Zoeken

Alstroemeriabedrijf Knol is gevestigd in Zuidoostbeemster en is 2 ha groot. Vader Siem teelt de snijbloem al twintig jaar, samen met compagnon René Feld en zijn broer Siem neemt Kees het bedrijf nu over. Constante kwaliteit “Twee jaar geleden zijn we begonnen met LED’s in de kas, in een hybride constructie naast de SON-T. Het plan is om komende tijd meer LED’s op te hangen en SON-T te vervangen”, zo opent Kees Knol. Als lid van de BCO zag hij bij Wageningen University & Research in Bleiswijk goede resultaten met teelt alleen onder LED. Daar is de geplande investering op gebaseerd. “De meerwaarde zit vooral in het gewas, omdat we nu nog veel SON-T hebben hangen, zien we vooralsnog geen energiebesparing. Dat kan in de toekomst uiteraard veranderen. Omdat we meer licht geven, hebben we niet alleen een duidelijke meerproductie, maar zien we ook een betere en vooral constante kwaliteit, met name in de winter.” Loze takken Kees Knol kan die meerproductie op jaarbasis duidelijke kwantificeren. “Elke micromol licht extra geeft één bloem per vierkante meter meer op jaarbasis. Dat maakt mede dat de investering in LED voorlopig goed terug te verdienen is. Dat is en blijft uiteraard afhankelijk van de stroom- en gasprijs.” Met belangstelling volgt Kees in de kassen van WUR in Bleiswijk de andere op de toekomst gerichte keuzes: een dubbelscherm om de warmte vast te houden en meer vernevelen om de RV meer op niveau te houden. “Interessant is ook de aanpak op gebied van hygiëne. Alle loze takken worden meteen opgeruimd. Dat leidt tot aantoonbaar minder ziektes in de kas, dus dat gaan we bij een aantal soorten ook proberen. Het is wel meer werk, maar de verwachting is dat we minder slakkenvraat en een lagere tripsdruk hebben. Het ene soort is daar gevoeliger voor dan het andere. Met compartimenten van 1.000 m2 met hetzelfde gewas kunnen wij dat beter monitoren dan in de kleine afdelingen bij WUR.” Van het gas af Op het eigen bedrijf doet Kees Knol momenteel ook onderzoek naar de resultaten van de verschillende soorten bij teelt onder LED. “Daar zitten verschillen in, dus daar proberen we al een beetje op te selecteren. Ook veredelaars zijn daar mee bezig, maar deze ontwikkelingen staan allemaal nog relatief in een beginstadium.” In de projectomschrijving van Kas als Energiebron staat dat de alstroemeriatelers zich realiseren dat ze voorbereid moeten zijn op een toekomst zonder gas. Toch plaatst Kees Knol nog wat vraagtekens bij een fossielvrije en duurzame teelt van alstroemeria. “Bij WUR was vorige week geen buis nodig, dat gaat niet op in een kas met een groter oppervlak. Daar kun je niet zonder WKK of ketel. Wij maken alle stroom zelf, dus de warmte van de SON-T hebben we bij de volledige overstap op LED niet nodig. De WKK blijft voor ons essentieel, dus ik zie ons voorlopig niet van het gas af gaan. Meer LED-licht in de kas biedt wellicht wel mogelijkheden in die richting.” Meer omzet Uit zijn betrokkenheid bij de alstroemeriateelt van de toekomst, spreekt ook het vertrouwen in de toekomst van de snijbloem. “Wij hebben een hele goede valentijnsperiode gehad en ook 2020 was een erg goed jaar”, zo analyseert Kees Knol de marktsituatie. “Door de coronacrisis hadden we weliswaar een jaar met veel pieken en dalen, maar we hadden een hogere productie en vooral ook meer omzet. Als ik puur kijk naar de prijsvorming van onze bloemen in de afgelopen twaalf maanden, dan leidt corona zeker niet tot een crisissituatie.”

Doel: Demonstratie van fossielvrije teelten van chrysant. Telers kunnen hun voordeel doen met onderdelen van de kennis die ontwikkeld wordt zonder perse volledig over te schakelen op fossielvrije teeltwijze. Aanpak: Het project met LED naar een Perfecte Chrysant heeft laten zien dat telen met insectengaas en bevochtiging, in combinatie met actieve ontvochtiging en Full LED perspectieven biedt voor de chrysantenteelt. Als verbeter punten zijn naar voren gekomen de inzet van de ontvochtiging voor sturing op bladkwaliteit van rassen die hier gevoeliger in zijn dan Baltica en de groei en takontwikkeling in de donkerste periode van het jaar als het meeste licht komt van de LED installatie. Om de mogelijkheden verder te onderzoeken wordt een vervolg voorgesteld waarin de combinatie van grof insectengaas met verneveling en ontvochtiging wordt toegepast gedurende 4 teelten in een jaar. Naast Baltica willen we Chic gebruiken die meer problemen heeft met bladkwaliteit. De teelten worden in dezelfde weken gestart als het lopende project. In de winterteelten worden 3 plantdichtheden gebruikt en wordt de temperatuur hoger gehouden dan dit jaar omdat de groei in de donkerste periode minder was dan verwacht. De hypothese is dat gewas- en bodemtemperatuur bij LED lager zijn dan bij SON-T en dat dit gecompenseerd moet worden. De variatie in plantdichtheid wordt aangebracht omdat 60 planten per m2 in de winter mogelijk te hoog is. De werkwijze van intensieve tussentijdse metingen wordt voortgezet. Dit laat goed de ontwikkeling van de plant in de tijd zien en geeft begrip van het proces van takontwikkeling, o.a. over de verdeling van biomassa over stengel, blad en bloem. In de winterteelten wordt de fotosynthese capaciteit van het gewas bepaald. Projectnummer: 20148

Lichtspectrum In de alstroemeriateelt leeft de wens om de teelt te vernieuwen en te verduurzamen, met verhoging van de productie en verbetering van het bladkwaliteit en minimale input van fossiele energie. Twee rassen, Virgina en Noize, worden in twee afdelingen geteeld. Er is al een flink verschil van ruim 20% bij beide rassen opgetreden in productie tussen de referentie teelt en de Teelt van de Toekomst. Het lichtspectrum is gekozen op basis van het spectrumonderzoek 'LED licht bij zonlicht'. Het spectrum bestaat grotendeels uit rood licht, maar wel met aandelen blauw, wit en verrood licht. In de praktijk betekent dat dat er twee bestaande typen LED modules in een proef gecombineerd zijn om dit spectrum te realiseren. Ook groot verschil in warmtevraag Als gevolg van het gebruikte lichtspectrum doen zich bij Noize lichte kleurafwijkingen voor in het blad; Virginia reageert positief en zonder bladafwijkingen hierop. Uit de eerste waarnemingen blijkt het gewas in de kas van de toekomst meer bladeren aan te maken, maar deze zijn iets kleiner. De telers van de begeleidingscommissie die het gewas elke twee weken bekijken, vinden het blad stevig, leerachtig. Ook zijn de takken iets korter en zwaarder (Virginia gemiddeld 5 cm korter en 10 gram zwaarder, Noize 10 cm korter maar even zwaar). In de Teelt van de Toekomst worden ’s nachts twee schermdoeken gebruikt; dit levert een groot verschil in warmtevraag tussen beide kassen. Daarnaast wordt er in deze teelt gekoeld en ontvochtigd met een slurf boven, waardoor er minder geventileerd wordt en dus minder CO2 verloren gaat. Minder tripsdruk Voor de gewasgezondheid is Orius ingezet die regelmatig wordt bijgevoerd met kwaliteitsvoedsel. Blad en bodemroofmijten worden ook ingezet. Mogelijk door de gewasresten in de paden van de referentiekas, is de trips druk daar veel hoger. Anders dan in de Teelt van de Toekomst, waar het pad schoongehouden wordt, is het in de referentieteelt al nodig geweest om chemisch te corrigeren. Dit onderzoek wordt gefinancierd door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Glastuinbouw Nederland binnen het programma Kas als Energiebron, met daarbij een bijdrage van de Gewasco öperatie Alstroemeria, van Signify (de lampen), van Ludvig Svenson (de schermdoeken), van HilverdaKooij en van Royal Van Zanten (het plantmateriaal). Lees meer over dit project via onderstaande link.

In de winter van 2017-2018 is het project gestart waarin Het Nieuwe Telen concept is toegepast op een onbelichte teelt van de tropische potplant Zamioculcas. Hoewel dit heeft geleid tot een energiebesparing van 45% ten opzichte van de Traditionele teelt (respectievelijk verbruik van 23,4 m3/m2 en 12,9 m3/m2 in 9 maanden), heeft de temperatuurverlaging in de winter soms wel geleid tot een latere opkomst. Deze achterstand werd echter in de zomer ruimschoots ingehaald. De teelt van Zamioculcas kan efficiënter door de teeltduur te verkorten. De efficiëntiestappen zijn te maken in de winter door de warmte beter om te zetten in groei en in de zomer door de assimilaten-aanmaak te optimaliseren. De potgrondtemperatuur is in de Zamioculca teelt bepalend voor de ontwikkelingssnelheid, omdat het groeipunt van de Zamioculca zich ondergronds bevind. De Zamioculca in Het Nieuwe telen liep groeivertraging op in de winter doordat de potgrondtemperatuur in HNT lager lag dan in de traditionele teelt. De teeltduur kan worden verkort door de potgrondtemperatuur in HNT gelijk te stellen aan die van de traditionele teelt door middel van lokale verwarming. De stooktemperatuur van de onderbuis kan hiermee tegelijkertijd worden verlaagd waardoor er minder warmte verloren gaat naar de kasbodem wat het (piek)verbruik zal verlagen. Door het gebruik van een groot verwarmend oppervlak en daarnaast de stooklijn van de onderbuis te verlagen kan naar schatting 50% aan warmte worden bespaard t.o.v. HNT-teelt van afgelopen proef. Daarnaast zal het piekverbruik worden verlaagd door het schermstrategie voor isolatie gelijk vanaf het begin te implementeren. De proef zal plaatsvinden op ca. 150 m2 bij Delphy. De afdeling is reeds ingericht met verschillende elementen die belangrijk zijn voor het optimaliseren van de teelt en het terugbrengen van het piekverbruik (dubbel energiescherm met spouw, harmony-scherm, verticale ventilatoren en verneveling). Om de warmte dichter bij het groeipunt te brengen wordt de afdeling uitgerust met een elektrische matverwarming. Ook zal CO2 dosering worden toegepast, naast metingen over o.a. licht, gewas- en pottemperatuur, watergehalte, EC en voedingsopname, gewas en energieverbruik. Door het inzetten van verneveling kan er meer licht in de afdeling worden toegelaten. De grenzen van het gewas zijn echter onbekend en liggen dus verder dan vooraf gedacht werd. Wanneer er meer licht kan worden toegelaten betekent ook dat er andere factoren dan licht een beperking kunnen zijn voor de groei. In de afdeling zal een Crop Observer worden ingezet in de periode van maart t/m september om te achterhalen welke momenten het gewas lichtstress ervaart en welke klimaatfactoren hier invloed op hebben. Ook zal op twee momenten in de teelt CO2 en lichtresponsecurves bepaald worden om meer te weten te komen over de (netto) fotosynthese. Doelstelling is om 50% energie te besparen door de warmte dichter bij het groeipunt aan te brengen door middel van lokale verwarming met een groot VO; door het (piek) verbruik te verlagen in de wintermaanden en het gebruik van 3 schermen. Telers en toeleveranciers dragen € 28.000,- bij aan dit project. Het gebruik van elektrische matverwarming biedt de mogelijkheid voor de potplantenteelt om in de toekomst zelfs fossielvrij te kunnen telen. Daarnaast kan er een aanzienlijke verkorting van de teelt gerealiseerd worden door toepassing van HNT. Dat is de voornaamste conclusie uit de proef genaamd ‘Een lager piekverbruik en een hogere lichtbenutting in potplanten’. Toepassing van Het Nieuwe Telen op zamioculcas, een (sub)tropische potplant, leidde in de proef ‘Een lager energieverbruik in potplanten’ (2017-’18) tot verkorting van de teeltduur en tot een vollere plant. De lagere temperatuur setpoints in de winterperiode zorgde echter voor een latere opkomst van veren ten opzichte van de traditionele teelt. In potentie zou de teelt dus nog sneller kunnen. In de zomer ontstond chlorose van het blad wat de sierwaarde van het product verlaagde, waardoor de vraag rees hoe er op een veilige manier toch meer licht kan worden toegelaten. Projectnummer: 20102

In de Alstroemeria teelt, een relatief licht belichte en koude teelt (160 KWh/m 2 /jaar elektra en 15 m 3 /jaar gas voor warmte) leeft de wens om de teelt te vernieuwen en te verduurzamen, met verhoging van productie en verbetering van bladkwaliteit in de winter. In de afgelopen jaren zijn diverse energiebesparende technieken getest en doorgerekend en door de geteste systemen te integreren zijn grote stappen te zetten in energiebesparing. De ondernemers realiseren zich daarnaast ook dat ze voorbereid moeten zijn op een toekomst zonder gas. Daarom ligt het ambitieniveau in dit onderzoek nu veel hoger: Een fossielvrije en duurzame teelt van Alstroemeria. In het project wordt eerst een energie- en teeltconcept opgesteld in overleg met telers. Vanaf december 2018 start de teelt. In december 2019 is er een go / no go voor de start van het tweede teeltjaar. De teeltproef duurt twee jaar omdat alstroemeria een meerjarige teelt is (4-6 jaar); het eerste jaar is er nog veel gewasopbouw en is de productie nog niet representatief. Het onderzoek wordt uitgevoerd in twee proefkassen van 144 m2. Een referentie en ‘een teelt van de toekomst (fossielvrij)’. Elementen hierin zijn o.a. diffuus glas, full led belichting met uitgekiend spectrum, luchtslurven boven het gewas, toepassing warmtepomp voor terugwinning latente warmte (zonder aquifer), dubbel scherm en verneveling. Om maximale energiebesparing te realiseren is het gebruik van full LED belichting belangrijk; aangezien Alstroemeria een relatief koude teelt is, zou er met LED belichting betere kwaliteit en hogere lichtbenutting mogelijk zijn. Daarnaast is de warmte van de huidige SON-T én hybride belichting nu vaak reden om te ventileren waardoor warmte en CO2 verloren gaat. Ook het beperken van energieverlies door intensief te schermen en bodemverdamping te minimaliseren draagt bij aan een lagere warmtebehoefte; door de warmte van de lampen en van de bodemkoeling te gebruiken kan de restwarmtevraag eenvoudig met latente warmte ingevuld worden. De teelt is daarnaast zoveel mogelijk biologisch en er zal- naast toepassing van kennis uit het Masterplan trips - ook verkennende metingen worden gedaan om meer te weten te komen over de plant verdedigingsmechanismes. Ook zal een substraatsysteem toegepast worden die een emissieloze teelt vereenvoudigt. De gewascoöperatie alstroemeria investeeert ca. € 50.000,- in dit project. Philips levert de lampen en Royal Van Zanten en HilverdaKooij het plantmateriaal (in kind totaal € 30.500,-). Vanuit Kas als Energiebron wordt dit voor 100% gefiancierd uit het LNV Proof of Principle budget. Het project wordt uitgebreid met een extra winterteelt. Projectnummer: 20083

Het doel is het uitwerken en toepassen van een teeltstrategie voor lisianthus waarbij minimaal 35% energie en 90% gewasbeschermingsmiddel bespaard wordt. Er is minder dan 2% uitval en de kwaliteit en productie zijn vergelijkbaar of beter dan in de praktijk. Er is ook een maximale duurzaamheidprestatie op gebied van afval, materiaalgebruik en verbruik en economische rentabiliteit. Op basis van de laatste kennis is samen met kwekers een teeltstrategie opgesteld en wordt nu gedemonstreerd op 1000 m2 bij GreenQ / Improvement Centre. De onderdelen van de teelstrategie zijn o.a.: Teelt op substraat met eb & vloed (ipv teelt in de grond) Diffuus glas Drie schermen (energiedoek, isolerend lichtafschermdoek en zonweringdoek) Belichting SON-T in drie trappen schakelbaar (70, 140 en 210 umol) waarbij lichtintegratie toegepast wordt, belichting afhankelijk van de teeltfase. Ventilation Jet Hoge druk verneveling. Gezien de resultaten uit de eerste twee teelten van 2014 bij het GreenQ Improvement Centre lijken deze doelen haalbaar. De vrees voor ziekten (Botrytis, Fusarium)en fysiogene afwijkingen (brandkoppen) weerhoudt vooralsnog een implementatie in de praktijk. Voordat een eerste proef op een praktijkbedrijf kan worden uitgevoerd zal in 2015 nog meer ervaring met het teeltsysteem moeten worden opgedaan. De teelt wordt in drie teeltfasen gesplitst waarbij voor elke fase een optimaal klimaatrecept wordt getest. Zo zal het energiegebruik meer worden toegespitst op de behoeften van het gewas. Andere aandachtpunten in de proef: Meer ervaring opdoen met schermen icm met Ventilation Jets, op basis van de uitstraling (Pyrgeometer). Beter monitoren van de invloed van het teeltsysteem op de vochthuishouding. Achterhalen oorzaak brandkoppen tijdens de eerste teelt (maart/mei). Ontwikkelen en testen andere wortelmedia om de teeltwisselingen versneld uit te kunnen voeren. Beter benaderen praktijksituatie door cyclisch telen (meerdere gewasfasen in dezelfde afdeling). Door te experimenteren met minder energie voor het stomen en door het regelmatig controleren op ziekten in het gietwater, zal worden gekeken in hoeverre ontsmetting van het gietwater verder kan worden gereduceerd. Projectnummer: 15123

Het doel is het uitwerken en toepassen van een teeltstrategie voor lisianthus waarbij minimaal 35% energie en 90% gewasbeschermingsmiddel wordt bespaard. Er is minder dan 2% uitval en de kwaliteit en productie zijn vergelijkbaar of beter dan in de praktijk. Er is ook een maximale duurzaamheidprestatie op gebied van afval, materiaalgebruik en verbruik en economische rentabiliteit. Op basis van de nieuwe kennis wordt samen met kwekers een teeltstrategie opgesteld en gedemonstreerd op 1000 m2 bij GreenQ / Improvement Centre. De onderdelen van de teelstrategie zijn: Teelt op substraat met eb & vloed (in plaats van teelt in de grond). Diffuus glas. Drie schermen (energiedoek, isolerend lichtafschermdoek en zonweringdoek)belichting SON-T in drie trappen schakelbaar (70, 140 en 210 umol) waarbij lichtintegratie toegepast wordt. Ventilation Jet. Hoge druk verneveling. De productie en houdbaarheid zullen bepaald worden, naast onder andere het macro- en microklimaat, energieverbruik en het wortelklimaat. Ook wordt ter vergelijking op twee praktijkbedrijven de productie en kwaliteitscijfers vastgesteld. Projectnummer: 20004

Dit project betreft de ontwikkeling van een energiezuinig teeltconcept voor het gewas Anthurium. Het bevat een combinatie van het toelaten van lagere etmaaltemperaturen in de winter, intensiever gebruik van de meerdaagse temperatuurintegratie, het gebruik van negatieve DIF, intensieve schermstrategie, luchtcirculatie en indien nodig luchtbevochtiging en bodemisolatie als energiebesparende componenten. De absolute energiebesparing van het teeltconcept wordt berekend. Te verwachte fysiologische effecten worden in kaart gebracht, met de standaard teeltwijze als referentie. Er is een referentieteelt vastgesteld met een gasverbruik van 30 m3/m2 per jaar. Drie scenario's worden geschetst waarmee het energiegebruik teruggebracht kan worden naar 24, 22, en 20 m3/m2 per jaar door inzet van elementen uit Het Nieuwe Telen. Afhankelijk van de gekozen elementen is een ander effect op de kwaliteit te verwachten: beter, gelijk, of iets onder die van de referentieteelt. Om de benodigde investering voor het scenario met de te verwachten hoogste kwaliteit met de huidige prijzen rendabel te maken, is een meeropbrengst van 0,53 tot 1,25/m2 nodig door verbeterde kwaliteit. Het gestelde doel van 15 m3 kan bijna worden bereikt door gebruik te maken van glasdek van gecoat, gasgevuld dubbel glas. Ondanks de meerprijs ten opzichte van standaardglas is dit op basis van de huidige prijzen een rendabele investering voor nieuwbouw. Projectnummer: 14081

Doel van dit project is het ontwikkelen en testen van een energiezuinig teeltconcept voor kleinere, relatief koude sierteelten, zoals alstroemeria, freesia, amaryllis en anjer. De warmtevraag wordt teruggedrongen met intensief schermen met luchtbeweging en temperatuurintegratie. Daarnaast worden luchtbevochtiging, bodemkoeling met warmtepomp en schakeling naar substraatteelt ingezet als instrumenten van het concept. Voor de relatief koude en vaak kleinere teelten, zoals alstroemeria, amaryllis, freesia en anjer zijn berekeningen uitgevoerd naar mogelijke energiebesparing bij gelijkblijvende of verbeterde productie. Dit door toepassing van temperatuurintegratie, negatieve DIF, dubbel energiescherm, ontvochtiging door inbrengen van opgewarmde buitenlucht tussen het gewas en substraatteelt. Vervolgens is het energiezuinig teeltconcept voor alstroemeria gedurende een jaar getest in een kasproef. De gerealiseerde energiebesparing op ontvochtiging en verwarming was 37%, waar nog 10% bij kan komen indien een warmtepomp wordt gebruikt. De productie was gelijk en de kwaliteit was beter door minder vochtblaadjes. Door de buitenluchtaanzuiging was het vochtdeficit in deze proef goed controleerbaar. Aangetoond is dat hoe lager het vochtdeficit is, hoe meer vochtblaadjes optreden. De ingestelde grenswaarde van 1,4 g/m3 bleek te laag om vochtblaadjes te voorkomen. Met een hogere grenswaarde, is de energiebesparing iets kleiner, maar ontstaan waarschijnlijk minder vochtblaadjes. Dit kan de terugverdientijd verkorten. Projectnummer: 13489