Zoeken

Wil jij werken aan een weerbare teelt met een duidelijke, praktische én bewezen effectieve aanpak? Dan is dit jouw kans! Tijdens de cursus ‘ Weerbaar Telen’ ontdek je hoe je overstapt naar een teeltstrategie die staat voor: sterke planten in een gezonde omgeving – dé basis voor een toekomstbestendige glastuinbouw. Deze cursus start op woensdag 11 maart en is speciaal bedoeld voor paprika en aubergine. Samen zetten we stappen naar een robuuste teelt, waarin kennis direct toepasbaar is op jouw bedrijf. Kijk hier voor meer informatie en de inhoud van de cursus. De cursus bestaat uit drie dagdelen ; 2 middagen met theorie en één middag met een excursie en praktijkvoorbeelden. De vervolgbijeenkomsten vinden plaats op woensdag 25 maart en 8 april . Alle bijeenkomsten duren van 13.00 tot 16:30 uur. Locatie Glastuinbouw Nederland, Louis Pasteurlaan 6, 2719 EE Zoetermeer en een praktijkbedrijf. Kosten Het innovatieprogramma Kas als Energiebron draagt bij aan de kosten van de cursus. De eigen bijdrage is € 350,- per persoon. Hiervoor ontvang je een factuur. Alle genoemde bedragen zijn exclusief btw en € 7,50 administratiekosten. Aanmelden Meld je aan via het aanmeldformulier . Aanmelden is verplicht en kan tot vrijdag 6 maart 12.00 uur, mits er nog plaats is. Annuleren Annuleren is niet mogelijk. In overleg kun je wel een vervanger sturen. Beeldmateriaal & geluidsopnamen Er kunnen door de organisatie foto’s en video’s gemaakt worden ter terugblik of promotie van deze bijeenkomst. Als je daar bezwaar tegen hebt kun je dit vooraf aangeven via info@kasalsenergiebron.nl . Het maken van video- en geluidsopnamen door bezoekers is niet toegestaan. Meer informatie Neem voor meer informatie contact op met Liesbeth Nijs, telefoon 085 003 64 00, mobiel 06 519 591 47, e-mail lnijs@glastuinbouwnederland.nl . Glastuinbouw Nederland: Louis Pasteurlaan 6, 2719 EE Zoetermeer

Waarom dit onderzoek? In de glastuinbouw is isolatie één van de krachtigste hefbomen voor energiebesparing. Schermen worden al breed toegepast, maar verdere isolatie via het kasdek biedt extra potentie. Met low-ε glas wordt warmtestraling terug de kas in gereflecteerd, waardoor warmteverlies afneemt zonder het licht volledig te blokkeren. Telers wilden weten: werkt dit ook op grotere schaal en wat doet het met klimaat en productie? Wat is onderzocht? In een kas van 1.000 m² werd een volledige aubergineteelt uitgevoerd onder low-ε AR-glas (Geysir), met insectengaas, drie schermen en actieve ontvochtiging. De resultaten werden vergeleken met een praktijkbedrijf met een standaard kas. Belangrijkste resultaten Na correctie voor een fout in het kasdek in de winter en het relatief grote geveloppervlak bleek het concept technisch zeer krachtig: Het fossiele warmtegebruik kwam onder de doelstelling van 100 kWh/m² uit Ten opzichte van het praktijkbedrijf werd meer dan 20% warmte bespaard De low-ε coating zorgde voor circa 12% minder warmtevraag In combinatie met warmteterugwinning en een warmtepomp is een bijna fossielvrije teelt technisch haalbaar De productie lag in deze proef 19% lager dan bij het referentiebedrijf, vooral door bloemabortie en tijdelijke onbalans in het gewas. Later in het seizoen herstelde de productie zich. Dat laat zien: het energiesysteem werkt, maar verdere optimalisatie van teeltstrategie, lichtbenutting en CO2-sturing is nodig om ook economisch maximaal te presteren. Vervolg Op basis van deze resultaten loopt in 2025 een vervolgproject met paprika onder low-ε glas, waarin productie, klimaat en energiegebruik verder worden geoptimaliseerd en vergeleken met low-ε schermen. Financiering en coördinatie Dit project is uitgevoerd door Wageningen University & Research en Delphy Improvement Centre en gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Mede mogelijk gemaakt door Kennis in je Kas (KijK). De proef is begeleid door telers.

Onderzoek met twee proeven Het onderzoek met twee proeven vond plaats in het IDC-LED van de business unit Glastuinbouw van Wageningen University & Research. Eerste proef In de eerste proef zijn de planten geteeld onder LED-licht met een intensiteit van 80 µmol/m²/s . Daarbij varieerden de omstandigheden: toevoeging van 4% of 10% verrood licht, het einde van de dag gebeurde met zonlicht of lamplicht, er was een nabelichting met rood of verrood licht. Tweede proef In de tweede proef zijn de planten geteeld onder verschillende lichtintensiteiten en samenstellingen: 100 µmol/m²/s, met en zonder verrood licht, 50 µmol/m²/s, met en zonder verrood licht, het einde van de dag gebeurde opnieuw met zonlicht of lamplicht, er was een nabelichting met verrood licht, daarnaast werd een behandeling getest met een hoger aandeel blauw licht (20% in plaats van 5%). Belangrijkste resultaten bij tomatenplanten Tomatenplanten die na het toppen bij een hoge lichtintensiteit (100 µmol/m²/s) zijn geteeld, kregen zwaardere scheuten, maar deze waren niet langer dan bij lage intensiteit (50 µmol/m²/s). De uniformiteit van de geteelde planten was onder hoog licht iets beter, maar het verschil bleef beperkt. Het lichtspectrum beïnvloedt de gelijkheid van de scheuten vooral bij lage intensiteit, maar vooral als met een lage intensiteit wordt belicht en de plant minder assimilaten (bouwstoffen) beschikbaar heeft. Het lichtspectrum aan het einde van de dag heeft een sterk effect: bij nabelichting met verrood licht of wanneer de dag eindigt met natuurlijk licht (dat meer verrood bevat dan lamplicht), ontstaan grotere verschillen in scheutuitloop → minder uniforme planten. In de behandeling met EOD FR (End Of Day Far-Red) bleef soms één scheut sterk achter of liep zelfs helemaal niet uit. Het voordeel van EOD FR: de planten hadden geen last van oedeem op de bladeren, terwijl dit bij andere behandelingen wel voorkwam. Belangrijkste resultaten bij aubergineplanten Bij hoge lichtintensiteit (100 µmol/m²/s) waren de planten meer uniform. Het lichtspectrum had hier geen invloed op de scheutgelijkheid. Conclusies De resultaten van deze experimenten laten zien dat het heel goed mogelijk is goede, uniforme planten op te kweken onder LED belichting. Uniformiteit, in andere woorden met gelijkmatige scheuten aan een getopte plant, is te sturen met belichting. Wanneer belicht wordt met een relatief hoge intensiteit worden de scheuten aan een plant zwaarder en lopen beide scheuten gelijkmatig uit. Er zijn dan weinig mogelijkheden om te sturen met het lichtspectrum na het toppen. Wanneer bij de teelt wordt gekozen voor een lagere lichtintensiteit en/of een hogere plantdichtheid om elektriciteitsverbruik en kosten te beperken, kan het lichtspectrum worden gebruikt om de scheutuitloop en uniformiteit van de planten te beïnvloeden. Daarbij komt dat een lager aandeel verrood in het spectrum, of de dag eindigen met een hoog aandeel rood licht (met lamplicht) kan leiden tot planten met een gelijkmatiger scheutuitloop. Deze effecten moeten afgewogen worden tegen de effecten van lichtspectrum op oedeem. Dit wordt juist voorkomen door aan het einde van de dag na te belichten. Deze kennis verhoogt het inzicht in de rol van licht op scheutgelijkheid en kan gebruikt worden om verdere stappen te zetten in een duurzame en rendabele glastuinbouw. Financiering en coördinatie Dit project is uitgevoerd door de business unit Glastuinbouw van Wageningen University & Research en gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. De proef is gevolgd en begeleid door opkweekbedrijven.

Door met scheutvruchten (vruchten op getopte zijscheuten) de plantbelasting te verhogen kan er een generatiever gewas worden geteeld. Dit leidde bij het ras 10-127 RZ ook tot een hogere winterproductie van 14,3 kg/m², vergeleken met 13,5 kg/m² in het vorige seizoen. De lichtbenuttingsefficiëntie wees echter uit dat het gewas niet efficiënter gebruikt heeft gemaakt van het licht. Bij Tracey RZ was de productie juist lager (11,4 kg/m² tegenover 12,8 kg/m² vorig seizoen), mogelijk door schade aan het fotosysteem door de hogere LED-intensiteit en een donker najaar. Bij het verhogen van de plantbelasting blijft vruchtstapeling een risico, waarbij vruchten niet goed uitgroeien en bovendien de zetting van nieuwe vruchten belemmert. Hierbij verdient met name het verticaal temperatuurprofiel extra aandacht. Deze temperatuurverschillen boven- en onderin het gewas kunnen worden verkleind met verticale ventilatoren of luchtcirculatie middels slurven. De potentie van belichte aubergine is nog niet bereikt. Er is bewezen dat aubergine in de wintermaanden in Nederlandse kassen onder Full LED geteeld kunnen worden. Echter de lichtbenuttingsefficiëntie, en daaruit volgend de productie, is nog niet op het niveau dat, gezien de belichtingsintensiteit, theoretisch mogelijk moet zijn én vanuit energetisch en economisch perspectief wenselijk is. Dit is deels te ondervangen door de rassenkeuze en teeltstrategie, en mogelijk ook door een (energiezuinige) klimaatstrategie die tot hogere vruchttemperaturen leidt. Verdere onderzoeken dienen te richten op de klimaatoptimalisatie en het aanpassen van de stengeldichtheid in de winter en het onbelichte seizoen daarna. Dit project is uitgevoerd door Delphy Improvement Centre en gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Mede mogelijk gemaakt door Kennis in je Kas (KijK). De proef is intensief gevolgd en begeleid door telers.

LED-belichting is een belangrijke pijler onder de transitie naar een energiezuinigere jaarrond producerende glastuinbouw. Doordat LED keuze biedt in kleurenspectrum, en een andere warmtebalans geeft dan SON-T, zijn er veel vragen over de effecten van LED op gewasontwikkeling. Kleurenspectrum, daglengte en warmtebalans kunnen grote gevolgen hebben voor het functioneren van een gewas. Dit is afhankelijk van de gewaseigenschappen. Een ‘standaard’ rood/blauw lichtspectrum is lang niet voor alle gewassen toereikend. Bovendien kunnen de effecten van lichtspectrum en daglengte met elkaar samenhangen. Plant Lighting heeft voor verschillende gewasgroepen onderzoek naar gedaan naar de effecten van lichtspectrum en daglengte. De resultaten zijn weergegeven in maar liefst vijf deelrapporten. Aubergine Aubergine is tot nu toe nog niet succesvol in kassen onder belichting geteeld met een goede winterproductie. Dit komt doordat het fotosynthesesysteem van het gewas onder belichting beschadigt, waardoor de productie achterblijft. Er is in klimaatcellen onderzoek gedaan naar de effecten van daglengte, lichtspectrum, lichtintensiteit en ras. Het blijkt dat alle vier de factoren invloed hebben. Schade ontstaat het snelst bij een lange daglengte en bij een R/B lichtspectrum. Snel opschakelen van de lichtintensiteit geeft ook eerder schade. De verschillen tussen rassen in schadegevoeligheid zijn groot. Met een minder schade-gevoelig ras bleek het, in combinatie met het juiste opschakelregime en spectrum, mogelijk om onder gesimuleerde winterse omstandigheden in een klimaatcel ruim 1.1 kg/m²/week te realiseren bij 180 μmol/m²/s PAR belichting. Dat biedt perspectief voor de kasteelt. Paprika Paprika wordt in Nederland (nog) niet jaarrond geteeld onder belichting. In eerdere proeven van Plant Lighting en Delphy Improvement Centre bleek dat paprika in de winter geteeld kan worden met LED-belichting. Daarbij is relatief warm geteeld en relatief veel verrood aan de belichting toegevoegd om op voldoende stengelstrekking te sturen. Behoud van een goede fotosynthese en bladkwaliteit, een constante vruchtzetting, en beperking van de elektra- en warmtevraag zijn nu nog de belangrijkste uitdagingen. In twee klimaatcellen van Plant Lighting zijn twee paprikarassen onder gesimuleerde winterse omstandigheden gedurende 5 maanden geteeld bij twee etmaaltemperaturen (21 en 24°C) en twee spectra bijbelichting.De lagere teelttemperatuur van 21°C blijkt prima te kunnen onder winterse condities, en het lagere aandeel verrood gaf voldoende strekking bij de twee geselecteerde rassen. Dit biedt kansen voor een energiezuinigere jaarrond teelt van paprika. Aardbei Aardbei wordt sinds enige jaren jaarrond geteeld. Aardbei kent rassen met een lange- en korte-dag respons voor bloeiïnductie (respectievelijk doordragers en juni-dragers). Productie is relatief laag door inefficiënte onderschepping van licht, en een relatief lange periode waarin het gewas niet produceert (opgroei) en korte oogstperiode. Idealiter onderschept aardbei alle licht en produceert het gewas continu door, net als tomaat. Dit vraagt controle over stengelstrekking en bloei. Strekking van blad- en bloemstelen blijkt toe te nemen bij een langere daglengte en in zekere mate gestuurd te worden door lichtspectrum: zonder verrood gaat strekking moeizamer. Gerbera Gerbera is een kwantitatieve korte-dag plant die jaarrond geteeld wordt. In vier proefrondes zijn onder geconditioneerde omstandigheden de effecten van fotoperiode, lichtspectrum, lichtintensiteit en temperatuur onderzocht. Bij cultivar Kimsey wordt de lichtbenuttingsefficiëntie voor bloemtakproductie lager bij lange-dag, maar bij cultivar Rich speelt dat veel minder doordat lange-dag lichtonderschepping stimuleert. Net als bij aardbei is getracht met ‘fotoperiodische misleiding’ gerbera bij lange dag te laten bloeien zoals bij korte-dag. Het is niet overtuigend aangetoond dat dit bij gerbera werkt. Onder full-LED kan goed gerbera geteeld worden zonder bijzonder spectrale eisen. Lichtsom blijkt sterk bepalend voor productie en temperatuur niet (20 vs. 23°C in een wintersituatie). Dit biedt kansen voor energiebesparing. Alstroemeria Alstroemeria is een meerjarig siergewas waar LED-belichting al relatief vaak wordt toegepast in de praktijk. De teelt kent problemen met bladkwaliteit in de winter in vorm van bladchlorose en spikkels op het blad. In dit onderzoek is getracht om de oorzaak hiervan te achterhalen. In klimaatcellen is onder gesimuleerde winterse omstandigheden 31 weken lang alstroemeria geteeld bij verschillende daglengtes (12 en 18 uur) en LED-spectra (LED RGB met en zonder verrood). De laatste zes weken van de proef is een strengere winterperiode gesimuleerd, met als doel verschillen in behandelingseffect te vergroten. Er kan geconcludeerd worden dat verrood licht in het spectrum niet leidt tot vermindering van bladkwaliteitsproblemen in de winter en dat een lange daglengte chlorose kan verergeren. De simulatie van een strenge winterperiode met lagere etmaaltemperatuur, hoge luchtvochtigheid en hoge CO2-concentratie in de nacht resulteerde in een slechtere bladkwaliteit.

Doel Het doel van dit project is demonstratie van een fossielevrij toekomstbestendige onbelichte aubergineteelt. Dit door de toepassing van laag emissieglas samen met schermgebruik, ontvochtiging en teeltstrategie. Projectbeschrijving Verhoging van de isolatie via het kasdek via een laag-emissiecoating is een veelbelovende ontwikkeling. Dit glas combineert een zeer hoge transmissie met een zeer hoge isolatiewaarde zodat energieverliezen worden geminimaliseerd. Met eerdere proeven in tomaat en aubergine blijkt dat de voorspelde besparing op warmtevraag van 20% meer dan gehaald wordt. Het langzamer afkoelen van de kas als potentieel nadeel, waardoor in warme perioden hogere etmaaltemperaturen ontstaan, blijft in het algemeen binnen 0.3 á 0.4 °C en heeft in geen van de proeven tot nadelige gevolgen voor het gewas geleid. Vanwege schaaleffecten van onder andere temperatuur en interactie met insectengaas is het zinvol om het onderzoek op te schalen. Dat geven ook auberginetelers aan. Het onderzoek bestaat uit het aanpassen van het kas- en teeltconcept, evaluatie van het teeltconcept tegen een referentiesituatie uit de praktijk en kennisoverdracht. Dit project wordt gefinancierd door het ministerie van LNV. Sterke energiebesparing met low-ε glas De proef met aubergine onder low-ε glas, drie schermen en actieve ontvochtiging laat zien dat zeer vergaande energiebesparing technisch haalbaar is. Na correctie voor het verkeerd gemonteerde kasdek in de winter en het relatief grote geveloppervlak kwam het fossiele warmtegebruik uit op minder dan 100 kWh per m² (11,4 m³ gas). Daarmee werd de energiedoelstelling alsnog gehaald. Ten opzichte van het referentiebedrijf lag het warmtegebruik zelfs meer dan 20% lager. Simulaties tonen bovendien aan dat de low-ε coating op het glas zorgde voor circa 12% minder warmtevraag. Actieve ontvochtiging met warmteterugwinning speelde hierbij een belangrijke rol. Door de geoogste warmte opnieuw in te zetten, kon een groot deel van de warmtevraag elektrisch worden ingevuld. In combinatie met een warmtepomp en seizoensopslag (WKO) kan deze teelt in principe richting fossielvrij worden gebracht. Productie bleef tijdelijk achter De productie in de proefkas bleef 19% lager dan bij het praktijkbedrijf. Dat verschil ontstond vooral in het voorjaar door bloemabortie en een wisselende plantbelasting, waardoor het gewas uit balans raakte. Ook een lagere effectieve lichttransmissie en een minder gunstige CO2-concentratie speelden waarschijnlijk mee. Door gerichte teeltmaatregelen herstelde het gewas zich later in het seizoen en aan het einde van de teelt waren de producties vrijwel gelijkwaardig. CO₂-benutting vraagt aandacht Het CO2-gebruik kwam hoger uit dan gewenst. Op basis van metingen werd 26 kg per m² geregistreerd, terwijl berekeningen uitkwamen op 17 kg per m². Daarmee werd de doelstelling van 15 kg per m² net niet gehaald. Dit wijst erop dat de benutting van CO2 in de kas nog niet optimaal was en verdere optimalisatie nodig is. Wat laten de resultaten zien? De combinatie van low-ε glas, hoge isolatie en actieve ontvochtiging heeft een groot potentieel om de aubergineteelt structureel energiezuiniger te maken. De resultaten laten zien: De warmtevraag kan met meer dan 20% worden verlaagd 100 kWh per m² fossiele warmte is haalbaar in dit concept Low-ε glas draagt hier substantieel aan bij De grootste uitdaging ligt in het behouden van een stabiele, hoge productie Het project maakt duidelijk dat de techniek werkt, maar dat verdere verfijning van teeltstrategie, lichtbenutting, CO2-sturing en vochtregeling nodig is om energiezuinig telen ook economisch optimaal te laten zijn. Projectnummer: 23021

Doel Het doel van dit project is te komen tot een toekomstbestendig teeltconcept (en dit te demonstreren) voor aubergine met LED-belichting en een minimale resterende warmtevraag die aansluit bij de transitie naar een fossielvrije glastuinbouw. Projectbeschrijving Aubergines worden in Nederland vooralsnog onbelicht geteeld. Het is een energie-intensieve teelt waar nog een flinke stap gemaakt moet worden richting een fossielvrij teeltconcept in 2040. Groeiende vraag naar Nederlandse aubergines jaarrond van de retail en een mogelijkheid tot verbetering van de bedrijfsvoering maakt het economisch interessant voor de telers om de stap naar belichting te zetten. Daarnaast biedt het inzetten van energiezuinige LED-belichting ook de mogelijkheid om de aanvullende warmte-input te minimaliseren. Aubergines telen onder belichting is echter niet zonder uitdaging. Om tot een rendabel teeltconcept te komen is verdere kennisontwikkeling nodig over gewassturing in een energiezuinige teelt met LED-belichting. De grootste uitdaging zit in het kunnen sturen op een goede plantbalans. Met dit project wordt een proef opgezet met teelt van twee rassen, dimbare LED-belichting en schermen. Dit project wordt gefinancierd door het ministerie van LNV. Projectnummer: 23018

Recent onderzoek zoals in het KaE-project ‘Het kasdek van morgen: vandaag’ heeft laten zien dat glas met een AR coating combineert met een lage thermische emissiviteit meer dan 20% energie bespaarde zonder negatieve gevolgen voor de productie van tomaat. Op basis van deze resultaten is in overleg met de BCO van de tomatenteelt en telers van de BCO-aubergine besloten om dit glas ook te testen met een aubergineteelt. Aubergine is een plant met minder ontvochtigingsvraag, maar wel een warme teelt. Als onderdeel van het project is de opdracht meegegeven om een ‘state of the art’ kasinrichting te gebruiken om een zo laag mogelijk energiegebruik te realiseren. Daarvoor zijn zowel de referentie als de kas met low_ε glas (Geysir) voorzien van twee transparante Luxous doeken, een actieve ontvochtigingsinstallatie (Van Dijk heating) om de hoge isolatiegraad van deze kassen maximaal uit te kunnen nutten. Warmtevoorziening Bij actieve ontvochtiging wordt met behulp van koude, die geproduceerd is met een warmtepomp, de kaslucht ontvochtigd. Hiermee wordt de latente warmte teruggewonnen die als aandrijfenergie dient voor diezelfde warmtepomp. De warmte van de warmtepomp die niet nodig is in het ontvochtigingsproces kan dan worden ingezet voor de kasverwarming. Hiermee wordt de warmtevoorziening van deze kas voornamelijk elektrisch ingevuld. Op 28 december zijn 1.5 planten per m 2 van het ras Tracey op een onderstam van Maxifort in een V-systeem uitgezet in de kas. Er zijn drie Stengels per plant aangehouden en de teelt zal tot medio november worden doorgezet. Eind maart was het goed de eerste balans op te maken, wat is er gebeurd en waar staan we nu? Modelberekeningen Om gelijk maar het goede nieuws te brengen, er is tot nu toe eigenlijk niets gebeurd wat niet al vooraf uit de modelberekeningen naar voren was gekomen. De kas met het low_ε glas warmt zoals verwacht wat sneller op en koelt wat langzamer af. Daardoor wordt er vaak wat sneller geventileerd en daardoor ligt het CO2-gebruik iets hoger dan in de kas met het standaard glas. De warmtevraag van de kas met low_ε glas ligt tot nu toe bijna 25% lager dan de kas met het standaard glas 48 om 66 kWh/m 2 . Dat komt overeen met respectievelijk 5.5 en 7.5 m 3 aardgas eq. per m 2 . Echter, onderzoekers verwarmen de kas niet met een ketel of WKK, maar voornamelijk met de warmtepomp die met elektriciteit wordt aangedreven. Nu komt wel een groot verschil met de tomaat van vorig jaar naar voren. Onbalans De aubergine wordt warmer en vochtiger geteeld en groeit langzamer waardoor de ontvochtigingsbehoefte ook pas later ontstaat en er tot nu toe aanmerkelijk minder latente warmte is teruggewonnen. In dit systeem zal dan de warmtevraag niet (efficiënt) met een warmtepomp ingevuld kunnen worden zolang er geen flinke ontvochtigingsvraag is. Dit noemen we ook wel de onbalans. Deze onbalans is met een ketel ingevuld en is onder andere afhankelijk van de grote van de ontvochtigingsinstallatie. Pas vanaf tweede week maart zien we dat de ontvochtigingsvraag zo groot wordt dat hiermee de warmtevraag structureel wordt ingevuld via de warmtepomp. Daarvoor is de warmtevraag voornamelijk ingevuld met een ketel. Zomerse condities Ook over de voortgang van het gewas zijn onderzoekers en de BCO-leden tevreden. Er staat een sterk gewas dat redelijk in balans is, maar het wel zwaar heeft. Het donkere weer helpt momenteel niet in optima forma mee waardoor er nog wel eens een bloem aborteert of een kop het groeipunt verliest. De komende maanden laten zien hoe het gewas onder zomerse condities presteert. Het onderzoek wordt gefinancierd door Kas als Energiebron, het innovatie- en actieprogramma van Ministerie LNV en Glastuinbouw Nederland.

De uitleg over de ondiepe geothermische bron kon hierbij rekenen op veel interesse van de toehoorders. Na een korte rondleiding over het bedrijf gaf Robert Solleveld (themaspecialist Energie bij Glastuinbouw Nederland) over Het Nieuwe Telen. De levendige discussie die werd gevoerd toonde aan dat de jonge generatie glastuinders écht open staat voor veranderingen die noodzakelijk zijn voor een gezonde toekomst van hun bedrijven. In de loop van het jaar zullen door en voor de glastuinbouwjongeren in West-Brabant meer bijeenkomsten worden georganiseerd.

Doel Dit project heeft ontwikkeling en demonstratie van een toekomstbestendig teeltconcept voor aubergine met LED belichting en een minimale resterende warmtevraag die aansluit bij de transitie naar een fossielvrije glastuinbouw tot doel. Projectomschrijving In de teelt van aubergine wordt al meerdere jaren onderzoek gedaan naar de toepassing van belichting maar zonder succes door een te lage productie. De meest recente resultaten tonen dat met de juiste combinatie van daglengte, spectrum, opbouw van de belichting en ras, geteeld kan worden zonder schade, en dat dan ook een goede productie gerealiseerd kan worden. Met deze aanpak is een succesvolle teelt van aubergine onder LED belichting dus realiseerbaar. Naast LED is ook van belang om het warmtegebruik te minimaliseren om te komen tot een fossielvrije teelt. In dit project wordt de belichtingsstrategie in een jaarrond aubergineteelt getoetst waarbij maximale besparing op warmte wordt gerealiseerd. Op basis van deze kennis, kan de stap naar inpassing richting rendabel en fossielvrije toekomst gezet worden. Dit project is gefinancierd door het ministerie van LNV. Energiegebruik De teelt is uitgevoerd met een relatief lage energie-inzet door slim belichten en intensief schermen. De totale elektriciteitsinput kwam uit op 117 kWh/m². De warmtevraag over de hele teelt was 16 m³/m² (met in de winter gemiddeld 17°C in de onbelichte nacht). Gewasrespons onder LED Bij alle rassen trad schade aan fotosysteem II op door belichting, vooral bij Tracey. Bij Miley en 10 OVB 127 bleef die schade beperkter. Productie Ondanks de hogere fotosysteemschade had Tracey de hoogste totale productie: Tracey: 60,1 kg/m² 10 OVB 127: 57,4 kg/m² Miley: 56,3 kg/m² In de belichtingsperiode werd gemiddeld 0,8–0,9 kg/m² gerealiseerd. Knelpunten en verbeterkansen In de winter was het gewas duidelijk vegetatief en lag de uitgroeiduur met 26 dagen hoog, wat de productie mogelijk heeft geremd. Na het aanhouden van scheutvruchten werd het gewas generatiever en daalde de uitgroeiduur. In het donkere voorjaar bleef de productie achter en het relatief hoge drogestofpercentage (6,5%) wijst op sinklimitatie (het licht werd niet maximaal benut voor vruchtgroei). Conclusie : klimaat- en plantbelastingstrategie lijken belangrijke sleutels om in winter en onbelichte periode de productie te verhogen. Projectnummer: 22003