Zoeken

In 2017 en 2018 is onderzoek gedaan naar de teelt van de Perfecte Chrysant, waarbij ontvochtiging en koeling middels OPAC’s en aanzuiging van lucht van boven de doeken is gebruikt. Er is belicht met LED en SON-T (hybride). CO2 is beperkt gedoseerd en de warmte inzet is geminimaliseerd door een extra schermdoek te gebruiken en geen standaard ondernet (minimumbuis) te hanteren. Met de koeling wordt via ruim voldoende warmte worden geoogst om hiermee de kas jaarrond met een warmtepomp en warmte koude opslag (WKO) te kunnen verwarmen. Met hybride belichting is elektriciteit bovendien effectiever benut dan met alleen SON-T belichting. Energetisch is er een grote stap te zetten, maar tegen hoge investeringen (WKO). Daarbij is het doel een perfecte chrysant niet gerealiseerd. De sierwaarde van de geoogste chrysanten is door de begeleidende telers als minder dan de praktijk beoordeeld, al werd de kwaliteit per teelt zeker in het tweede jaar beter. De doelen van dit project zijn: Uitvoeren van een perfecte chrysantenteelt (in totaal 6 teelten) op 1000 m2 onder full LED bij een gelijkblijvende of hogere lichtbenuttingsefficientie (LBE) dan bij SON-T. Productie van uniforme kwaliteit chrysanten; de ‘perfecte chrysant’. Het objectiveren van de kwaliteit van de chrysant. Monitoren van de groei van de plant gedurende de gehele teelt. Ontwikkeling van een praktisch toepasbare methode voor het gedetailleerder volgen van de groei van de chrysant. Beheersing van de luchtvochtigheid door actieve ontvochtiging met een warmtepomp waarbij de warmte op dagbasis wordt benut om de kas te verwarmen. Het demonstreren van het effect op het kasklimaat van insectengaas met een maaswijdte voor grotere insecten in de luchtramen in combinatie met verneveling. Dit project wordt gefinancierd door Kas als Energiebron, chrysantentelers (ChrIP), stekbedrijven en Signify. Projectnummer: 20109

De chrysantentelers willen de zomerkwaliteit beter borgen én hun winterproductie verder verhogen met zo min mogelijk energie. In het onderzoeksproject De Perfecte Chrysant verkennen zij samen met Delphy en Wageningen University & Research business unit Glastuinbouw de mogelijkheden. Het doel is om te onderzoeken en aan te tonen dat: Jaarrond een perfecte chrysant is te telen met een sterk verminderd warmtegebruik. De zomerkwaliteit kan worden geborgd door de kaslucht te koelen. De winterproductie kan worden gelijkgetrokken met de zomerproductie met toch een besparing op elektriciteit door LED belichting. Hiervoor is een kas van duizend vierkante meter bij het Delphy Improvement Centre ingericht met daarbij o.a. koeling via OPAC’s, hybride belichting en diffuus glas. Door opslag van de geoogste warmte via de koeling en de inkoop van groene elektriciteit kunnen chrysanten hiermee zelfs klimaatneutraal geteeld worden. Marcel Raaphorst van WUR Glastuinbouw leidt het onderzoek. Jan Barendse, netwerkcoördinator Chrysant geeft aan dat dit een mooi voorbeeld is van hoe telers samen onderzoek financieren. “De telers hebben via ChrysantNL privaat ingezet op het project in samenwerking met het programma Kas als Energiebron die het grootste gedeelte financiert. Dat budget van het collectieve bedrijfsleven in Kas als Energiebron is echter nu zo goed als op. Gelukkig zijn de voorbereidingen in volle gang om samen een nieuwe collectieve onderzoekspot op te richten, onder de naam Kennis in je Kas ." Het is erg belangrijk dat we blijven samenwerken. Zo behouden we de Nederlandse toppositie en halen we onze duurzaamheidsdoelstellingen, zoals CO2 reductie en minder inzet van gewasbeschermingsmiddelen. Dit onderzoek wordt gefinancierd door Kas als Energiebron en chrysantenkwekers dragen via Chrysant NL/ChrIP ca. 10% van de onderzoekskosten bij. Kas als Energiebron is het innovatie- en actieprogramma van LTO Glaskracht Nederland en het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Meerdere toeleveranciers en veredelaars dragen daarnaast ook bij, met name in natura.

Dit heeft zijn vruchten afgeworpen, want na 10 dagen hebben de planten ± 16% meer versgewicht en 40% meer drooggewicht geproduceerd dan in de praktijk. Dat had ook wel te maken met de hogere belichtingsintensiteit van 96 µmol/m 2 .s LED plus 68 µmol/m 2 .s SON-T, waarmee de jonge planten tijdens de eerste dagen ongeveer 25% meer PAR hebben gekregen. Vervolgens is het gewas met relatief weinig warmte gestaag doorgegroeid en ziet het er naar uit dat met een lagere nachttemperatuur een vergelijkbare reactietijd wordt behaald. Opvallend blijft, dat het gewas er generatief uitziet, hoewel er bij een tussentijdse meting juist meer bladoppervlak blijkt te zijn gecreëerd dan bij een praktijkbedrijf. Met de hogere luchtvochtigheid zou je ook meer bladstrekking verwachten. Mogelijk heeft deze generatieve indruk te maken met het geringe aantal zijscheuten. Verder lijkt het gewas er ongelijk uit te zien. Naar de oorzaak van de generatieve en ongelijke groei kan alleen worden gegist, zoals de hogere plantdichtheid of de geringere hoeveelheid belichtingsuren aan het einde van de teelt. Misschien heeft de grondsoort of de luchtbeweging van de ventilatoren hier ook invloed op. Met een warmteverbruik van ruim 6 m 3 /m 2 aardgasequivalenten over de eerste vier teelten heeft het project laten zien dat met een extra scherm, ventilatoren en een installatie waarmee droge lucht door het scherm kan worden aangezogen, slechts weinig warmte nodig is geweest. Op jaarbasis lijken we uit te komen op een warmteverbruik van ongeveer 10 m 3 /m 2 . De gerealiseerde takvorm is echter nog onvoldoende. De volgende uitdaging is dus om uit te zoeken hoe we met de geproduceerde kg versgewicht ook een mooie takvorm kunnen produceren zodat we met recht kunnen spreken van een Perfecte Chrysant. Wellicht is daar op sommige tijdstippen toch weer meer warmte voor nodig. Het onderzoek is gefinancierd door Kas als Energiebron, ChrIP en (stek)leveranciers. Dit onderzoek wordt gefinancierd door Kas als Energiebron en chrysantenkwekers dragen via Chrysant NL/ChrIP ca. 10% van de onderzoekskosten bij. Kas als Energiebron is het innovatie- en actieprogramma van LTO Glaskracht Nederland en het ministerie van Economische Zaken. Meerdere toeleveranciers en veredelaars dragen daarnaast ook bij, met name in natura. Lees via onderstaande link meer over dit project.

Elementen in het teeltconcept zijn maximaal isoleren (twee schermen), zorgvuldig ontvochtigen met een Ventilation Jet, isoleren van de bodem, energiezuinige bodemkoeling en “slimmer belichten”. Onderdelen van het concept zijn in de praktijk uitgetest en gemeten, andere onderdelen zijn met het simulatiemodel Kaspro berekend. Ten opzichte van een referentieteelt kan er 28% (grondteelt, met stomen) tot 34% (substraatteelt) op warmte worden bespaard, en 40% op elektriciteit voor belichting en koeling. De besparing op belichting zal echter tot lagere productie in met name de winter leiden. De grote systeemstappen lijken daarom vooral te liggen in het verlagen van de verdamping uit de bodem, verbeterde bedrijfshygiëne om de extra verdamping uit gewasresten te voorkomen en de plaagdruk te verlagen, het toepassen van schermen en een nauwkeurige regeling van de ontvochtiging. D it project is gefinancierd vanuit het programma Kas als Energiebron, het innovatie- en actieprogramma van LTO Glaskracht Nederland en het ministerie van Economische Zaken.

De doelstellingen voor energie zijn een warmteverbruik (en warmte-oogst) van maximaal 15 m3/m2 per jaar aan aardgasequivalenten, 121 kWh/m2.jaar voor belichting en een CO2-gebruik van maximaal 25 kg/m2.jaar. Om dit te realiseren is de afdeling ingericht met een hybride belichtingssysteem, waarbij de input gelijk is, maar het aantal micromolen verschilt: 65 µmol/m2.s SON-T belichting en 100 µmol/m2.s LED belichting. Pleksgewijs zijn verrood lampen geïnstalleerd om te bepalen of tijdens de korte dag periode een klein beetje verrood aan het begin van de nacht een eventuele vertraging van de bloei kan voorkomen. Verder is de afdeling uitgerust met 8 luchtbehandelingskasten (OPAC) met een koelend vermogen van 100 W/m2 en 3 schermdoeken: verduisteringsdoek met witte onderzijde, energiedoek en schaduwdoek. De doelstelling van de eerste teelt is het behalen van een takgewicht van 85 gram met een gasverbruik van max 4.2 m3/m2, 5 kg/m2 CO2 en 250 belichtingsuren. Het project wordt gefinancierd door het innovatie- en actieprogramma Kas als Energiebron van het ministerie van Economische Zaken en LTO Glaskracht Nederland, met bijdragen van ChrIP, Philips, Svensson en de stekbedrijven: Deliflor, Dekker Chrysanten, Dümmen Orange, Royal van Zanten en Floritec. De projectleiding is in handen van Wageningen University & Research, Business Unit Glastuinbouw en Delphy Improvement Centre verzorgt de uitvoering van de teelt. Lees via onderstaande link meer over dit project. Let op: deze proef kunt u donderdag 9 maart 2017 tijdens het EnergiekEvent bezoeken. Meer info.

Energie is voor de chrysantenteelt de laatste jaren als kostenpost toegenomen. Dit door een dalende sparkspread doordat de behoefte aan een hogere winterkwaliteit meer elektriciteit voor belichting vergt. De chrysantentelers hebben daarnaast behoefte om de zomerkwaliteit beter te borgen en hun winterproductie (verder) te verhogen. In de deskstudies ‘Effectief omgaan met elektriciteit bij chrysant’ en ‘Optimale warmtebalans Chrysant’ zijn alle opties verkend om efficiënter om te gaan met energie. Er is o.a. berekend dat bij een laag energiegebruik, een gasprijs van 0.25 €/m 3 en een lage elektriciteitsprijs het voordeliger is om de warmte uit een warmtepomp met aquifer te halen dan uit een WKK, een verwarmingsketel of uit aardwarmte. In dit voorstel worden de meest belovende opties geïntegreerd in een volledig teeltconcept en getoetst op praktische haalbaarheid. Het doel is om aan te tonen dat: jaarrond een perfecte chrysant is te telen met een warmtegebruik van 15 m 3 /m 2 per jaar aan aardgasequivalenten, 25 kg aan CO2 en 121 kWh/m2. de zomerkwaliteit kan worden geborgd door de kaslucht te koelen. de winterproductie kan worden gelijkgetrokken met de zomerproductie bij een geringe elektriciteitstoename. de bij koeling geoogste warmte kan worden hergebruikt met een warmtepomp en een aquifer, zodat niet hoeft te worden geïnvesteerd in een WKK, en de kas jaarrond kan worden verwarmd zonder aardgas. Hiervoor wordt een kas van 1000 m2 bij het Improvement Centre ingericht voor chrysantenteelten. De kas wordt uitgerust met o.a. diffuus glas met AR coatings, hybride belichting (100 micromol LED en 65 micromol SON-T, beiden in twee schakelbaar), luchtbehandelingskasten die kunnen koelen en verwarmen, luchtaanzuiging van boven het scherm, extra energiedoek en schaduwdoek. In deze kasfaciliteit worden (vooralsnog voor 1 teeltjaar) chrysantenteelten zo energiezuinig mogelijk uitgevoerd. Omdat de kas is op te splitsen in twee delen, kunnen voor iedere teelt twee varianten van dit teeltplan naast elkaar worden getest. Voor ieder vak wordt een keuze gemaakt tussen: wel of geen verlengde opkweek; wel of geen bodemreflectie; irrigatie met beregening of druppelslangen; verschillende belichtingsintensiteiten met LED en/of SON-T; verschillende plantdichtheden. De geoogste chrysanten worden vergeleken met twee referentiebedrijven. Hierbij wordt gelet op teeltsnelheid, versgewicht, drogestofgehalte, bladoppervlak en houdbaarheid. Eind 2017 is besloten het project met 1 teelt te verlengen om zodoende voldoende gegevens te verzamelen om in februari 2018 een goed besluit te kunnen nemen over het beoogde tweede teeltjaar (rest van 2018). Vraagstellingen die we bij de voortzetting willen beantwoorden zijn: Kan de gerealiseerde warmtebesparing ook in de winterperiode worden voortgezet? Blijft de gewasgezondheid en de houdbaarheid op orde als in het begin van de teelt een hoge RV van 93 tot 95% wordt gerealiseerd, die naar het einde van de teelt steeds verder wordt verlaagd? Levert het gebruik van druppelslangen een betere houdbaarheid? Kan met luchtbeweging de bladgrootte worden beïnvloed? Hoe gedraagt de chrysant zich in de winterperiode onder hybride belichting? Kan met het andere lichtspectrum, waaronder een lagere hoeveelheid warmtestraling dezelfde groei en reactietijd worden bereikt als de referentiebedrijven? Bijdrage derden: ca. 10% in cash door ChrIP (chrysantentelers) en stekbedrijven; in kind bijdrage leveranciers (o.a. Philips (lampen). Uit het eindrapport De Perfecte Chrysant blijkt dat de takkwaliteit verbeterd moet worden. Wel is het warmteverbruik veel lager dan verwacht en de warmteoogst veel hoger. Hierdoor kan de teelt met een halvering van de koelcapaciteit ook zonder aardgas worden uitgevoerd. Dat blijkt uit onderzoek van Delphy en WUR Glastuinbouw bij het Improvement Centre. In 2017 zijn bij Delphy Improvement Centre vier chrysantenteelten uitgevoerd op 1000 m2. Het doel was om jaarrond het warmteverbruik onder de 15 m3/m2 aardgas te houden en dat dit ingevuld wordt door de warmteoogst (koeling) middels warmtepomp en aquifers. Ook was het streven om niet meer dan 25 kg CO2 te verbruiken, 121 kWh per m2 per jaar en 5% meer productie ten opzichte van de praktijk. De belangrijkste middelen om deze doelstelling te bereiken zijn hybride belichting (totaal 170 μmol/m2.s), diffuus glas, 3 schermen en 8 luchtbehandelingskasten met een koelvermogen van ±100 W/m2. Projectnummer: E16024

Dit project betreft de ontwikkeling van een energiezuinig teeltconcept voor het gewas Anthurium. Het bevat een combinatie van het toelaten van lagere etmaaltemperaturen in de winter, intensiever gebruik van de meerdaagse temperatuurintegratie, het gebruik van negatieve DIF, intensieve schermstrategie, luchtcirculatie en indien nodig luchtbevochtiging en bodemisolatie als energiebesparende componenten. De absolute energiebesparing van het teeltconcept wordt berekend. Te verwachte fysiologische effecten worden in kaart gebracht, met de standaard teeltwijze als referentie. Er is een referentieteelt vastgesteld met een gasverbruik van 30 m3/m2 per jaar. Drie scenario's worden geschetst waarmee het energiegebruik teruggebracht kan worden naar 24, 22, en 20 m3/m2 per jaar door inzet van elementen uit Het Nieuwe Telen. Afhankelijk van de gekozen elementen is een ander effect op de kwaliteit te verwachten: beter, gelijk, of iets onder die van de referentieteelt. Om de benodigde investering voor het scenario met de te verwachten hoogste kwaliteit met de huidige prijzen rendabel te maken, is een meeropbrengst van 0,53 tot 1,25/m2 nodig door verbeterde kwaliteit. Het gestelde doel van 15 m3 kan bijna worden bereikt door gebruik te maken van glasdek van gecoat, gasgevuld dubbel glas. Ondanks de meerprijs ten opzichte van standaardglas is dit op basis van de huidige prijzen een rendabele investering voor nieuwbouw. Projectnummer: 14081

Is energiebesparing mogelijk door optimaal gebruik te maken van de kasbodem in relatie tot teelten (en teeltomstandigheden) met een laag gasverbruik (tot circa 10 m3/m2)? Is het mogelijk door bepaalde maatregelen (zoals aanbrengen isolatie) de warmteopslagcapaciteit van de toplaag te vergroten? Kunnen we in/rond de bodem energie te besparen? Zo ja, door welke maatregelen en hoeveel energiebesparing levert dat dan op? Wat is het eventuele effect op het binnenklimaat? Op deze vragen wordt antwoord gezocht in dit project. In een beknopte literatuurstudie is een aantal aanknopingspunten gevonden om de energiehuishouding te verbeteren: Een hogere bodemtemperatuur (c.q. worteltemperatuur) kan een compensatie bieden voor een lagere kastemperatuur; In de bovenste laag van de bodem kan een aanzienlijke hoeveelheid warmte worden opgeslagen; Het gebruik van schermen kan het weglekken van warmte uit de bodem tegengaan; De stralingsverliezen van het buisrailnet naar de bodem kan gereduceerd worden. Projectnummer: 13497