Zoeken

CO₂ wordt steeds waardevoller Door de energietransitie wordt steeds minder fossiele energie gebruikt. Dat is een positieve ontwikkeling, maar brengt ook nieuwe uitdagingen met zich mee voor de glastuinbouw. CO₂ is immers een belangrijke bouwstof voor de plant. Vooral in de zomer wordt betaalbare CO₂ steeds schaarser. De centrale vraag is daarom: hoe kun je met minder beschikbare CO₂ toch zoveel mogelijk blijven produceren? Veel telers weten precies wat een procent minder licht doet met de productie. Over de relatie tussen CO₂-dosering en productie is vaak minder bekend. Juist daar valt nog veel winst te behalen. Wat betekent CO₂ voor de productie? Om dat inzichtelijk te maken, helpen enkele eenvoudige rekenvoorbeelden. De buitenlucht bevat ongeveer 420 ppm CO₂. Zonder dosering kan de concentratie in de kas door opname van het gewas dalen tot ongeveer 300 ppm. Dat kan leiden tot circa 16% productieverlies. Verhoog je de concentratie naar ongeveer 600 ppm, dan kan de productie juist met ongeveer 15% toenemen. Tussen deze twee situaties zit dus een verschil van maar liefst 31%. Dat betekent niet automatisch dat altijd zoveel mogelijk CO₂ moet worden gedoseerd. Juist de omstandigheden in de kas bepalen welke strategie het meest effectief is. Wanneer weinig CO₂ beschikbaar is, kan extra ventileren helpen om de CO₂-concentratie uit de buitenlucht zo goed mogelijk te benutten. Doseer je juist meer CO₂ dan het gewas opneemt, dan is minder ventileren vaak slimmer om te voorkomen dat CO₂ via de luchtramen verloren gaat. Het gewas bepaalt de opname Hoeveel CO₂ een gewas daadwerkelijk opneemt, hangt af van verschillende factoren, zoals het gewas, het bladoppervlak, de hoeveelheid licht en de CO₂-concentratie. Met een gekoppeld assimilatie- en kasklimaatmodel kan Plant Lighting deze opname nauwkeurig berekenen. Bij volgroeide, hoogproductieve gewassen zoals tomaat, komkommer en chrysant kan de opname oplopen tot ongeveer 60 kilogram CO₂ per hectare per uur bij een lichtniveau van 1000 µmol/m²/s PAR. Tijdens de workshop ontstond hierover een interessante discussie. Een deelnemer merkte op dat wanneer een gewas precies evenveel CO₂ opneemt als wordt gedoseerd, de raamstand nauwelijks invloed heeft op het rendement. Het gewas benut de volledige dosering immers direct. Dat is ook een belangrijk maatschappelijk inzicht. Regelmatig wordt gesteld dat een groot deel van industrieel afgevangen CO₂ via de luchtramen weer verloren gaat. In de praktijk is dat lang niet altijd het geval. Wanneer een gewas de volledige dosering opneemt, kan het rendement juist zeer hoog zijn. Slimmer doseren levert meer op De belangrijkste boodschap is dat slimmer doseren vaak meer oplevert dan simpelweg minder doseren. Wie zuinig wil omgaan met CO₂, kan de dosering beter afstemmen op de hoeveelheid licht en de ventilatie in de kas. Een voorbeeld is om tot een bepaalde ventilatiegraad op een vaste CO₂-concentratie te doseren en de dosering daarna afhankelijk te maken van de hoeveelheid licht in de kas. Door gebruik te maken van de lichtrespons van de assimilatie kan iedere teler bepalen welk CO₂-rendement gewenst is en deze strategie eenvoudig instellen in de klimaatcomputer. Daarmee kan aanzienlijk op CO₂ worden bespaard, terwijl het productieverlies beperkt blijft. Deze aanpak is effectiever dan simpelweg minder kilogrammen CO₂ doseren of het setpoint verlagen. Ook bij warm weer blijven doseren Tot slot nog een praktische tip. Nog vaak leeft het idee dat CO₂ doseren boven de 30 °C weinig zin heeft. Dat is een misverstand. Juist bij warm weer benut het gewas CO₂ nog steeds goed. Is weinig CO₂ beschikbaar? Probeer dan in ieder geval een concentratie van ongeveer 420 ppm te realiseren. Bij die concentratie wordt de volledige dosering door het gewas opgenomen. Onderzoek gaat verder De zoektocht naar een zo efficiënt mogelijke inzet van CO₂ gaat door. Plant Lighting onderzoekt momenteel samen met Botany of met een slimmere CO₂-strategie misschien zelfs méér productie mogelijk is met minder CO₂. Dit onderzoek wordt gefinancierd door Kas als Energiebron. De eerste inzichten laten zien dat er nog veel winst te behalen valt. Niet door simpelweg minder CO₂ te gebruiken, maar vooral door de beschikbare CO₂ slimmer in te zetten. Presentatie bekijken Hier vind je de volledige presentatie die tijdens het EnergiekEvent is gegeven.

De aanleiding is duidelijk. Terwijl de glastuinbouw verduurzaamt en steeds minder aardgas gebruikt, neemt ook de beschikbaarheid van externe CO₂ af. WKK’s verdwijnen, industriële CO₂-stromen verschuiven richting opslagprojecten en de sector stevent af op een aanzienlijk CO₂-tekort. Urgentie groeit Liesanne Wieleman van Glastuinbouw Nederland opende de bijeenkomst met een overzicht van de ontwikkelingen. Download de presentatie hier . Binnen Kas als Energiebron loopt momenteel veel onderzoek naar CO₂-dosering, nieuwe bronnen, kwaliteit en opslag. Het uiteindelijke doel is helder: voldoende CO₂ uit duurzame bronnen beschikbaar houden voor de sector. De urgentie neemt toe. Voor de Nederlandse glastuinbouw is naar schatting jaarlijks circa 2,5 Mton CO₂ nodig. Tegelijkertijd worden traditionele bronnen steeds schaarser. DAC wordt daarom steeds vaker genoemd als een van de mogelijke oplossingen. Van concept naar praktijk Volgens Peter van Hooft van Skytree bevindt DAC zich inmiddels niet meer in de experimentele fase. “DAC schaalt op richting de praktijk”, stelde hij. Dat blijkt ook uit de belangstelling voor de regeling Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++). Inmiddels zijn er al diverse aanvragen beschikt. DAC biedt volgens hem niet alleen leveringszekerheid, maar kan de sector zelfs helpen om op termijn CO₂-negatief te worden. Door installaties meer uren te laten draaien dan nodig is voor de eigen teelt, kunnen negatieve emissies worden gerealiseerd. Hoe werkt de businesscase? Ot Messemaker van Skytree ging vervolgens dieper in op de techniek en de economische haalbaarheid. De speciaal voor de glastuinbouw ontwikkelde Skytree de Stratus-installatie. Deze direct air capture machine kan jaarlijks minimaal 900 ton CO 2 produceren met een zuiverheid van meer dan 98 procent. Bij grotere CO2 behoefte wordt de configuratie hierop aangepast. Een belangrijk onderdeel van de businesscase is de combinatie van CO₂-productie, energiegebruik en beschikbare subsidies. Slimme thermische integratie kan bijvoorbeeld helpen om de elektriciteitsvraag te verlagen door restwarmte binnen het energiesysteem te benutten. Ook werd duidelijk dat de kostprijs van CO₂ uit bestaande bronnen de komende jaren sterk kan oplopen wanneer bestaande bronnen verdwijnen. Juist daardoor wordt investeren in alternatieve oplossingen steeds interessanter. Geen standaardoplossing Tijdens de bijeenkomst werd meerdere keren benadrukt dat DAC geen standaardoplossing is. Elke situatie vraagt om een eigen analyse van CO₂-behoefte, energievoorziening, beschikbare ruimte, vergunningen en financiering. Daarom werkt Skytree met een voortraject waarin de technische en economische haalbaarheid voor individuele bedrijven wordt onderzocht. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de optimale inpassing, opslagmogelijkheden en subsidiemogelijkheden. Koppert Cress: fossielvrij als stip op de horizon Een inspirerend praktijkverhaal kwam van Bart van Meurs van Division Q bij Koppert Cress . Het bedrijf heeft inmiddels een belangrijke mijlpaal bereikt: de fossiele ketel is overbodig geworden. Met technieken als bodemenergie, aquathermie, zonthermie en geothermie werkt het bedrijf stap voor stap toe naar een fossielvrij energiesysteem. Daarbij blijft CO₂ een cruciale bouwsteen. “DAC is voor ons een logische stap richting de toekomst”, aldus Bart. Tegelijkertijd benadrukte hij dat de sector ook kritisch moet kijken naar efficiënter CO₂-gebruik. Minder nodig hebben én nieuwe duurzame bronnen ontwikkelen moeten hand in hand gaan. Glastuinbouw als energiehub De bijeenkomst maakte duidelijk dat de CO₂-vraag niet los gezien kan worden van de bredere energietransitie. Warmte, elektriciteit, opslag, waterstof en CO₂ komen steeds vaker samen in één integraal energiesysteem. Daarmee ontstaat volgens de sprekers ook een nieuwe rol voor de glastuinbouw: niet alleen als gebruiker van energie en CO₂, maar als actieve energiehub binnen een duurzaam energiesysteem. De conclusie van de middag was helder: de uitdaging rondom CO₂ is groot, maar de eerste oplossingen dienen zich aan. DAC is daarbij geen verre toekomstmuziek meer, maar een technologie die steeds dichter bij de praktijk komt.

De Nederlandse glastuinbouw staat voor een grote uitdaging: terwijl de sector verduurzaamt en steeds minder aardgas gebruikt, neemt ook de beschikbaarheid van externe CO₂ voor de kas af. WKK's worden uitgefaseerd, industriële stromen gaan richting Porthos, en richting 2031 loopt het tekort op tot 1,4 miljoen ton. Direct Air Capture (DAC) biedt een rendabele oplossing met CO₂-leverzekerheid, zuivere CO₂ rechtstreeks uit de buitenlucht op jouw locatie. Maar wat betekent dat voor jouw bedrijf? Hoe ziet de business case eruit? Hoe optimaliseren we de integratie met jouw kas? En hoe past dit in de overstap naar fossielvrije teelt? Om deze vragen te beantwoorden organiseren Skytree, Glastuinbouw Nederland, Kas als Energiebron en Koppert Cress een pragmatische werksessie. Geen theorie, maar concrete doorrekeningen en ruimte voor jouw situatie. Programma 14.00 uur Ontvangst 14.05 uur Introductie – waar staan we en waarom nu? 14.30 uur Het CO₂-probleem en glastuinbouw als sleutel tot negatieve emissies 15.00 uur Concrete casussen: • Tomatenteelt: wat kost fossielvrij en continu CO₂ voor een groentebedrijf? • Chrysantenteelt: hoe ziet de business case eruit voor bloemen? • Doorrekening installatie, energiebehoefte, SDE++-subsidie en integratie met het energielandschap (warmtebronnen, batterijen) 15.45 uur Visie en ervaring koppert Cress 16.00 uur Afsluiting en netwerkborrel Aanmelden Meld je aan via het aanmeldformulier . Aanmelden is verplicht en kan tot 27 mei 2026, 12.00 uur, mits er nog plaats is. Annuleren Ben je onverhoopt verhinderd, geef dit dan door via info@kasalsenergiebron.nl . Wellicht dat een collega je vrijgekomen plaats kan invullen. In overleg kun je een vervanger sturen. Beeldmateriaal & geluidsopnamen Er kunnen door de organisatie foto’s en video’s gemaakt worden ter terugblik of promotie van deze bijeenkomst. Heb je hier bezwaar tegen? Geef dit dan vooraf aan via info@kasalsenergiebron.nl . Het maken van video- en geluidsopnamen door bezoekers is niet toegestaan. Meer informatie Neem voor meer informatie contact op met Robert Solleveld, telefoon 085 003 64 00, mobiel 06 391 110 70, e-mail rsolleveld@glastuinbouwnederland.nl . Koppert Cress: De Poel 1, 2681 MB Monster

RTA-strategie Besparen op CO₂ kan mogelijk met de RTA-strategie: ratio temperatuur-assimilatie. Deze strategie bouwt voort op de bekende RTR-strategie (ratio temperatuur-straling), maar houdt beter rekening met de praktijk. Bij hoge lichtintensiteit raakt fotosynthese verzadigd en zorgen schommelingen in CO₂-concentratie voor afwijkingen, waardoor de RTR-strategie vooral in de zomer minder betrouwbaar is. De RTA-strategie corrigeert hiervoor door zowel lichtverzadiging als CO₂ mee te nemen. Door de ramen iets te knijpen, blijft gedoseerde CO₂ beter in de kas. Dit verhoogt zowel de assimilatie als de temperatuur. En omdat een hogere assimilatiesnelheid een hogere temperatuur toelaat, ontstaat er een efficiëntere balans in de kas. Toetsing van twee doseerstrategieën In een kasproef wordt deze kansrijke CO₂-doseerstrategie getest tegenover een referentiestrategie, met komkommer als voorbeeldgewas. Modelberekeningen laten zien dat hiermee tot 40% CO₂ bespaard kan worden, terwijl de productie met circa 5% stijgt. Het doel van het onderzoek is om te bepalen of deze resultaten in de praktijk haalbaar zijn én om de strategie eenvoudig toepasbaar te maken voor telers. Teeltduur en resultaten Het project loopt van week 17 tot en met week 42. Met name in het voor- en najaar liggen de grootste kansen voor significante CO₂-besparing. Binnenkort is de complete projectomschrijving te vinden op onze pagina met onderzoeksprojecten . Coördinatie en financiering Dit project wordt uitgevoerd door Botany in samenwerking met Plant Lighting. Dit project is gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, het innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Het project is mede mogelijk gemaakt door Kennis in je Kas (KijK), Grodan, Klasmann-Deilmann, Ridder, Mertens, Bayer, Rijk Zwaan, Royal Brinkman en de gewascoöperaties komkommer, paprika en tomaat.

Onderzoek in Bleiswijk: van techniek naar praktijk De verwachting is dat de beschikbaarheid van fossiele CO₂ uit ketels en WKK’s afneemt. Ook externe CO₂-levering vanuit de industrie staat onder druk, onder andere door een toenemende focus op permanente CO₂-opslag (CCS) in plaats van hergebruik (CCU). Tegelijkertijd blijft CO₂ essentieel voor plantengroei in de kas. Daarom onderzoekt Wageningen University & Research (WUR) hoe Direct Air Capture (DAC) kan worden ingezet om CO₂ uit de buitenlucht te winnen en beschikbaar te maken voor gebruik in de kas. In het Innovatie- en Demonstratiecentrum (IDC) CO₂ uit Buitenlucht in Bleiswijk worden systemen van verschillende DAC-bedrijven getest en gedemonstreerd. Daarbij wordt gekeken naar onder andere: CO₂-kwaliteit capaciteit en concentratie energiegebruik prestaties onder verschillende klimaatomstandigheden praktische inzetbaarheid in de kas Taalbarrière tussen telers en leveranciers Tijdens bijeenkomsten van de begeleidingscommissie, waarin met name telers deelnemen en ook partners uit de DAC-sector aansluiten, viel iets op. Bedrijven buiten de glastuinbouw hebben vaak beperkt inzicht in hoe CO₂ in de praktijk wordt toegepast. Denk aan vragen als: hoeveel CO₂ wordt er gebruikt? wanneer wordt er gedoseerd? welke concentraties worden nagestreefd? welke operationele keuzes spelen daarbij een rol? Hierdoor spreken CO₂-leveranciers en telers niet altijd dezelfde taal. Waar telers denken in kilogram per hectare per uur en daar gevoel bij hebben, rekenen DAC-bedrijven vaak in CO₂-productie per 24 uur. Dat verschil maakt het lastig om elkaar goed te begrijpen. Van verschil naar verbinding Om die kloof te verkleinen en de belangrijkste kengetallen inzichtelijk te maken, heeft WUR een handzaam en interactief rapport ontwikkeld. Het doel: telers en leveranciers dichter bij elkaar brengen en zorgen dat beide partijen beter begrijpen wat er nodig is én wat er mogelijk is. “Door kengetallen en toelichting in context te bieden, ondersteunen we CO₂-leveranciers bij het beter begrijpen van de glastuinbouwsector. Tegelijk helpen we telers om vertrouwd te raken met de principes en mogelijkheden van Direct Air Capture”, vertelt Alexander Boedijn, onderzoeker bij Wageningen Plant Research. “Daarnaast zien we dat dit project de interactie tussen de DAC-sector en de glastuinbouw versterkt. Gesprekken komen op gang en daarmee hopen we zowel toeleveranciers als telers een impuls te geven om CO₂-technologie verder te ontwikkelen en toe te passen als duurzaam en rendabel alternatief.” Bekijk de publicatie Bekijk hier de publicatie: CO₂ From Direct Air Capture For Greenhouse Horticulture . Financiering en coördinatie Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen University & Research. Dit project is gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Mogelijk gemaakt door Kennis in je Kas (KijK). De proef is begeleid door telers.

Alternatief voor aardgas en externe CO2 De vraag naar duurzame CO₂-bronnen groeit, terwijl de beschikbaarheid van CO2 uit aardgas-WKK’s afneemt. Dit onderzoek richtte zich daarom op de vraag: kunnen laagwaardige, kortcyclische reststromen uit de directe omgeving worden omgezet in waardevolle grondstoffen voor de kas? Hiervoor is gekeken naar de inzet van een innovatieve wervelbedinstallatie, die geschikt is voor het verbranden van ‘moeilijke’ biomassa met een hoog vocht- en asgehalte. In twee fasen is zowel de technische als economische haalbaarheid onderzocht. Technisch haalbaar en economisch perspectief De resultaten laten zien dat het concept werkt. Organische reststromen kunnen lokaal worden omgezet in biogene CO2 en warmte, zonder inzet van fossiele brandstoffen. Met een slim installatieontwerp, onder andere met luchtvoorverwarming en getrapte luchttoevoer, ontstaat een stabiel en schoon verbrandingsproces. Daarnaast is het systeem ontworpen als een zelfvoorzienende installatie, die zijn eigen elektriciteit opwekt voor onder meer CO2-afvang en -opslag. Dit maakt het concept interessant voor gebieden met netcongestie, waar uitbreiding van de elektriciteitsaansluiting lastig is. Flexibel en toekomstbestendig energiesysteem Het onderzoek laat ook zien dat de installatie flexibel kan worden ingezet. In de zomer kan de focus liggen op het leveren van CO₂ voor de teelt, terwijl in de winter elektriciteit kan worden geproduceerd of CO₂ kan worden opgeslagen. Daarmee ontstaat een systeem dat kan inspelen op seizoensinvloeden én mogelijk zelfs bijdraagt aan negatieve emissies. Voor de praktijk blijkt het verstandig om te starten met ‘schone’ reststromen zoals bermgras en plantresten. Deze zijn juridisch eenvoudiger toepasbaar dan bijvoorbeeld champost, dat meer regelgeving met zich meebrengt. Stap richting duurzame CO2-voorziening Met dit onderzoek ligt er een concreet perspectief voor een duurzame, lokale CO2-voorziening voor de glastuinbouw. Door reststromen te benutten, wordt niet alleen afval verwaard, maar ook de afhankelijkheid van fossiele energie verminderd. Financiering en coördinatie Dit project is uitgevoerd door Serca B.V. uit Grashoek, in samenwerking met projectpartner Noble Consultancy & Engineering B.V. Dit project is gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. En mede gefinancierd door Kennis in je Kas (KijK). De proef is begeleid door telers.

Kennisevent 25 november 2025 Ruim 60 deelnemers bezochten het Kennisevent CO₂-bronnen van de toekomst . Dennis Medema (Glastuinbouw Nederland) gaf een update over het CO₂-beleid. Daarna presenteerden onderzoekers van Wageningen University & Research lopende projecten: CO₂ uit buitenlucht (IDC-CO₂), een literatuurstudie naar CO₂-opslag (Alexander Boedijn) en het project CO₂-kwaliteit (Janneke Grit). Het event werd afgesloten met een interactieve workshop. Het project CO2 kwaliteit Afgelopen jaar heeft Wageningen University & Research, BU Glastuinbouw (WUR) onderzoek gedaan naar de ‘Kwaliteit van alternatieve CO 2 -bronnen voor de glastuinbouw’. Het doel van dit project is om een praktische eisenlijst op te stellen: waaraan moet CO₂ voldoen om veilig in de kas te gebruiken? Ook worden methodieken herzien die bepalen of een nieuwe CO 2 -bron veilig kan worden gebruikt. Factoren die CO₂-kwaliteit beïnvloeden De kwaliteit van CO₂ wordt door veel factoren beïnvloed. CO₂ bevat altijd andere stoffen, soms fytotoxisch. Belangrijke factoren: Omgevingslucht bij DAC, met mogelijke aanwezigheid van NOx, SO₂, VOS en NH₃. Afvangtechnologie en de chemische eigenschappen van het medium. Combinaties van stoffen , die samen andere effecten kunnen veroorzaken dan afzonderlijk. Voor sommige stoffen bestaan effectgrenswaarden (EGW’s) voor planten, maar niet voor alle gewassen. Vaak wordt de schadelijkheid ingeschat op basis van de chemische klasse. In het project is de lijst met relevante stoffen en hun grenswaarden geactualiseerd op basis van recente literatuur. Richtlijnen voor veilig gebruik Veilig CO₂-gebruik begint bij inzicht in de samenstelling. Dit vraagt om gasanalyses door laboratoria, bij voorkeur een brede screening van fytotoxische stoffen. Detectielimieten zijn cruciaal, omdat planten al bij lage concentraties schade kunnen oplopen. De resultaten moeten vervolgens vergeleken worden met bestaande specificaties (bv, OCAP en foodgrade) en de fyotoxische eisenlijst. Continue metingen in de kas met sensoren vormen een aanvullende manier om concentraties van verontreinigingen te monitoren. Interactieve workshop Tijdens de workshop bespraken deelnemers bovengenoemde thema’s. Wageningen UR presenteerde de nieuwste inzichten over fytotoxische risico’s en de eerste richtlijnen voor leveranciers en telers om om de veiligheid van CO₂-gebruik in de glastuinbouw te beoordelen. Deelnemers gaven feedback op toepasbaarheid, deelden ervaringen en gaven feedback op protocollen, zodat deze aansluiten bij de praktijk en prioriteiten van de sector.

Daarnaast is ook gekeken of de teeltperiode kon worden verlengd met het verkorten van de dag door middel van een verduisteringsdoek. Het hoofdras was Inspire, met daarnaast drie goten met het ras Fandango. Elektriciteit Het elektriciteitsverbruik voor de warmtepomp was 30 kWh/m². Bij het ontvochtigingsproces ontstond een warmteoverschot van 73 kWh/m² dat voor de verwarming kon worden gebruikt. Daarnaast werd er met gas 50 kWh/m² (=5,7 m³/m²) voor de verwarming gebruikt. Dit was in de winter nodig omdat de warmtepomp, die door de ontvochtiging gedreven werd, in de winter niet genoeg warmte produceerde. In de zomer is dit tekort alsnog gewonnen uit de kas en in een aquifer opgeslagen. Daarmee had de kas all-electric geklimatiseerd kunnen worden zonder gebruik van aardgas. CO2 In totaal is er 10,1 kg/m² CO₂ gedoseerd. Met behulp van gegevens van de watergift, de drain en een weeggoot is de verdamping benaderd. De nachtverdamping is geschat op 5-10 g/m2 .uur. Opvallend was het verschil met metingen op een praktijkbedrijf, die met 10-17 g/m2 .uur beduidend hoger uitkwam. Productie Inspire produceerde 9,2 kg/m² klasse I en Fandango produceerde 9,0 kg/m² klasse I. Dat had hoger kunnen zijn als de meeldauw beter onder controle was gebleven. Tot begin augustus werden er nieuwe trossen aangelegd bij het ras Inspire. Dit liet zien dat de verduistering in mei en eerste helft juni nog gezorgd heeft voor trosinductie. De vruchtmaat was voor beide rassen goed en de refractie over het algemeen ook. Financiering en coördinatie Het onderzoek wordt uitgevoerd door business unit Glastuinbouw en Bloembollen van Wageningen University & Research in Bleiswijk en wordt gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. De proef is mede mogelijk gemaakt door KijK en is begeleid door telers.

Plenaire aftrap: actualiteit, regio en energie-uitdagingen Het event werd geopend door Robert Solleveld (themaspecialist Energie & Innovatie bij Glastuinbouw Nederland) en Maarten Vliex (directeur Botany). Daarna stond Adri Bom-Lemstra, voorzitter van Glastuinbouw Nederland, vooral stil bij de energiebeprijzing die de overheid wil invoeren en hoe Glastuinbouw Nederland zich blijft inspannen voor aanpassing van de aangekondigde maatregelen. Peter van Bree (regiovoorzitter Limburg) ging in op de regionale dynamiek en activiteiten in Zuid-Oost Nederland. Prominente rol voor glastuinbouw in energielandschap Kay Beckers (adviseur energietransitie bij Stantec) liet zien hoe de glastuinbouw in Limburg kan uitgroeien tot een energieknooppunt: “De glastuinbouw speelt een prominente rol in het toekomstige energielandschap van Limburg,” aldus Beckers. “Ondernemers ontwikkelen zelf slimme, duurzame oplossingen en zoeken de samenwerking buiten het eigen gebied om gezamenlijk te bouwen aan een toekomstbestendig energiesysteem.” Jean Corten (Enexis) belichtte de uitdagingen en kansen rond netcongestie, en benadrukte het belang van nauwe samenwerking tussen telers, netbeheerders en overheid. Workshops: van CO₂ tot aquathermie Tijdens de workshops konden deelnemers zich verdiepen in uiteenlopende thema’s, van duurzame technische opties zoals warmtepompen en batterijopslag tot praktische toepassingen als optimaal CO₂-doseren en aquathermie. Ook was er uitleg over de nieuwe wet- en regelgeving binnen de glastuinbouw. De workshops boden zo een combinatie van innovatieve oplossingen, praktische resultaten en verdieping op actuele ontwikkelingen in de sector. Samen kennis delen voor een toekomstbestendige sector De rode draad van de dag: alleen door kennis te delen en samen te werken aan innovatieve oplossingen kan de glastuinbouw haar voorbeeldrol als duurzame energiegebruiker én -leverancier verder versterken. Met inspirerende sprekers, praktijkgerichte kennis en veel ruimte voor ontmoeting bood het EnergiekEvent een waardevol platform voor ondernemers die vooruit willen in de energietransitie. Bekijk hier de presentaties die zijn gegeven.

Minder CO₂, maar slimmer ingezet Bij minder CO 2 gebruik is het verstandig om de overgebleven CO 2 zo in te zetten dat het rendement erop maximaal is. In dit onderzoek is onderzocht wat het effect is van een beperking van CO 2 dosering op ventilatievoud en op buitenstraling. Het doel is om zo de hoeveelheid gedoseerde CO 2 die niet door de plant opgenomen wordt, te verminderen. Met een speciaal model is berekend wat het effect is op gewasfotosynthese van CO 2 doseringsstrategieën. Vooraf is het doel gesteld om niet meer dan 15 kg/m 2 /jaar aan CO 2 te gebruiken. Dit doel is ruimschoots gehaald, maar zowel in de praktijk als modelmatig is aangetoond dat dit wel ten koste is gegaan van de productie. De strategieën verbeteren het CO 2 rendement, maar compenseren slechts een deel van het verlies aan gewasfotosynthese. Conclusie is dat het bij de huidige CO 2 -prijzen onverstandig is om te besparen op CO 2 gebruik. Pas bij een CO 2 -prijs van €0,60 per kg is het verstandiger is om minder CO 2 te doseren. Test met Direct Air Capture In de proef is een prototype van SkyTree getest, die CO₂ uit de buitenlucht haalt (Direct Air Capture, DAC). Deze machine bleek in staat om een deel van de CO 2 -vraag te leveren, maar de kostprijs lag boven de genoemde grens van €0,60 per kg. Maar verwacht wordt is dat toekomstige, commerciële versies dit wel zullen kunnen bereiken. Problemen met gewasgezondheid Tegen het einde van de teelt ontstonden gezondheidsproblemen in het gewas. Dit leidde tot een zwakke plant en een mislukte laatste vruchtzetting. De planten leken verzwakt te zijn door een langdurig gebrek aan assimilaten (deels veroorzaakt door de lagere gewasfotosynthese als gevolg van CO 2 -reductie) in combinatie met een te hoge plantbelasting door het seizoen heen. De problemen leken qua symptomen sterk op de in de praktijk vaak aangetroffen wortelproblemen. Op basis van deze resultaten concluderen wij dat een oplossing voor deze gewasgezondheidsproblematiek in de assimilatenbalans gezocht kan worden. Conclusie Energiebesparing en CO₂-reductie zijn haalbaar, maar vragen om slimme strategieën en nieuwe technieken zoals DAC. Tegelijk moet goed gelet worden op de gewasgezondheid. De balans tussen duurzaamheid en teeltopbrengst blijft cruciaal. Financiering en coördinatie Dit project is uitgevoerd door Delphy in samenwerking met Plant Lighting en gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Mede mogelijk gemaakt door het Innovatiefonds Hagelunie, de gewascoöperatie Paprika en Kennis in je Kas (KijK). De proef is begeleid door telers. Onderzoek door: Bas Oudshoorn (Delphy) en Martijn Wiekens (Plant Lighting)