcrisis, beeldvorming rond biomassa, emissienormen Advies aan KaE, maar ook rechtstreeks aan EZK/PBL m.b.t. SDE+, argumentatie voor verbetering van de subsidie inbrengen; kennisdeling rond SDE, prijscap, verkenning aanhaken initiatieven benutting en verwerking laagwaardige biomassa (torrefractie i.c.m. vergassing). Projectnummer: E23002