Zoeken

Aanvragen voortaan via RVO Met de nieuwe regeling verandert de aanvraagprocedure. Tot 2026 werden onderzoeksvoorstellen rechtstreeks ingediend bij Glastuinbouw Nederland en het ministerie van LVVN. De formele subsidieaanvraag loopt nu via RVO . De thema’s en werkwijze rondom de voorbereiding en selectie van onderzoeksvoorstellen blijven zoveel mogelijk gelijk. Onderzoek vormt een belangrijk onderdeel van Kas als Energiebron en draagt bij aan de ontwikkeling van nieuwe handelingsperspectieven voor CO₂-reductie in de glastuinbouw. Eerder onderzoek binnen het programma heeft onder meer bijgedragen aan ontwikkelingen als Het Nieuwe Telen, diffuus glas, led-belichting en ontvochtiging. Praktijk blijft betrokken bij beoordeling Ook in de nieuwe procedure blijft de betrokkenheid van ondernemers belangrijk. Bij iedere definitieve subsidieaanvraag moet een appreciatie van de Ondernemersgroep Kas als Energiebron van Glastuinbouw Nederland worden gevoegd. RVO gebruikt deze appreciatie bij het beoordelen en rangschikken van de aanvragen. Daarom moeten definitieve onderzoeksvoorstellen uiterlijk 25 september 2026 worden aangeleverd via projecten@kasalsenergiebron.nl . In oktober bespreekt de ondernemersgroep de voorstellen en voorziet deze van een appreciatie. Vervolgens kan de formele aanvraag tussen 21 oktober en 2 november bij RVO worden ingediend. Eerst sparren over je projectidee Om onderzoeksvoorstellen goed te laten aansluiten bij vragen uit de praktijk en bij eerder uitgevoerd onderzoek, kun je vooraf informeel feedback krijgen. De specialisten van Kas als Energiebron denken graag mee over een projectidee of conceptvoorstel. Heb je zelf een vraagstuk dat volgens jou onderzocht moet worden? Neem dan contact met ons op om het idee te bespreken. Je kunt uiteraard ook rechtstreeks een onderzoeks- of kennisinstelling naar keuze benaderen om samen een voorstel te ontwikkelen. Wil je feedback op een conceptonderzoeksvoorstel? Lever dit dan uiterlijk 11 september 2026 aan via projecten@kasalsenergiebron.nl . De deadline voor het definitieve voorstel voor appreciatie door de ondernemersgroep is 25 september 2026 . Meer informatie De subsidieregeling treedt op 1 oktober 2026 in werking. De officiële regeling en toelichting zijn gepubliceerd in de Staatscourant . Op de pagina Subsidieregeling Onderzoek Kas als Energiebron vind je meer informatie over de procedure, deadlines en contactgegevens. Benieuwd welke onderzoeken eerder binnen Kas als Energiebron zijn gestart en uitgevoerd? Bekijk dan ook onze onderzoeksdatabase , met lopende en afgeronde onderzoeken en de beschikbare resultaten.

Toen Marjolijn ruim vier jaar geleden aan de slag ging bij LVVN, kende ze Kas als Energiebron eigenlijk alleen van naam. Na een loopbaan bij het ministerie van Economische Zaken, waar innovatie, energietransitie en regionale ontwikkeling centraal stonden, wilde ze nog één keer een nieuwe uitdaging aangaan voordat ze met pensioen zou gaan. Die vond ze in de energietransitie binnen de landbouw. “Ik wist al veel van energietransitie en kende de landbouwdossiers, maar Kas als Energiebron was nieuw voor mij. Al snel ontdekte ik hoe bijzonder dit programma eigenlijk is.” De kracht van samenwerken Binnen de landbouw speelt de glastuinbouw een belangrijke rol als het gaat om energie. Juist daarom kwam Marjolijn al snel intensief in aanraking met Kas als Energiebron. “Wat mij vanaf het begin aansprak, is de samenwerking tussen het ministerie, Glastuinbouw Nederland, ondernemers en onderzoeksinstellingen. Dat is precies de gouden driehoek waar we het vroeger bij Economische Zaken altijd over hadden: overheid, onderzoek en ondernemers die samen optrekken. Bij Kas als Energiebron zie je dat echt in de praktijk.” Volgens haar is juist die samenwerking de kracht van het programma. Iedereen brengt zijn eigen kennis en ervaring mee, waardoor onderzoek beter aansluit op de praktijk én sneller zijn weg vindt naar ondernemers. Onderzoek als startpunt Een belangrijk onderdeel van haar werk was het beoordelen van onderzoeksvoorstellen. Meerdere keren per jaar werden nieuwe ideeën besproken door Glastuinbouw Nederland, onderzoekers, ondernemers en LVVN. “De technische kennis ligt vooral bij de specialisten uit de sector. Mijn rol was juist om ook naar het grotere plaatje te kijken. Welke ontwikkelingen zijn op de lange termijn belangrijk? Welke innovaties kunnen straks echt verschil maken?” Dat leidde soms tot interessante discussies. “Ondernemers kijken logischerwijs vaak naar oplossingen die morgen toepasbaar zijn. Vanuit de overheid mogen wij juist ook investeren in onderzoek waarvan de uitkomst nog onzeker is. Juist daar ligt onze rol. Zonder dat soort onderzoeken ontstaan de innovaties van de toekomst niet.” Een unieke manier van werken Volgens Marjolijn is de manier waarop Kas als Energiebron is georganiseerd uniek. “Er zijn natuurlijk veel subsidies voor energietransitie, maar nergens zie je zo'n hechte samenwerking die volledig is gericht op één sector. Overheid en sector hebben zelfs een convenant gesloten waarin de doelen voor 2030 op het gebied van energiebesparing zijn vastgelegd. En waarin ook is afgesproken welke instrumenten en hoeveel financiering door de partijen hiervoor worden ingezet. Zo kent Kas als Energiebron niet alleen een subsidie voor onderzoek, maar ook voor investeringen van telers, bijvoorbeeld voor nieuwe kassystemen, ledbelichting of warmte-infrastructuur. Ook is er een groot project rondom kennisoverdracht om de opgedane kennis beter te laten landen in de praktijk.” Marjolijn vertelt hoe ze het afgelopen jaar met LVVN, Glastuinbouw Nederland, Wageningen University & Research en de private onderzoeksinstellingen hard gewerkt hebben aan een officiële subsidieregeling voor het onderzoeksdeel van Kas als Energiebron. “Dat was best een taai proces, maar met de inbreng van alle relevante partijen hebben we hier uiteindelijk een goede regeling voor kunnen maken en dat is echt uniek. En wat heel belangrijk was: we hebben de inhoudelijke inbreng van de ondernemersgroep van Glastuinbouw Nederland in deze subsidieregeling kunnen behouden.” Tegelijkertijd is er altijd ruimte voor nieuwe ideeën. “We proberen bewust ook nieuwe partijen en startups aan te laten haken. Anders blijf je gemakkelijk in dezelfde denkrichting denken. Juist frisse ideeën kunnen uiteindelijk voor de grootste doorbraken zorgen.” Grote stappen gezet Als ze terugkijkt op de afgelopen jaren ziet Marjolijn een sector die al enorme stappen heeft gezet. “Toen ik begon, was ik onder de indruk van hoeveel er al bereikt was. Zeker tijdens de energiecrisis werd duidelijk hoe belangrijk energiebesparing is. Sindsdien zijn ondernemers nog bewuster gaan kijken naar hun energiegebruik.” Volgens haar zit de grootste verandering niet alleen in nieuwe technieken, maar ook in een andere manier van telen. “Het Nieuwe Telen vind ik misschien wel de mooiste ontwikkeling. Ondernemers kijken veel meer naar de plant en het totale systeem. Niet automatisch de kas warmer stoken, maar nadenken: kan het ook anders? Dat vraagt lef, maar levert uiteindelijk veel op.” Ook de overstap naar ledbelichting noemt ze een belangrijke mijlpaal. “Die ontwikkeling is ontzettend snel gegaan. Dat levert enorme energiebesparingen op en laat zien hoe snel de sector kan schakelen als de noodzaak er is.” Vertrouwen in de toekomst Hoewel de route naar een klimaatneutrale glastuinbouw uitdagend blijft, kijkt Marjolijn met vertrouwen vooruit. “Of we alle doelen precies halen, weet niemand. Maar ik zie wel een sector die wil veranderen en die bereid is daarin te investeren. Dat geeft vertrouwen. We moeten blijven kijken naar het totale energiesysteem. Niet alleen losse technieken toepassen, maar onderzoeken hoe alles samenwerkt. Juist daar liggen volgens mij de grootste kansen.” Ze noemt onder andere gesloten teeltsystemen en innovatieve toepassingen van zonne-energie als ontwikkelingen die veel potentie hebben. Na vier jaar neemt Marjolijn afscheid van haar rol bij LVVN. Haar betrokkenheid bij Kas als Energiebron was relatief kort, maar de indruk die het programma op haar maakte is blijvend. “Ik gun de sector dat ze nieuwsgierig blijft, blijft samenwerken en nieuwe ontwikkelingen durft te omarmen. Want juist zo komen we stap voor stap dichter bij een klimaatneutrale glastuinbouw.”

Restwarmte benutten Beyond Chrysant was een van de eerste glastuinbouwbedrijven met inzet van batterijen. Maar bij het opladen en ontladen van batterijen gaat ongeveer 10% van de elektriciteit verloren als warmte. Innovatieve ondernemers Wouter en Martijn Duijvesteijn bedachten daarom een slim systeem om ook die 10% restwarmte te benutten. Via een warmtepomp gaat de warmte naar de verwarmingsbuizen in de kas met stekmateriaal. Martijn: "Die warmte is rond de 40 á 45 graden. Dat is voor onze toepassing gewoon goed.” Volledig fossielvrije stekteelt De stekkas draait nu volledig fossielvrij. Martijn: “We maken ons eigen plantmateriaal. Dat scheelt transportbewegingen en levert weerbaardere planten op.” Door de warmteterugwinning uit de batterijen is er geen gas meer nodig voor de stekteelt. De verlengde opkweek in de stekkas levert bovendien 25 tot 30% meer productie op. Er gaan grotere en sterkere plantjes de grote kas in. Spannende laatste weken De beslissing om MEI-subsidie aan te vragen kwam laat. Adviseur Wouter Opgenoort licht toe dat ze twee weken voor de deadline nog aan het twijfelen waren: Was dit project wel innovatief genoeg om in aanmerking te komen voor de subsidie? “Maar juist die warmteterugwinning maakte dit een interessant MEI-project. Daarna is het plan snel uitgewerkt.” "De verzekering zei: wij dekken het niet", Martijn Duijvesteijn, Beyond Chrysant Van achterkant naar voorkant Het project verliep niet zonder hobbels. De verzekering eiste dat de batterijen minimaal tien meter van andere bebouwing zouden staan vanwege brandgevaar. Martijn: "Oorspronkelijk wilden we de batterijen aan de achterkant plaatsen. Maar de verzekering zei: wij dekken het niet. Uiteindelijk zijn ze aan de voorkant van de kas neergezet.” Ook de vergunning zorgde voor vertraging. Door een verlopen termijn moest de aanvraag opnieuw, nu onder het nieuwe bouwbesluit. Onverwacht kwamen daar stikstofberekeningen bij. Uiteindelijk is het project succesvol uitgevoerd en werkt het systeem goed. "Zonder de MEI was die warmteterugwinning er niet gekomen.” Tip: maak eerst een goede business case Het advies aan collega-tuinders is helder. Martijn: "Zorg eerst dat je een goede business case hebt. Daardoor heb je financiële ruimte als er onverwachte kosten komen.” En een praktische tip: win de warmte uit batterijen altijd terug. Dat scheelt energie en levert concrete resultaten op. Subsidie Marktintroductie energie-innovaties glastuinbouw (MEI) Denkt u ook over investeren in innovatieve kassystemen of kasenergiesystemen die de CO2-uitstoot verminderen? Kijk dan of u gebruik kunt maken van de subsidie Marktintroductie energie-innovaties glastuinbouw (MEI) . Deze subsidieregeling is in het kader van het programma Kas als Energiebron. Dit is een actie- en innovatieprogramma van het ministerie LVVN en Glastuinbouw Nederland. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voert de subsidieregeling uit in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Dit interview maakt deel uit van een reeks artikelen over praktijkervaringen met de MEI-subsidie. Lees ook de andere interviews die in dit kader zijn verschenen.

Met de EIA kunnen ondernemers in 2026 namelijk 40% van de investeringskosten extra aftrekken van de fiscale winst. Dat levert gemiddeld zo’n 10% fiscaal voordeel op, boven op de gebruikelijke afschrijving én de besparing op energiekosten. Wat is de EIA? De Energie-investeringsaftrek (EIA) is een fiscale regeling van de Rijksoverheid voor ondernemers die investeren in energiezuinige technieken of duurzame energie. De regeling wordt uitgevoerd door Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en de Belastingdienst. Voorwaarden zijn onder andere: je bent belastingplichtig voor inkomsten- of vennootschapsbelasting in Nederland je investeert minimaal € 2.500 in een bedrijfsmiddel dat op de Energielijst staat Na goedkeuring van de aanvraag mag 40% van het investeringsbedrag extra worden afgetrokken van de fiscale winst. Welke technieken zijn interessant voor de glastuinbouw? Voor de glastuinbouw zijn veel technieken relevant die binnen de EIA-regeling vallen. Denk onder andere aan: LED-belichting energieschermen ontvochtigings- en luchtbehandelingsystemen warmtepompen hogedrukverneveling Direct Air Capture (DAC) duurzame koel- en verwarmingssystemen energiebesparend kasdek opslag van elektriciteit, koude en warmte zonnepanelen RVO heeft hiervoor een handige infographic ontwikkeld waarin de investeringen voor landbouw en glastuinbouw overzichtelijk zijn weergegeven. Daarnaast zijn alle technieken terug te vinden in de Energielijst 2026 . Deze lijst bevat alle bedrijfsmiddelen die in aanmerking komen voor EIA, inclusief technische voorwaarden en codes. Ook ruimte voor nieuwe technieken Niet alle technieken die in aanmerking komen voor EIA staan letterlijk op de Energielijst. De regeling kent namelijk ook een zogenoemde ‘generieke code’ of open categorie. Daarmee kunnen ondernemers ook innovatieve systemen aanmelden die niet specifiek benoemd zijn, mits goed onderbouwd kan worden dat sprake is van energiebesparing. Dat biedt juist voor de glastuinbouw kansen, omdat veel innovaties zich snel ontwikkelen en niet altijd direct in een standaardcategorie passen. Denk bijvoorbeeld aan benutting van restwarmte, efficiëntere teeltsystemen, nieuwe integrale klimaatsystemen, of innovatieve combinaties van technieken. Een goede technische onderbouwing van de energiebesparing is daarbij wel essentieel. Praktijkvoorbeeld uit de sector Dat de EIA in de praktijk interessant kan zijn, laat ook het praktijkverhaal van Opti-flor zien. Bij de bouw van een nieuwe kas maakte het bedrijf gebruik van verschillende regelingen, waaronder de EIA, om verder te verduurzamen. Door slim gebruik te maken van beschikbare regelingen konden extra duurzame investeringen gerealiseerd worden. Tijdig melden belangrijk Een investering moet binnen drie maanden na het aangaan van de investeringsverplichting worden gemeld via het aanvraagportaal van RVO. Tijdig handelen is dus belangrijk. Voor ondernemers die bezig zijn met verduurzaming of energiebesparing kan het daarom interessant zijn om al vroeg in het traject te bekijken of een investering in aanmerking komt voor EIA.

De regeling ondersteunt innovatieve kasenergiesystemen die bijdragen aan een verdere verduurzaming van de glastuinbouwsector. Daarbij ligt de focus op technieken en integrale systemen die helpen om CO₂-uitstoot te verminderen en energie te besparen. Gericht op innovatieve systemen De MEI-regeling is bedoeld voor innovatieve toepassingen die nog niet breed in de praktijk worden toegepast en daarom niet binnen bestaande subsidieregelingen vallen. Het gaat onder andere om: innovatieve kasenergiesystemen voor energiebesparing en/of duurzame energie voor de teelt nieuwe teeltsystemen met een besparing van minimaal 4 m³ aardgas per m² per jaar kasklimaatconcepten met bijvoorbeeld ook daglichtloze teeltruimten integrale oplossingen voor energiebesparing, verduurzaming energiebehoefte en opslag van energie Belangrijke stap richting klimaatneutrale glastuinbouw Met de publicatie van de regeling wordt opnieuw een belangrijke stap gezet richting een klimaatneutrale glastuinbouw. De regeling sluit aan op de ambities uit het convenant tussen sector en overheid en stimuleert ondernemers om te investeren in vernieuwende technieken die klaar zijn voor toepassing in de praktijk. Binnen de regeling wordt nadrukkelijk gekeken naar: CO₂-reductie energiebesparing innovatiekracht kennisontwikkeling perspectief voor bredere toepassing in de sector Voorbereiden op de aanvraag Voor ondernemers met innovatieve verduurzamingsplannen is het belangrijk om zich tijdig voor te bereiden op de openstelling in september. De aanvraagperiode is relatief kort en projecten worden inhoudelijk beoordeeld en gerangschikt. Op de website van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) wordt de komende periode meer informatie gepubliceerd over de voorwaarden en aanvraagprocedure. Daarnaast zijn via het projecten-overzicht van RVO alle eerdere MEI-projecten inzichtelijk gemaakt. Dat biedt ondernemers inspiratie en inzicht in technieken en systemen die eerder subsidie hebben ontvangen. Meer informatie Bekijk: de officiële publicatie in de Staatscourant de regeling op de website van RVO de MEI-pagina van Kas als Energiebron met inspirerende praktijkvoorbeelden

Veranderingen EG-regeling De openstelling van de subsidiemodule EG loopt van 8 september 2026 tot en met 24 september 2026 met een subsidieplafond van € 30.000.000. De lijst met subsidiabele investeringen is uitgebreid en deels aangepast. Hier lees je waarvoor je wél en geen subsidie krijgt . Met deze veranderingen sluit de regeling beter aan op de technieken die nu relevant zijn in de sector. De EG-subsidie bedraagt 20% van de subsidiabele kosten. Voor een aantal nieuwe of vernieuwde investeringen wordt dit verhoogd naar 30%. Voor elke maatregel zijn er, afhankelijk van de kosten van de maatregel, maximale investeringen en maximale subsidies, kijk hiervoor in de regeling of website EG . Veel van deze vernieuwingen zijn gebaseerd op recente rapporten, waarin zowel bestaande als nieuwe maatregelen zijn doorgerekend op investering, besparing en terugverdientijd. Daarbij is uitgegaan van negen verschillende bedrijfstypen, zoals gedefinieerd door onafhankelijk organisatieadviesbureau Berenschot. Deze rapporten bieden waardevolle achtergrond bij de gemaakte keuzes in de regeling. Je vindt ze hier . Nieuwe en aangepaste investeringen Nieuwe mogelijkheden zijn onder andere: Kasdekken met extra duurzaam glas, zoals dubbelglas of low-e glas. Uitbreiding van interne verwarmingssystemen met een laagtemperatuurnet. LED-toepassingen zoals cyclische belichting en daglichtverlenging. Aansluiting op duurzame elektraproductie van derden. Daarnaast blijven bekende maatregelen onderdeel van de regeling, zoals: Warmteterugwinning via ontvochtiging en luchtbehandeling, in vijf categorieën (nieuw!). Tweede scherm bestaande bouw en derde energieschermen. LED-belichting ter vervanging van SON-T. Hogedruk vernevelingsinstallatie. Aansluiting op aardwarmte, CO₂ of biogas. Warmteleidingen tussen kassen. Ophogen van de kas met twee besparende technieken. Wat betekent de MEI-regeling in 2026? De MEI-regeling (Subsidie Marktintroductie energie-innovaties) blijft gericht op innovatieve projecten die nog niet binnen de EG-regeling passen. Het gaat om marktgerichte oplossingen voor energievoorziening, klimaatbeheersing en energiebesparing in de kas. Het subsidiepercentage bedraagt 40% voor mkb-bedrijven en 30% voor grootbedrijven. De maximale subsidie per project bedraagt € 1,5 miljoen. Houd de website van RVO in de gaten voor openstelling van de MEI-regeling. Nieuwe richtingen (onder voorbehoud) De regeling wordt inhoudelijk aangescherpt. Zo wordt het volgende verwacht dat: Teeltsystemen die minimaal 5 m³ gas per m² per jaar besparen, in aanmerking komen. Daglichtloze teeltcellen mogelijk subsidiabel worden, mits deze grotendeels zijn uitgerust met zonnepanelen en minimaal 70% van de opgewekte energie op het eigen bedrijf wordt gebruikt. Hiermee verschuift de focus naar systemen die aantoonbaar bijdragen aan energiebesparing en verduurzaming. Voor projecten gelden duidelijke ondergrenzen, namelijk minimaal 25% CO₂-reductie en minimaal 15% energiebesparing. De genoemde wijzigingen zijn nog onder voorbehoud. Pas na publicatie in de Staatscourant zijn de regelingen definitief. Zodra de officiële publicaties beschikbaar zijn, volgt meer informatie via Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Meer inzicht via de projecten-database Nieuw is dat alle MEI-projecten centraal inzichtelijk zijn via de projecten-database van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. In het Projecten-overzicht van RVO zijn alle MEI-projecten vanaf 2016 terug te vinden. Dit betekent ook een verandering in hoe deze informatie wordt gedeeld. De losse pdf-samenvattingen verdwijnen. In plaats daarvan wordt verwezen naar de database, waar alle informatie op één plek beschikbaar en doorzoekbaar is. Voor de sector maakt dit het makkelijker om: Inzicht te krijgen in lopende en afgeronde projecten. Te zien wat er al ontwikkeld en toegepast wordt. Inspiratie op te doen voor eigen investeringen. Wat betekent dit voor jou als ondernemer of toeleverancier? De wijzigingen in beide regelingen geven duidelijk richting aan waar de sector naartoe beweegt. De focus verschuift naar integrale systemen in plaats van losse maatregelen, naar aantoonbare besparing en prestaties en naar oplossingen die klaar zijn voor toepassing in de praktijk. Voor telers betekent dit dat het belangrijk is om vooruit te kijken en te bepalen welke investeringen passen bij de volgende stap in je bedrijf. Voor toeleveranciers ligt de uitdaging in het inspelen op de technieken en oplossingen waar straks vraag naar ontstaat.

Het startte allemaal met koelcellen die vervangen moesten worden De broers Maurice en Robert Reus hebben in 2020 het familiebedrijf overgenomen van hun vader en oom. Toen hun koelcellen aan vervanging toe waren, zagen ze dit als een kans. "We zijn eigenlijk verdergegaan naar verduurzaming", vertelt Robert. "We hadden al gehoord van warmtepompen die andere bedrijven hadden geplaatst. Zo konden we gelijk alles in één keer aanpakken." Dat leidde uiteindelijk tot complete verduurzaming van het bedrijf. Ambitieus plan met warmtepomp en waterstof Vanaf eind april tot en met juni is de energievraag op het bedrijf erg laag. Maar juist in de zomer en in de winterperiode gebruikt het bedrijf veel energie. De broers wilden zonne-energie omzetten in waterstof en dit opslaan. Met die waterstof kunnen ze stroom maken als de elektriciteitsvraag hoog is. Bij dat omzettingsproces komt veel warmte vrij, die wilden ze benutten. Daarom hebben ze gekozen voor een combinatie van warmte-koudeopslag en een warmtepomp. "Daarmee konden we warmte weer terugwinnen", vertelt Robert. MEI-subsidie De adviseur van de broers, Kees van Poortvliet, wees hen vrij snel op de MEI-subsidie. Dit vroegen ze in 2023 aan bij RVO. Deze subsidie is voor telers die willen investeren in innovatieve kas- of energiesystemen die de CO2-uitstoot verminderen. Onverwacht hogere kosten Tijdens de uitvoering van het plan liepen ze tegen een probleem aan. "De waterstofinstallaties werden veel duurder dan verwacht," vertelt Maurice. Ze namen contact op met RVO. "We hebben open kaart gespeeld", zegt Robert. Nesad Smailbegović, programma-adviseur bij RVO, begeleidde het proces: "We hadden regelmatig contact. Het doel was om samen een oplossing te vinden." Ook Glastuinbouw Nederland dacht mee in het zoeken naar een oplossing. Nesad van RVO benadrukt dat elke wijziging aan bepaalde eisen moet voldoen. "Het ging niet over zomaar een wijziging. Deze toepassing moest nog steeds in aanmerking komen voor de MEI-subsidie." Robert en Maurice waren blij met de samenwerking: "We hadden bij RVO de mensen met een goede insteek aan tafel. Alleen ga je sneller, samen kom je verder." Van het gas af met hulp van een accu Die oplossing kwam er. Een batterij met warmteterugwinning kwam op de markt. "Dat was technisch voortschrijdend inzicht", zegt Maurice. De waterstofcomponent werd vervangen door een batterijsysteem. Na overleg met het ministerie kregen ze groen licht. Het systeem wordt in mei 2026 geïnstalleerd. Het project draait nu volledig op hernieuwbare energie. "We zijn van het gas af", vertelt Robert trots. "Onze koelcellen zijn energiezuiniger. De warme lucht gaat nu niet meer de lucht in, maar naar de kassen". Verwachte resultaten Robert legt uit wat er concreet is veranderd door overstappen naar dit systeem: "Het laatste jaar voor de installatie verbruikten wij ongeveer 360.000 m3 gas. In 2025 was dit nog maar 24.000 m3. De bedrijfskantine en woonhuizen zitten nog wel op het gas en de ketel houden we enkel nog op temperatuur als back-up. Wat ook fijn is en wat voor veel rust zorgt, is dat we nu niet meer te maken hebben met de onrust in de wereld. Voordat we begonnen met dit systeem zorgde de oorlog in Oekraïne voor een gigantische prijsstijging in gas. Wij hadden geen vast contract en dan ben je overgeleverd aan de marktwerking in de wereld. En ook nu is er weer heel veel aan de hand in de wereld. Daarnaast was er al sprake van een belastingverhoging en het afschaven van belastingvoordeel voor de glastuinbouw op gas. Met dit systeem hebben we de regie weer een stukje meer in eigen handen." Wat kunnen collega's leren van dit proces? RVO-adviseur Nesad waardeert de transparantie van Maurice en Robert: "Elk gesprek was open en constructief, met duidelijke afspraken." De kennis van bedrijfsprocessen hielp ook. "Als je snapt wat er op zo'n bedrijf gebeurt, kun je meedenken aan oplossingen." Kees, subsidie-adviseur van de twee broers, vult aan: "Wees eerlijk en transparant. Rapporteer tijdig. Dan kun je heel ver komen." Voor andere ondernemers hebben Robert en Maurice een duidelijke tip: "Neem een adviseur. Die neemt veel werk uit handen. En wees eerlijk en meld op tijd problemen. Er is kennis en betrokkenheid bij RVO. Ook hielp de begeleiding van Glastuinbouw Nederland. Zo kun je vooroplopen met nieuwe technieken. Zonder inhoudelijke en financiële ondersteuning wordt voor ons het risico te groot en kan je als sector niet verder." Meer weten over de MEI-subsidie? Ben je van plan om te investeren in innovatieve systemen die de CO2-uitstoot verminderen? Kijk dan of je gebruik kunt maken van de subsidie Marktintroductie energie-innovaties glastuinbouw (MEI) .

De markconsultatie voor de Subsidie Warmte-infrastructuur Glastuinbouw (SWiG) is bedoeld om de subsidie te laten aansluiten bij de praktijk. De bijeenkomst zal beginnen met een korte introductie van de huidige SWiG-regeling. Daarna zullen nieuwe ontwikkelingen rond de regeling aan bod komen. Vervolgens is er ruimte voor telers om met subsidieadviseurs van RVO in gesprek te gaan over deze nieuwe ontwikkelingen en te bespreken hoe de SWiG verbeterd kan worden. Op de agenda staan verder als onderwerpen: systeeminvesteringen, thermische opslag en het aanvraagproces. De bijeenkomst voor de marktconsultatie SWiG vindt plaats op donderdag 16 april in Domstad Utrecht, Koningsbergerstraat 9 in Utrecht, van 13.00 tot 16.00 uur . Aanmelden Wil je deze bijeenkomst van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) bijwonen? Meld je dan hier aan , uiterlijk woensdag 15 april. Wil je een onderwerp inbrengen of heb je vragen? Stuur die dan mee met jouw aanmelding.

Voor wie is de SWiG? Je kunt de SWiG aanvragen als je investeert in de aanleg of uitbreiding van een warmtenet en je: Actief bent als warmtecoöperatie Beheerder of eigenaar bent van een warmtenet Warmte-infrastructuur aanlegt De subsidie bedraagt minimaal € 125.000 en maximaal € 30.000.000 per project. Energie-efficiënt en toekomstbestendig Het doel van de SWiG is om de energietransitie in de glastuinbouw te versnellen. In 2040 moeten warmtenetten voldoende warmte kunnen leveren aan de glastuinbouwbedrijven in een gebied. Daarom moet het warmtenet dat je aanlegt voldoen aan de eisen van een energie-efficiënt en toekomstbestendig systeem. Je project moet laten zien dat het niet alleen vandaag werkt, maar ook past bij de warmtevoorziening van de toekomst. Kijk hier voor meer informatie over de eisen van de subsidie.

“We wilden de lat weer hoger leggen” Bart van Meurs is directeur van Division Q, het technische zusterbedrijf van Koppert Cress. Hij vertelt hoe deze hypermoderne kas tot stand kwam, welke keuzes zijn gemaakt en welke rol de MEI-subsidie daarin speelt. De ambitie voor een nieuwe kas was helder: beter, slimmer en duurzamer dan ooit tevoren. “We wilden van deze kas weer de meest innovatieve en duurzame kas maken die we ooit hebben gebouwd. Letterlijk: de beste kas”, zegt Bart. “Dat betekent dat je innovaties moet toepassen, soms als één van de eersten.” Die ambitie past bij Koppert Cress en Division Q. “Wij zijn in de positie om te innoveren. Dat heeft te maken met onze schaal, ons gewas, maar vooral met onze mindset. We willen het verschil maken. Tegelijkertijd moet het geen dure hobby worden. Het moet uiteindelijk ook economisch kloppen.” Koppert Cress teelt aromatische kiemplantjes voor de horeca. Producten waarbij kwaliteit, uniformiteit en continuïteit cruciaal zijn. Dat vraagt om een zeer stabiele en nauwkeurig aangestuurde teelt, waarin techniek en teelt hand in hand gaan. Division Q is het innovatie- en techniekbedrijf van Koppert Cress, opgericht om complexe verduurzamings- en innovatievraagstukken structureel aan te pakken, zowel voor de eigen teelt als daarbuiten. MEI-subsidie als katalysator, niet als doel De subsidie Marktintroductie energie-innovatie (MEI) speelde een belangrijke rol bij de realisatie van de nieuwe kas, maar nooit als uitgangspunt. “Subsidie is geen doel. Het is een middel”, benadrukt Bart. “We zijn geen kas gaan bouwen omdat er subsidie was. We kunnen onze nek verder uitsteken omdat die regeling er is.” De kracht van de MEI zit volgens hem in het mogelijk maken van de eerste grote stap. “Die eerste hectare is vaak de grootste drempel. De MEI geeft net dat duwtje om innovaties niet alleen te testen, maar ook op schaal toe te passen.” Het aanvraagproces vraagt volgens hem om scherpte. “Je maakt eerst je ideale ontwerp. Wat wil je technisch? Wat wil je teeltkundig? Wat is economisch haalbaar? Daarna leg je die puzzel over de criteria van de regeling. Dat is soms echt passen en meten.” Eén kas, meerdere innovaties De nieuwe kas van circa 1,2 hectare is geen optelsom van losse technieken, maar een geïntegreerd systeem. Onderdeel van het concept zijn onder andere: Geysir low-emissivity glas, dat de warmtevraag structureel verlaagt; Een airflow-vloer (Erfgoedvloer Airflow) die verwarming en ontvochtiging combineert; Gebruik van laagwaardige warmte, passend bij geothermie; Maximale isolatie, onder meer via geïsoleerde gevels; CO2-afvang uit buitenlucht, via Direct Air Capture-technologie van Skytree (nog te realiseren). “Veel van deze technieken kenden we al, waren we al aan het testen of valideren. De MEI maakte het mogelijk om ze nu samen te brengen en op grotere schaal toe te passen.” Daarbij lag de ambitie van Koppert Cress hoger dan de eisen van de MEI-regeling: van een aardgasverbruik van 41,5 m³ per m² in de huidige situatie naar 0,0 m³ per m² bij volledige implementatie van alle innovaties.” Met de innovatieve technieken in de nieuwe kas, aanvullende verduurzaming in de bestaande kassen én de ingebruikname van geothermieproject Polanen is Koppert Cress sinds 2026 volledig fossielvrij. De vloer als sleutel Eén van de meest bepalende innovaties is de airflow-vloer. “Die vloer doet eigenlijk alles: verwarmen met laagwaardige warmte, ontvochtigen, luchtbeweging creëren. Zonder slurven, zonder herrie, zonder extra installaties in de kas.” Voordat de vloer op grote schaal werd aangelegd, is deze eerst getest. “We hebben 1.000 m² in onze proefkas aangelegd. Gewoon om zeker te weten: werkt dit goed genoeg? Dat was spannend, maar het werkte. Geen seconde spijt van.” CO2: vloek en zegen Eén van de lastigste onderdelen was CO2. “We willen minder CO2 uitstoten, maar we hebben het tegelijkertijd ook hard nodig in de kas.” Koppert Cress kiest daarom voor CO2-afvang uit buitenlucht, samen met Skytree (nog te realiseren). “Dat kost energie. Dus moet je weer kijken: hoe past dit binnen de MEI-criteria? Het dwingt je om integraal te denken.” Innoveren is ook bijsturen Niet alle technieken uit de aanvraag zijn al gerealiseerd. “Innoveren betekent ook accepteren dat niet alles de eindstreep haalt. Twee technieken uit onze aanvraag zitten nu nog niet in de kas. De ene omdat de resultaten tegenvielen, de andere vanwege vertraging in ontwikkeling.” Volgens Bart is dat geen probleem, zolang je in de geest van de regeling blijft. “De relatie met Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is daarin heel constructief. Zolang je kunt onderbouwen dat je nog steeds energie bespaart en emissies reduceert, is er ruimte.” Geen blauwdruk voor de toekomst Is dit dé kas van de toekomst? “Nee”, zegt Bart stellig. “Die bestaat niet. Alles hangt af van locatie, teelt, schaal, infrastructuur en omgeving. Wat hier werkt, werkt niet automatisch overal.” Wel ziet hij duidelijke onderdelen die breder toepasbaar zijn. “Het low-E glas en het airflow-vloersysteem zijn technieken die naar verwachting relatief snel hun weg vinden in de praktijk, vooral in potplanten en opkweek. CO2-afvang is complexer en zal meer tijd nodig hebben.” De grootste les: samenwerken aan het onbekende Terugkijkend is voor Bart één les doorslaggevend. “Samenwerking”, zegt hij. “Juist omdat veel van deze innovaties op papier werken, maar in de praktijk nog nauwelijks zijn toegepast. Dan kom je in een fase waarin iedereen vanuit zijn eigen rol en achtergrond kijkt: een bouwer denkt anders dan een installateur, een ontwerper weer anders dan een teler of onderzoeker. Dat vraagt om afstemming, om het gesprek goed te organiseren en om echt samen te zoeken naar wat werkt.” Die samenwerking strekt zich uit over het hele traject. “Met techniekleveranciers, onderzoekers, RVO en collega-ondernemers. Over de volle breedte en gedurende het hele proces. Dat is soms ingewikkeld, maar precies daarin zit ook de kracht. Als je de koppen bij elkaar krijgt, kom je tot een beter eindresultaat.” Workshop MEI in de praktijk tijdens HortiContact Meer weten over ervaringen met de MEI-subsidie? Tijdens HortiContact 2026 organiseren we op donderdag 26 februari samen met Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een workshop MEI in de praktijk: verduurzamen met RVO. Aanmelden kan via deze link . Subsidie Marktintroductie energie-innovaties glastuinbouw (MEI) Denkt u ook over investeren in innovatieve kassystemen of kasenergiesystemen die de CO2-uitstoot verminderen? Kijk dan of u gebruik kunt maken van de subsidie Marktintroductie energie-innovaties glastuinbouw (MEI) | RVO.nl . Naar verwachting wordt MEI in Q2 2026 opnieuw opengesteld. De exacte datum volgt nog. Deze subsidieregeling is in het kader van het programma Kas als Energiebron. Dit is een actie- en innovatieprogramma van het ministerie LVVN en Glastuinbouw Nederland. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voert de subsidieregeling uit in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Dit interview maakt deel uit van een reeks artikelen over praktijkervaringen met de MEI-subsidie. Lees ook de andere interviews die in dit kader zijn verschenen.