Zoeken

Doelen Beleid: Betere ondersteuning voor ondernemers bij investeringsbesluiten voor WKK, Bio-energie en Waterstof en bij beleidsontwikkeling. Implementatie: Duidelijk maken wat de praktijk ermee kan in het kader van beeldvorming WKK en bijdragen aan de belangenbehartiging en marktpositie WKK, Bio-energie en Waterstof. Projectbeschrijving Voortzetting langjarige aanpak vanuit kennisbehoefte voor WKK, Bio-energie en Waterstof. Voor WKK: Inventariseren bij leveranciers/onderhoudspartijen van nieuw bijgeplaatst vermogen (input jaarlijkse energiemonitor); Barometer WKK 2x per jaar updaten; Beleidsondersteuning positie WKK in energiesysteem; Whitepaper duurzame warmte; warmte merit-order analyse; Optie: Warmtekosten – uitbreiding white-paper met inzetanalyse Voor Bio-energie : Advies in het kader van de publieke opinie, algemene beleidsondersteuning en afstemming met bio-energie tuinders, SDE++ ondersteuning – nieuwe projecten en levensduurverlenging, Correctiebedrag methodiek SDE. Waterstof: De ontwikkeling van waterstofprojecten komt moeizaam los. Er is nog budget vanuit het voorgaande jaar, waarmee een stuk ondersteuning kan worden voortgezet. Financiering en coördinatie Dit project wordt gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Mede mogelijk gemaakt door Kennis in je Kas (KijK). De proef wordt begeleid door telers. Projectnummer: E25001

Doel: Dit project heeft de volgende doelen: ondersteuning bij WKK, Bio-energie en waterstof ten behoeve van investeringsbeslissingen van ondernemers en beleidsontwikkeling. Dit gebeurt door: Inzicht in en kennis van de marktpositie van de WKK Beleidsondersteuning ten aanzien van o.a. vergroening WKK, methaanslip, energiebelasting, netcongestie en stikstofdossier Beleidsondersteuning met betrekking tot bio-energie t.a.v. publieke opinie, input regelgeving en SDE++, prijscap en mogelijk nieuwe technische ontwikkelingen Ondersteuning ten aanzien van waterstof: klankbordgroep waterstof, toetsen, klankborden, aanjagen nieuwe initiatieven, afstemming overheid Projectbeschrijving: WKK: Bij de leveranciers/onderhoudspartijen inventariseren nieuw bijgeplaatst vermogen; mede t.b.v. de jaarlijkse energiemonitor Barometer WKK 2x per jaar updaten op basis van deskundigen en grote hoeveelheid informatiebronnen Beleidsondersteuning positie wkk in energiesysteem; vergroening WKK, methaanslip, energiebelasting, netcongestie, stikstofdossier, impact nieuwe regering, ad-hoc vragen Whitepaper fossielvrije WKK Bio-energie: Advies aan KaE, maar ook rechtstreeks aan EZK/PBL m.b.t. publieke opinie, algemene beleidsondersteuning en afstemming met bio-energie tuinders, SDE++ ondersteuning, nieuwe projecten en levensduurverlenging en correctiebedrag methodiek in de SDE. Waterstof: Het ontwikkelen van waterstof als strategische optie voor de glastuinbouw vraagt ondanks de lange zichttermijn nu al om inzet en actie. Naar verwachting wordt waterstof pas na 2030 relevant voor de glastuinbouw. Het waterstofveld beweegt zich echter snel en er zijn veel technologische ontwikkelingen. Ondersteuning zal plaatsvinden door begeleiding ondernemersgroep waterstof, toetsing initiatieven, afstemmingsoverleg overheid, aanjagen projecten, beantwoorden losse vragen, kennisoverdracht. Conclusie Deelrapport WKK-barometer De WKK blijft nog minstens 10 jaar een belangrijke rol spelen in de glastuinbouw. De rentabiliteit staat onder druk door stijgende belastingen en beleidsmaatregelen. Voor ondernemers betekent dit een forse stijging van de energiekosten en een groeiende noodzaak om te investeren in flexibiliteit en duurzame alternatieven. Projectnummer: E24001

Figuur: links: WKK Barometer voor levering aan het elektriciteitsnet oktober 2023. Rechts: WKK Barometer voor levering voor eigen bedrijf oktober 2023. De lichtblauwe wijzer geeft een ‘worst case’ scenario weer van het jaar 2030. De rentabiliteit wordt bepaald door de huidige en voorziene ontwikkelingen op de energiemarkten en concurrentie van andere productie-eenheden. Deze ontwikkelingen zijn uitgewerkt in specifiek ontwikkelde modellen waarmee de marktpositie, inzet en verwachte kosten/baten worden gekwantificeerd. Dit resulteert in een onderbouwde verwachting van de rentabiliteit voor de korte- en middellange termijn, weergegeven als Barometer. De analogie met een Barometer is dat met de kennis van nu wordt gekeken naar de toekomst. Sinds 2011 biedt de jaarlijkse WKK Barometer inzicht in de rentabiliteit van gasmotor-warmtekrachtinstallaties (WKK). Dit wordt gedaan in het kader van het programma "Kas als Energiebron," dat wordt uitgevoerd in samenwerking met Glastuinbouw Nederland en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Dit jaar is de Barometer later gepubliceerd vanwege fiscale veranderingen. Het Belastingplan is goedgekeurd door de Tweede Kamer maar moet nog door de Eerste Kamer worden bekrachtigd. In de Barometer wordt het Belastingplan van de Tweede Kamer als uitgangspunt genomen. Het belangrijkste gevolg van deze belastingwijzigingen is dat verwarming met aardgasketels duurder wordt. Dit roept de vraag op of aardgas nog een geschikte referentie is voor de warmteprijs. Vooralsnog wordt hier wel vanuit gegaan, in toekomstige publicaties zal dit wijzigen. De lichtblauwe pijl representeert de business case wanneer de referentiewarmteprijs €45/MWh bedraagt. De afbouw van de belastingvrijstelling op aardgas heeft effect op netleverende WKK-installaties vanaf 2026. Tot 2026 blijven ze zeer rendabel, maar daarna neemt de rentabiliteit af. Met de huidige vooruitzichten van de spark spread blijft het effect van de energiebelasting komende jaren beperkt. Volgens de monitoring van BlueTerra is het geïnstalleerde vermogen van gasmotor-WKK-installaties in 2022 met ongeveer 69 MW gestegen tot ongeveer 2540 MW. Hoewel de draaiuren vorig jaar hoog waren, zullen ze de komende jaren verminderen door de toename van zonne- en windenergie. Desondanks blijft de sparkspread gunstig tijdens draaiuren. Rendabele draaiuren van WKK-installaties verschuiven van midden op de dag naar het begin en het einde van de dag, en soms ook naar weekend- of nachturen. Dit is een uitdaging voor tuinders met een behoefte aan CO2. Marktpositie 2024 De marktpositie van netleverende gasmotor-WKK (warmtekrachtkoppeling) blijft sterk, ondanks de stijgende aardgasprijzen. De kostprijs van warmte uit ketels stijgt, terwijl WKK nog steeds vrijstelling heeft voor aardgas. De Barometer voor netlevering is in vergelijking met 2022 grotendeels onveranderd gebleven. Ondertussen groeit de rol van WKK in het elektriciteitsnet door de toenemende vraag naar noodvermogen en regelvermogen om het elektriciteitsnet in balans te houden. Rendabele draaiuren verschuiven van het midden van de dag naar het begin en einde van de dag, en soms ook naar weekend- en nachturen, wat een uitdaging vormt voor tuinders met een CO₂-behoefte. Een gasmotor-WKK voor eigen belichting blijft voordelig in vergelijking met afzonderlijke inkoop van elektriciteit en ketelgas, ondanks de sterke stijging van energiekosten voor belichtende telers Marktpositie 2027 In 2027 zullen de vollasturen van netleverende gasmotor-WKK ten opzichte van 2024 verder afnemen tot ongeveer 3.000 uur. Hoewel er meer wind- en zonne-energie beschikbaar zal zijn, blijft er nog steeds vraag naar fossiel vermogen op bepaalde momenten. De groei van duurzame energieproductie leidt tot draaien op ongebruikelijke uren, waardoor de inzet van warmte en CO₂ van de gasmotor-WKK's lastiger wordt. Vanwege het afbouwpad zal WKK een klein deel van de aardgasbelasting betalen, en de winstgevendheid kan deels worden beïnvloed door kosten binnen het CO₂-sectorsysteem. De belangrijkste factor blijft de prijsverschillen tussen gas en elektriciteit, met momenteel hogere elektriciteitsprijzen in de forwards. Marktpositie 2030 In 2030 zullen de vollasturen van netleverende gasmotor-WKK ten opzichte van 2027 verder afnemen tot circa 2.500 uur. Ook voor belichting lopen de uren verder terug doordat op veel uren inkoop van het net gunstiger is. Een verhoging van de CO₂-belasting of nieuwe aanpassingen van het fiscale stelsel kunnen de rentabiliteit verder onder druk zetten. Over de Barometer November 2023 - De Barometer is tot stand gekomen als onderdeel van Kas als Energiebron in opdracht van Glastuinbouw Nederland (via Kennis in je Kas) en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. BlueTerra Energy Experts is een onafhankelijk adviesbureau op het gebied van energiebesparing en decentrale opwekking met WKK’s en duurzame energie. Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend.

Doel: Ondersteuning bij WKK en Bio-energie t.b.v. investeringsbeslissingen van ondernemers en t.b.v. beleidsontwikkeling door: Inzicht in en kennis van de marktpositie van de WKK; Vaststellen nieuw geplaatst WKK vermogen t.b.v. de energiemonitor WEcR Beleidsondersteuning t.a.v. discussie methaanslip, energiebelasting, energiebesparingsplicht, CO2 sectorsysteem, stikstofdossier. Kennis m.b.t. bio-energie delen in gebruikersnetwerk (CO2 afvangst); beleidsondersteuning m.b.t. regelgeving en SDE++, prijscap, verkenning aanhaken initiatieven benutting en verwerking laagwaardige biomassa (torrefractie i.c.m. vergassing). Projectbeschrijving: Voortzetting langjarige aanpak, ontstaan vanuit kennisbehoefte voor WKK en bio-energie t.b.v. beleid en implementatie. Projectopzet: Voor WKK (47 dagen; is 5 meer dan vorig jaar): Bij de leveranciers/onderhoudspartijen inventariseren nieuw bijgeplaatst vermogen; mede t.b.v. de jaarlijkse energiemonitor (6 dagen net als vorig jaar) Barometer WKK 2x per jaar updaten op basis van deskundigen en grote hoeveelheid informatiebronnen (21; 3 dagen meer als vorig jaar) Beleidsondersteuning positie wkk in energiesysteem; discussie methaanslip, energiebelasting, energiebesparingsplicht, CO2 sectorsysteem, stikstofdossier, ad-hoc vragen (20 dagen; 8 extra t.o.v. vorig jaar) Voor Bio-energie (9 dagen; is 17 minder dan vorig jaar): Bijeenkomst studiegroep bio-energie (CO2 hergebruik); Kennis en ervaringen delen via vakbladen en website KaE over projecten, beleidsontwikkelingen o.a. stikstofcrisis, beeldvorming rond biomassa, emissienormen Advies aan KaE, maar ook rechtstreeks aan EZK/PBL m.b.t. SDE+, argumentatie voor verbetering van de subsidie inbrengen; kennisdeling rond SDE, prijscap, verkenning aanhaken initiatieven benutting en verwerking laagwaardige biomassa (torrefractie i.c.m. vergassing). Projectnummer: E23002

Doel: Ondersteuning bij WKK en Bio-energie t.b.v. investeringsbeslissingen van ondernemers en t.b.v. beleidsontwikkeling. Door: Inzicht in en kennis van de marktpositie van de WKK; Vaststellen nieuw geplaatst WKK-vermogen t.b.v. de energiemonitor WEcR Energiebelasting in kaart brengen van een aantal relevante EU-landen; nodig voor energiebelasting beleidsbeïnvloeding (en inzicht concurrentiepositie). Kennis met betrekking tot bio-energie delen in gebruikersnetwerk; beleidsondersteuning met betrekking tot regelgeving en SDE++ en dit jaar vooral het afbouwplan bio-energie van het kabinet beoordelen. Projectbeschrijving: Herkomst : Voortzetting langjarige aanpak, ontstaan vanuit kennisbehoefte voor wkk en bio-energie t.b.v. beleid en implementatie. Voor WKK (42 dagen; is 13 meer dan vorig jaar): Quickscan energiebelasting Nederland versus enkele EU-landen (nieuw; 6 dagen) Bij de leveranciers/onderhoudspartijen inventariseren nieuw bijgeplaatst vermogen; mede t.b.v. de jaarlijkse energiemonitor (6 dagen net als vorig jaar) Barometer WKK 2x per jaar updaten op basis van deskundigen en grote hoeveelheid informatiebronnen (18 dagen net als vorig jaar) Ondersteuning t.b.v. convenant 2030 (positie wkk in energiesysteem; meedenken vernieuwd sectorsysteem; ad-hoc vragen (12 dagen; 7 extra t.o.v. vorig jaar) Voor Bio-energie (26 dagen; is 4 minder dan vorig jaar): Bijeenkomsten/excursie studiegroep bio-energie (innovaties, CO2 gebruik, beschikbaarheid, subsidiemogelijkheden); (7 dagen; 3 minder dan vorig jaar) Kennis en ervaringen delen via vakbladen en website KaE over projecten, beleidsontwikkelingen o.a. stikstofcrisis, beeldvorming rond biomassa, emissienormen (6 dagen, 2 minder dan vorig jaar) Advies aan KaE, maar ook rechtstreeks aan EZK/PBL met betrekking tot SDE+, argumentatie voor verbetering van de subsidie inbrengen; kennisdeling rond SDE, deskundigeninput op het te verwachten afbouwplan bio-energie (hout) van het kabinet. (10 dagen, 1 meer dan vorig jaar) Het Belastingplan 2024 brengt aanzienlijke wijzigingen in de energiebelasting voor de tuinbouwsector met zich mee. Het verlaagde tarief voor tuinbouw wordt stapsgewijs afgebouwd tot 2035, de aardgasvrijstelling voor WKK wordt stapsgewijs afgebouwd tot 2030 en er komt een CO₂-heffing. Deze veranderingen hebben grote gevolgen voor de warmteprijs in de tuinbouw en de positie van WKK. Sinds 2011 biedt de jaarlijkse WKK Barometer inzicht in de rentabiliteit van gasmotor-warmtekrachtinstallaties (WKK). Volgens de monitoring van BlueTerra is het geïnstalleerde vermogen van gasmotor-WKK-installaties in 2022 met ongeveer 69 MW gestegen tot ongeveer 2540 MW. Hoewel de draaiuren vorig jaar hoog waren, zullen ze de komende jaren verminderen door de toename van zonne- en windenergie. Desondanks blijft de sparkspread gunstig tijdens draaiuren. Rendabele draaiuren van WKK-installaties verschuiven van midden op de dag naar het begin en het einde van de dag, en soms ook naar weekend- of nachturen. Dit is een uitdaging voor tuinders met een behoefte aan CO2. Projectnummer: E22001

Doel: Inzicht krijgen in de marktpositie van de WKK, feitelijke informatie over nieuw geplaatst WKK vermogen, informatie met betrekking tot de rol van de WKK in energiesysteem ten behoeve van het energieconvenant. Kennis en informatie met betrekking tot bio-energie, beleidsondersteuning met betrekking tot regelgeving en SDE++. Projectbeschrijving: Voor WKK (29 dagen): Bij de leveranciers/onderhoudspartijen inventariseren nieuw bijgeplaatst vermogen; mede t.b.v. de jaarlijkse energiemonitor Barometer WKK 2x per jaar updaten op basis van deskundigen en grote hoeveelheid informatiebronnen (3 dagen meer dan vorig jaar) Ondersteuning t.b.v. convenant 2030 (positie WKK in energiesysteem; energiebelasting WKK; eenmalig 5 dagen extra ten opzichte van vorig jaar) Voor Bio-energie (30 dagen): Twee bijeenkomsten/excursie studiegroep bio-energie (vergassing; CO2 gebruik uit houtstook; 2 dagen minder dan vorig jaar) Kennis en ervaringen delen via vakbladen en website KaE over projecten, beleidsontwikkelingen o.a. stikstofcrisis, beeldvorming rond biomassa, emissienormen Stappenplan/rekentool update; factsheet over CO2 uit rookgasreiniging/warmtepomp Advies aan KaE, maar ook rechtstreeks aan EZK/PBL m.b.t. SDE+, argumentatie voor verbetering van de subsidie inbrengen; kennisdeling rond SDE. WKK vermogen (2400 MWe) tbv energiemonitor opgeleverd aan WEcR WKK barometer: najaars - en voorjaarsrapportage gunstige positie WKK WKK extra rapport vooruitblik 2030 en WKK extra rapport methaan emissie (benut in overleg met de overheid over energieconvenant) Drie Bijeenkomsten Bio-energie (online vanwege corona); 23 MW nieuwe projecten; totaal komt op 269 MW. Input t.b.v. SDE++ Projectverslag Projectnummer: E21006

Het doel van dit project is ondersteuning bieden op het gebied van: Inzicht in de marktpositie van de WKK en feitelijke informatie over nieuw geplaatst WKK vermogen Kennis en informatie m.b.t. bio-energie en beleidsondersteuning m.b.t. regelgeving en SDE+ De praktijk / sector kan hier het volgende mee: Ondersteunt investeringsbeslissingen WKK Draagt bij aan juiste beeldvorming over de WKK voor de NL samenleving Ondersteunt investeringsbeslissingen bio-energie Draagt bij aan (belangenbehartiging voor) SDE+ en beleid m.b.t. bio-energie Output: Voor WKK Bij de leveranciers/onderhoudspartijen inventariseren nieuw bijgeplaatst vermogen; mede t.b.v. de jaarlijkse energiemonitor Barometer WKK 2x per jaar updaten op basis van deskundigen en grote hoeveelheid informatiebronnen Voor Bio-energie Twee bijeenkomsten/excursie studiegroep bio-energie (vergassing; CO2 gebruik uit houtstook) Kennis en ervaringen delen via vakbladen en website KaE over projecten, beleidsontwikkelingen o.a. stikstofcrisis en beeldvorming rond biomassa Stappenplan houtstook/rekentool actueel houden; factsheets over rookgasreiniging/warmtepomp Advies aan KaE, maar ook rechtstreeks aan EZK/PBL m.b.t. SDE+, argumentatie voor verbetering van de subsidie inbrengen; kennisdeling rond SDE. Projectnummer: E20001

Deze keer staan de onderwerpen ‘asafvoer’ en de PAS (Programma Aanpak Stikstof) centraal. Verbrandingsassen zijn voor ondernemers met een houtketel een steeds grotere kostenpost. Er leven bij ondernemers veel vragen hoe dit beter kan. Brabob uit Sterksel verwerkt as en komt hierover vertellen. Daarnaast gaat Glastuinbouw Nederland in op de PAS/stikstofdepositie en de gevolgen en oplossing naar aanleiding van de uitspraak van de Raad van State. Ook wordt ingegaan op de subsidieregeling voor bio-energie en uiteraard wordt een kijkje genomen bij de installaties van Wouter Moerman. Voorlopig programma 12.30 uur Inloop met uitgebreide lunch 13.00 uur Presentaties: - Intro, kennismaking en welkom - Vooruitzichten subsidieregelingen 2019/2020 (Jeroen Larrivee, BlueTerra) - Update PAS stikstofdepositie (Glastuinbouw Nederland) - Asafvoer en verwerking (Brabob) - Nader te bepalen presentatie 15.00 uur Houtverbranding met ORC met rondleiding (Marc van Bemmel, WES Wood) In verband met de lunch is het verzoek om tijdig aan te melden. Dat kan per mail naar: jeroen.larrivee@blueterra.nl Studiegroep Bio-energie De Studiegroep wordt georganiseerd door en voor telers met een bio-energie-installatie of die daar interesse in hebben. Dit kan gaan om ondernemers met een houtketel of (co)vergister en telers die hernieuwbare restwarmte, biogas of groene CO 2 afnemen. De Studiegroep wordt vanuit het programma Kas als Energiebron van Glastuinbouw Nederland en het ministerie van LNV georganiseerd door BlueTerra en de telers.

Doel Deze studie moet een beeld geven of CO 2 hergebruik uit compostering van champost zin heeft. Toelichting Glastuinbouwbedrijf BioVerbeek wil een composteringsinstallatie bouwen om champost te composteren en de vrijkomende warmte en mogelijk ook CO 2 te benutten. Er is al één demonstratie-installatie gebouwd. Warmtebenutting uit compostering is beoogd voor subsidiering vanuit de verbrede SDE++ regeling. De CO 2 -benutting die vrijkomt is substantieel en zou mooi benut kunnen worden in de glastuinbouw. Dit project moet een beeld geven van de haalbaarheid om de CO 2 te hergebruiken. Het plan beschrijft tevens in hoofdlijnen een aantal concepten, die kunnen worden toegepast om CO 2 -levering mogelijk te maken. In hoeverre een concept realistisch is, zal vooral afhangen van de samenstelling van de luchtstroom en de CO 2 -concentratie. Aanpak Fase 1 Vaststelling kwaliteit en kwantiteit Via monsternames wordt de samenstelling van de afvoerlucht vastgesteld. Op basis van de CO 2 -concentratie wordt bepaald hoeveel CO 2 er beschikbaar is. Op basis van een aantal referentieprojecten worden de kwaliteitseisen vastgesteld. Vaststellen vraagprofiel CO 2 . Fase 2 Vaststellen benodigde technieken en concepten Uiteindelijk zal de huidige samenstelling in combinatie met de kwaliteitseisen bepalend zijn voor eventuele reinigingstechnieken. De CO 2 -concentratie zal bepalen in hoeverre de CO 2 -stroom nog verder kan/moet worden geconcentreerd. De voor- en nadelen van verschillende concepten worden bepaald. Fase 3 Uitwerken concepten Er wordt een keuze van de toepasbare concepten gemaakt op basis van de metingen en vereisten vanuit de teelt. Deze worden verder uitgewerkt ten aanzien van: Benodigde installaties en voorzieningen; Benodigde investeringen; Exploitatiekosten (energiekosten en onderhoud); Mogelijke subsidies; Risico’s Doelstelling is om uiteindelijk tot een integrale CO 2 -prijs te komen. Aan de hand van deze kostprijs kan worden vastgesteld of CO 2 -levering (en warmtelevering) met bovenstaande concepten concurrerend is met de huidige markttarieven. BioVerbeek ondersteunt dit project met eigen inzet. Projectnummer: 20136

Het doel van dit project is ondersteuning bieden op het gebied van: Inzicht in de marktpositie van de WKK en feitelijke informatie over nieuw geplaatst WKK vermogen Kennis en informatie m.b.t. bio-energie en beleidsondersteuning m.b.t. regelgeving en SDE+ Informatie over zonnewarmtecollectoren Output: Voor WKK: Bij de leveranciers/onderhoudspartijen inventariseren nieuw bijgeplaatst vermogen Barometer WKK 2x per jaar updaten op basis van deskundigen en groet hoeveelheid informatiebronnen Voor Bio-energie: Twee bijeenkomsten/excursie studiegroep bio-energie (vergassing; CO2 gebruik uit houtstook) Kennis en ervaringen delen via vakbladen en website KaE over projecten, beleidsontwikkelingen; stappenplan houtstook en rekentool actueel houden; factsheets over biomassa/warmtepomp, biomassa/CO2 afvangst. Advies aan KaE, maar ook rechtstreeks aan EZK/PBL m.b.t. SDE+ en SDE++2020, argumentatie voor verbetering van de subsidie inbrengen; kennisdeling rond SDE. Voor Zonnewarmte: Kennis en ervaring delen via factsheet en excursie De marktpositie van netleverende gasmotor-WKK is in 2020 verbeterd ten opzichte van 2019. De overcapaciteit op de Nederlandse elektriciteitsmarkt is verder afgenomen door uitbedrijfname van de Hemwegcentrale en door toenemende export. Gascentrales zijn overwegend prijszettend. Daarnaast werkt de aanpassing van energiebelasting en opslag duurzame energie (ODE) in het voordeel van gasmotor-WKK. Door deze veranderingen zijn de draaiuren en opbrengsten van netleverende WKK toegenomen. Op middellange termijn (2023) nemen de opbrengsten van de netleverende WKK iets af door teruglopende draaiuren als gevolg van steeds meer elektriciteit uit zon en wind. Ook de uren waarop de WKK kan draaien, verschuiven door duurzame opwek naar het begin en einde van de dag en in het weekend. Op langere termijn in 2025 ziet de situatie er hetzelfde uit als in 2023. Risico’s met afnemende draaiuren, strenger CO2-beleid en de invloeden van fiscale aanpassingen nemen toe. Effect coronacrisis Het inzetten van WKK voor eigen gebruik (belichting) blijft rendabel. Ook deze toepassing van WKK profiteert van de aanpassingen in energiebelasting en opslag duurzame energie. WKK voor eigen gebruik is echter minder gevoelig voor veranderingen in beleid en de markt. De resulterende Barometerstanden zijn weergegeven. De coronacrisis die vlak voor publicatie is uitgebroken zal waarschijnlijk een stevig effect hebben op de economie. De indruk van BlueTerra is echter dat dit voor de langere termijn een beperkt effect zal hebben op de elektriciteitsvraag en de merit-order op uurbasis. De invloed op de marktpositie van WKK en daarmee op de Barometer is naar verwachting ook beperkt. Marktpositie 2021 De spark spread voor elektriciteitsproductie in Nederland is verbeterd door de afnemende capaciteit, waaronder de uitbedrijfname van de Hemweg kolencentrale per begin 2020 en toenemende export. Daarnaast hebben de aanpassingen in energiebelasting en opslag duurzame energie de situatie van gas-motor-WKK verbeterd. De situatie van een WKK die draait voor belichting in de nachturen, in combinatie met netlevering overdag blijft zeer gunstig. Investeren in nieuwe WKK voor alleen netlevering is in het algemeen tot 2021 redelijk rendabel en hangt sterk af van de inpassing. Met eigen gebruik van elektriciteit is WKK zeer rendabel, afhankelijk van de verhouding eigen gebruik en netlevering. Het versneld uit bedrijf nemen van de (nieuwe) kolencentrales tot circa 25% van het bestaande vermogen levert een aanzienlijke verbetering op voor WKK. Het aantal draaiuren van netleverende WKK stijgt met circa 20%, de gemiddelde prijs stijgt met 10% waardoor de inkomsten met circa 30% stijgen. De terugverdientijd van een nieuwe WKK daalt met ongeveer een jaar (voor de typische WKK in de Barometer van ongeveer 4,4 jaar naar 3,3 jaar). Het effect voor WKK ten behoeve van belichting is kleiner. De terugverdientijd van een WKK voor belichting daalt met ongeveer 0,3 jaar (voor de typische WKK in de Barometer van 2,2 jaar naar ongeveer 1,9 jaar). Marktpositie 2023 Door toenemende levering van elektriciteit uit zon en wind komen de draaiuren voor gasmotor-WKK onder druk te staan. Ten opzichte van 2021 zullen de draaiuren circa 15% lager liggen. In Q2 en Q3 zullen de prijzen midden op de dag door zon-PV op veel dagen te laag worden voor WKK. In Q1 en Q4 hangt de marktprijs steeds meer af van de productie door windturbines. Het totaal aantal draaiuren neemt af, maar wordt deels gecompenseerd door wat hogere opbrengsten in de uren dat er wel wordt gedraaid. Het inzetten van de bestaande WKK voor eigen belichting waarmee de inkoop van elektriciteit wordt vermeden, inclusief netkosten en energiebelasting, blijft zeer rendabel en zelfs investeren in een WKK voor eigen belichting is in het algemeen rendabel. Het risico voor afnemende draaiuren voor netlevering speelt bij belichting slechts beperkt een rol. Perspectief 2025 De situatie in 2025 ligt qua draaiuren en opbrengst op eenzelfde niveau als in 2023, dus 15 á 20% lager dan in 2021. Verwacht wordt dat er nog meer duurzaam wordt opgewekt en dat de export nog verder toeneemt. Deze effecten heffen elkaar enigszins op. Meer duurzame opwek zorgt er voor dat WKK op andere uren gaat draaien en dat het gebruik van warmte en vooral CO2 uit WKK daardoor lastiger wordt. Door het groeiende vermogen in duurzame energie zal er een groeiende vraag zijn naar flexibel vermogen. Het aanbod van flexibele afname zal naar inschatting van BlueTerra achterblijven waardoor flexibel vermogen zoals gasmotor-WKK een hogere opbrengst uit flexibele inzet kan genereren. Prijzen voor onbalansvermogen zullen naar verwachting stijgen. Richting 2025 zal de marktpositie van gasmotor-WKK ook worden bepaald door beleidskeuzes en fiscaliteit. WKK voor belichting behoudt een goede positie. Draaien voor belichting blijft grotendeels rendabel door uitgespaarde inkoop van elektriciteit. Daarnaast kan worden geprofiteerd van netlevering tijdens uren met hoge prijzen op de elektriciteitsmarkt. Doorkijkje naar 2030 Op basis van de plannen in het Klimaatakkoord neemt het vermogen van wind en zon verder toe. Echter met de uitbedrijfname van de drie nieuwe kolencentrales komt er weer wat ruimte op de markt. De draaiuren van gasmotor-WKK nemen af tot circa 2000 draaiuren voor netlevering. De extremen in prijzen zullen verder toenemen en omdat gasmotor-WKK in de uren met hoge prijzen draait, wordt het lager aantal draaiuren gecompenseerd. Ook een hogere opbrengst voor flexibiliteit draagt daaraan bij. Onder de huidige marktinrichting blijft er een rol voor gasmotor-WKK bestaan. Onzekerheid ligt in beleidskeuzes, fiscaliteit en een eventuele aanpassing van de marktinrichting. Over de barometer April 2020 - De barometer is tot stand gekomen als onderdeel van Kas als Energiebron in opdracht van Glastuinbouw Nederland en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit BlueTerra Energy Experts is een onafhankelijk adviesbureau op het gebied van energiebesparing en decentrale opwekking met WKK en duurzame energie. Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend. Projectnummer: 20114