Zoeken

AI gaat zelfstandig aan het werk De ontwikkelingen rondom kunstmatige intelligentie gaan razendsnel. Waar de meeste mensen AI nu vooral kennen van chatbots, ziet Serge de Beer een duidelijke verschuiving. “Veel mensen hebben inmiddels de kracht van AI via een chatbot ervaren. Niet alleen voor tekst, maar bijvoorbeeld ook voor het bewerken van afbeeldingen of het maken van muziek. Ondertussen ontwikkelt AI zich verder en kan het ook steeds zelfstandiger worden ingezet.” Daar komt Agentic AI om de hoek kijken. “Je kunt het eigenlijk het beste zien als zelfstandig werkende AI’s”, legt Serge uit. “Je geeft een opdracht en de agent gaat zelf aan de slag om die uit te voeren.” Dat kan nog een stap verder gaan door verschillende agents met elkaar te laten samenwerken. “De ene agent kan bijvoorbeeld optreden als projectleider, terwijl een andere wetenschappelijk onderzoek doorploegt om tot het beste antwoord te komen.” Terwijl jij slaapt, werkt AI door Daarmee verandert ook de manier waarop we AI gebruiken. Bij een chatbot blijft de gebruiker zelf voortdurend onderdeel van het proces: je stelt een vraag, krijgt antwoord en geeft een volgende opdracht. Een AI-agent kan veel zelfstandiger werken. “Een Agentic AI kun je bijvoorbeeld de hele nacht laten werken”, vertelt Serge. “Terwijl jij slaapt, kunnen agents voor jou een applicatie bouwen of uitgebreid onderzoek doen.” Juist daarin ziet hij grote kansen voor organisaties en ondernemers. Taken die voorheen te veel tijd, geld of specialistische kennis vroegen, komen ineens binnen bereik. “Je kunt bijvoorbeeld agents je bedrijfsprocessen laten monitoren. Of ze inzetten om een interactieve website te maken waarmee je klanten veel meer op maat kunt ondersteunen.” Zelf applicaties bouwen met AI Ook het ontwikkelen van software verandert hierdoor. Met behulp van AI kunnen mensen zonder traditionele programmeerachtergrond steeds gemakkelijker zelf toepassingen ontwikkelen. Vibe coding wordt dat genoemd. Dat kan ook interessante toepassingen opleveren voor bedrijven in de glastuinbouw. Serge geeft een eenvoudig voorbeeld: “Denk aan een applicatie die het weer actief over een langere periode monitort en dat combineert met historische gegevens. Op basis daarvan zou je voorspellingen kunnen doen die bijvoorbeeld helpen om energie te besparen.” En dat is volgens hem geen verre toekomstmuziek. “Je kunt hier vandaag al mee experimenteren. Alle tools zijn beschikbaar en de resultaten zijn heel indrukwekkend.” Er zijn nog wel beperkingen. Zo is bestaande software niet altijd voldoende open om verschillende systemen en AI-toepassingen eenvoudig met elkaar te verbinden. De expert blijft aan het roer Betekent dit dat we straks steeds meer beslissingen volledig aan AI kunnen overlaten? Daar is Serge duidelijk over: juist als AI zelfstandiger wordt, blijft menselijke expertise cruciaal. “We moeten zeer kritisch zijn. De expert in the loop is van groot belang. AI weet veel, maar weinig over jouw specifieke situatie. Jij moet steeds de regisseur zijn in dit proces.” Dat vraagt volgens hem ook om een andere manier van denken binnen organisaties. Waar je vroeger bijvoorbeeld een extern bureau inschakelde om een digitale tool te ontwikkelen, kun je straks veel meer zelf doen. “Nu doe je dat misschien gewoon van achter je eigen laptop.” Serge verwacht dat AI de komende jaren steeds vaker zelfstandig taken voor ons gaat uitvoeren. “Zie het als extra medewerkers, die jouw werk makkelijker en beter maken. Maar net als nieuwe medewerkers zullen we deze AI ook moeten trainen, zodat ze specialisten worden binnen onze eigen context.” Wat zou jij willen realiseren? Tijdens het DigitaliseringsEvent op 8 september bij Delphy Improvement Centre in Bleiswijk opent Serge het inhoudelijke programma met zijn blik op AI en de ontwikkelingen die op ondernemers en professionals afkomen. Daarna wordt tijdens verschillende workshops verder ingezoomd op onder andere AI-tools, vibe coding, data-eigenaarschap, de toekomst van teeltkennis en irrigatie op maat. Serge hoopt bezoekers vooral te prikkelen om verder te kijken dan de toepassingen die ze al kennen. “Denk eens na over ideeën die tot nu toe niet eenvoudig uitvoerbaar waren. Zou AI daarbij kunnen helpen? Misschien waren die ideeën tot nu toe niet realistisch, maar kunnen ze met Agentic AI of vibe coding ineens wél worden gerealiseerd.” Benieuwd wat digitalisering en AI voor jouw werk en de glastuinbouw kunnen betekenen? Meld je aan voor het DigitaliseringsEvent op 8 september .

Het Nieuwe Telen voor niet-telers: start 7 september Werk je als teeltspecialist of adviseur veel samen met telers, maar sta je zelf niet dagelijks aan de knoppen van de klimaatcomputer? Dan is de cursus Het Nieuwe Telen voor niet-telers interessant. De cursus geeft je de kennis om Het Nieuwe Telen beter te begrijpen en hierover inhoudelijk met telers te kunnen sparren over hun teeltstrategie en kasklimaat. De cursus start op 7 september. Hier vind je meer informatie . Introductiecursus Het Nieuwe Telen: start 8 en 23 september Voor wie de basisprincipes van Het Nieuwe Telen goed onder de knie wil krijgen, start in september op twee locaties de Introductiecursus Het Nieuwe Telen. De cursus behandelt de belangrijkste principes rondom plantenfysiologie, natuurkunde en kastechniek. Daarmee krijg je meer inzicht in de samenhang tussen plant, klimaat en energie. Op 8 september start een cursus bij Botany in Meterik ( meer informatie en aanmelden ). Op 23 september start een nieuwe groep in Honselersdijk ( meer informatie en aanmelden ). Blijven leren voor de kas van morgen Kennisontwikkeling is een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Nieuwe inzichten uit onderzoek krijgen pas echt waarde als ondernemers en professionals ze kunnen vertalen naar hun eigen praktijk. Daarom biedt Kas als Energiebron een gevarieerd cursusaanbod, voor verschillende kennisniveaus en functies binnen de sector. Naast bovenstaande cursussen zijn er onder meer cursussen rondom digitalisering, Weerbaar Telen en verdiepende vormen van Het Nieuwe Telen. Ook zijn maatwerkcursussen mogelijk. Na de zomer weer fris aan de slag? Bekijk het volledige cursusaanbod van Kas als Energiebron en kies de cursus die past bij jouw werk en kennisniveau.

Om die vraag te beantwoorden organiseren Delphy Improvement Centre, Glastuinbouw Nederland, Kas als Energiebron en Wageningen University & Research op 8 september het DigitaliseringsEvent. Van technologie naar praktijk Het programma begint met een gezamenlijke blik op de huidige stand van digitalisering in de glastuinbouw en de rol die AI daarin speelt. Daarna kiezen deelnemers uit verschillende verdiepende workshops waarin experts laten zien hoe data en digitale technologie vandaag al worden toegepast. Zo komen onder andere onderwerpen aan bod als slimme irrigatie, AI-tools voor de dagelijkse praktijk, de toekomst van digitale teeltkennis, data-eigenaarschap, cyberweerbaarheid, soft-sensoren, AI-gestuurde softwareontwikkeling, datagedreven telen en innovatieve toepassingen zoals smart glasses voor gewasmonitoring. Alle workshops zijn gebaseerd op actuele ontwikkelingen en praktijkervaringen uit de sector. Voor iedereen die vooruit wil kijken Het DigitaliseringsEvent is bedoeld voor glastuinbouwondernemers, teeltmanagers, adviseurs, onderzoekers en technologiepartners die willen begrijpen hoe digitalisering en AI kunnen bijdragen aan betere teeltbeslissingen en een toekomstbestendige bedrijfsvoering. Of je nu al volop met data werkt of juist wilt ontdekken waar de kansen liggen: het event biedt inspiratie, praktische voorbeelden en volop gelegenheid om ervaringen uit te wisselen met collega's en experts. Meld je aan Het DigitaliseringsEvent vindt plaats op 8 september bij Delphy Improvement Centre. Benieuwd hoe digitalisering en AI jouw bedrijf kunnen versterken? Meld je aan en ontdek welke ontwikkelingen je vandaag al kunt toepassen én welke kansen de komende jaren op je afkomen. Klik hier voor meer informatie en aanmelden .

Van praten naar bouwen De bijeenkomst draaide niet om luisteren, maar om actief meedenken en bouwen. In kleine groepen gingen deelnemers aan de slag met vragen die direct raken aan de praktijk: Waar loop je als jonge professional tegenaan in de sector? Wat ontbreekt er nog in hoe we samenwerken en ontwikkelen? En hoe ziet een community eruit waarin je actief wilt blijven? Ook werd gekeken naar concrete vervolgstappen: welke events zijn nodig en wat is er nodig om die ook echt te organiseren? Nieuwe generatie, nieuwe energie Tijdens de sessie werd één ding duidelijk: er is veel energie, betrokkenheid en ambitie onder jonge professionals in de sector. Zoals tijdens de bijeenkomst werd verwoord: “De toekomst van voedsel en bloemen wordt niet bepaald door traditie, maar door innovatie, een ecosysteem en de impact van de nieuwe generatie.” Die beweging is al zichtbaar. Jongeren die elkaar opzoeken, initiatief nemen en actief willen bijdragen aan de ontwikkeling van de sector. Verbinden en verder brengen Voor Kas als Energiebron ligt hier een duidelijke rol. Niet om te sturen, maar om te ondersteunen en te verbinden. Door aan te haken bij dit soort initiatieven ontstaat ruimte voor nieuwe ideeën, samenwerking en versnelling. Precies wat nodig is in de energietransitie en de verdere ontwikkeling van de glastuinbouw. Wil je aanhaken? Deze bijeenkomst is een eerste stap. De ambitie is om dit verder uit te bouwen tot een actieve community van jonge professionals. Wil je de volgende keer aanhaken? Neem contact op met Liesanne Wieleman via lwieleman@glastuinbouwnederland.nl en sluit je aan.

Delphy en Glastuinbouw Nederland nodigen je van harte uit voor de Pot- en Perkplantendag. Tijdens deze middag krijg je een actueel beeld van de belangrijkste ontwikkelingen binnen de pot- en perkplantenteelt. In een afwisselend programma met workshops krijg je meer inzicht in o.a. de Kaderrichtlijn Water, footprinting, ontvochtiging, Green Plan en ontwikkelingen rondom energie. Ook kun je de proefopstellingen in de kassen van Delphy Improvement Centre bezoeken. Jij bepaalt je route: meld je aan en stel je eigen programma samen! Programma 13:30 uur Ontvangst 14.00 uur Opening door Silvester de Nooijer (Delphy) 14.15 uur Workshopronde 1 15.00 uur Pauze 15.15 uur Workshopronde 2 16.15 uur Workshopronde 3 17.00 uur Netwerkborrel 17.30 uur Einde bijeenkomst Locatie Delphy Improvement Centre: Violierenweg 3, 2665 MV Bleiswijk Aanmelden Meld je aan via het aanmeldformulier . Aanmelden is verplicht en kan tot maandag 24 november 12.00 uur. Let op: per workshop is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar dus schrijf je snel in want vol=vol. Annuleren Annuleren kan alleen schriftelijk via vzweekhorst@glastuinbouwnederland.nl . In overleg kun je een vervanger sturen. Beeldmateriaal & geluidsopnamen De organisatie kan beeldmateriaal maken ter promotie van deze bijeenkomst. Heb je hier bezwaar tegen? Laat dat vooraf weten via vzweekhorst@glastuinbouwnederland.nl . Bezoekers mogen zelf geen video- of geluidsopnamen maken. Meer informatie Neem voor meer informatie contact op met Vivien Zweekhorst, telefoon 085 003 64 00, mobiel 06 12 13 73 43, e-mail vzweekhorst@glastuinbouwnederland.nl . Delphy: Violierenweg 3, 2665 MV Bleiswijk

Telen van tomaten onder LED-belichting is een grote uitdaging. De teeltomstandigheden veranderen enorm met de overschakeling van SON-T naar LED-belichting. Om deze overschakeling soepel te laten verlopen is er de laatste jaren vanuit het programma Kas als Energiebron veel onderzoek gedaan naar de teelt van tomaten onder LED. Op de bijeenkomst op 4 juni lichten wij zoveel mogelijk van deze onderzoeken toe en praten wij je in één keer bij. Programma 14.00 uur Ontvangst 14.10 uur Opening door Annelies Hooijmans, Glastuinbouw Nederland 14.15 uur Wat verandert er met LED door Daphne Ruiter, Plant Lighting 15.00 uur Masterplan verdamping en Licht door Brigit den Bakker en Silvester de Nooijer, Delphy 15.45 uur Korte pauze 16.00 uur Dynamische belichting en LED in de opkweek door Anja Dieleman, WUR 16.45 uur Lichtbenutting en Kwaliteit door Govert Trouwborst, Plant Lighting 17.30 uur Borrel 18.00 uur Afsluiting Aanmelden Meld je aan via het aanmeldformulier . Aanmelden is verplicht en kan tot 3 juni 17.00 uur, mits er nog plaats is. Annuleren Ben je onverhoopt verhinderd, geef dit dan door via ahooijmans@glastuinbouwnederland.nl , wellicht dat een collega je vrijgekomen plaats kan invullen. In overleg kunt je een vervanger sturen. Beeldmateriaal & geluidsopnamen Er kunnen door de organisatie foto’s en video’s gemaakt worden ter terugblik of promotie van deze bijeenkomst. Als je daar bezwaar tegen hebt kun je dit vooraf aangeven via info@kasalsenergiebron.nl . Het maken van video- en geluidsopnamen door bezoekers is niet toegestaan. Meer informatie Neem voor meer informatie contact op met Annelies Hooijmans, mobiel 06 225 150 20 , e-mail ahooijmans@glastuinbouwnederland.nl . Evenementenlocatie de Rank: Van Weelystraat 2, 2678 AV, De Lier

Het kennisprogramma heeft als titel ‘ Laat de tuinbouw swingen: innovatie & invloed voor de teler van morgen’. Vind oplossingen voor de issues die spelen in jouw bedrijf. Vanaf 15:00 uur start het programma met o.a.: 100% Groene Geteeld: ontdek duurzame teeltmethoden zonder chemie. Leer meer over innovaties voor sterke planten en een gezonde toekomst. Met sprekers zoals Jan Opschoor (Van Iperen), Bas Oudshoorn (Delphy), Eric Poot (Delphy) en Arjan van Velden (FlorPartners), Lancering van het manifest ‘De eerste duurzame generatie’. Met dit manifest presenteert de glastuinbouwsector een nieuw duurzaamheidsverhaal waarin technologie, vooruitgang en welvaart niet tegenover duurzaamheid staan, maar er juist de drijvende kracht achter zijn. Met oa. Marco van der Sar (Aislinc), Jelte van Kammen (Harvest House), Charlotte Langerak-Visser (Viscon) en Margriet Looije (Looye Kwekers). Pitches van de GreenTech Innovation & Concept Awards. Laat je inspireren door de meest vooruitstrevende ondernemers in de sector. Genomineerden van de GreenTech Innovation Awards en de winnaar van de Tuinbouw Ondernemersprijs Innovation Award geven korte pitches van hun baanbrekende concepten. ‘ Samen groeien: Retail & teelt in transitie’. Een open gesprek over de uitdagingen én kansen rondom verduurzaming. Met inspirerende praktijkvoorbeelden en een paneldiscussie met Lidl en Intratuin. Interactie met het publiek speelt een centrale rol. Wat kunnen we morgen anders doen om écht samen te groeien? Viering 140 jarige bestaan van Royal Brinkman De dag wordt feestelijk afgesloten tijdens de GreenTech Party van 19.30 – 21:00 uur, met een optreden van de Westlandse zanger Roy van der Sar. Ontmoet je collega’s uit de sector! Bekijk hier het hele programma en registreer je bezoek.

De glastuinbouw heeft de ambitie om in 2040 op economisch rendabele wijze klimaatneutraal te zijn. WSER heeft hiervoor vier scenario’s uitgewerkt vanuit verschillen in maatschappelijk draagvlak en verschillen in marktwaardering. De studie is uitgevoerd in de context van het Convenant Energietransitie Glastuinbouw 2022-2030 . Dat geeft vier beelden van de glastuinbouw in areaal, energieverbruik, energievoorziening en economisch perspectief. Warmtevraag daalt, elektriciteitsvraag verschilt per scenario Alle scenario’s bevestigen dat energie besparen heel belangrijk is om klimaatneutraal te worden. Het energieverbruik gaat echter niet naar nul, dus CO2-vrije bronnen en bijbehorende infrastructuur zijn noodzakelijk. Het convenants uitgangspunt klimaatneutraal én economisch rendabel maakt de meeste kans in het scenario 'waarde' met hoog maatschappelijk draagvlak, hoge marktwaardering en een beperkte daling (5%) van het areaal. In het scenario ‘Kosten’ met een beperkt maatschappelijk draagvlak, een lagere marktwaardering en fors minder areaal, is die kans veel kleiner. Inzet van sector en overheid is daarom gericht op maatschappelijk draagvlak, hoge kwaliteitsproducten, energiebesparing én verduurzaming van het energieverbruik, dus gericht op het scenario ‘Waarde’. WSER geeft voorts nog aan dat de acties uit het convenant en het Programma Kas als Energiebron ‘no regret’ zijn voor elk van de vier scenario’s. Hier leest u het bericht van WSER en het volledige rapport .

De volgende drie projecten zijn mede gefinancierd door het Programma Kennis in je Kas (KijK): Organische reststromen als biogene CO2 bron (projectnummer E24003) Het doel van dit project is te onderzoeken of kortcyclische organische reststromen zoals plantenloof, champost (het restproduct van champignonproductie) en bermgras als een alternatieve biomassa ingezet kunnen worden om aan de biogene CO2 behoefte van een glastuinbouwkas of -gebied te voldoen. The power of sunlight (projectnummer E24004) De ontwikkeling van innovatieve technologieën die het zonlichtspectrum gericht veranderen en deze in kasmaterialen implementeren en testen zoals schermen, coatings en kasdekmaterialen. Dat is het doel van dit project. Op termijn zijn nieuwe schermen, coating en kasdekmaterialen ontwikkeld die door de praktijk gebruikt kunnen worden waarmee energie bespaard kan worden. MTO voor de glastuinbouw (projectnummer E24005) Het project beoogt generieke kennis te genereren over de effecten van MTO (Middelhoge Temperatuur Opslag) op de grondwaterkwaliteit en functies van de bodem. Deze kennis is nodig om bottlenecks in de beoordeling van vergunningaanvragen en monitoring te verhelpen. Daarnaast is het doel beheerstrategieën ontwikkelen om energie-efficiëntie te vergroten én negatieve effecten op de leefomgeving te mitigeren door het beperken van warmteverliezen, bijvoorbeeld via aanpassingen van de injectie- en onttrekkingscycli en technieken als Power2Heat. Voor dit project is een bijdrage gevraagd aan de Topsector Water. De volgende negen projecten zijn door het ministerie van LVVN gefinancierd in het kader van Kas als Energiebron: Afvangst CO2 en tijdelijke opslag in een CO2 batterij (projectnummer 24021) Het doel van dit project is de kwaliteit en economische haalbaarheid bepalen van CO2 vanuit de scheepvaart na opslag in een CO2 batterij gedurende een hele teelt. Dit ter bevordering van een benutten van deze nieuwe CO2 bron. Schermen met low-e altijd een goed idee? (projectnummer 24022) Het doel van dit project is de energiebesparing kwantificeren van transparante schermdoeken met een hoge reflectie voor warmtestraling, zodat er zo min mogelijk uitstraling ontstaat (lage emissie) en doeken ook overdag zo veel mogelijk kunnen worden gesloten voor maximale energiebesparing bij minimaal lichtverlies. Low-ε glas en (LED)belichting. Fase 2: teelt (projectnummer 24023) Het doel van dit project is het verminderen van energiegebruik voor verwarming in een LED-belichte (sier)teelt. Het bepalen van de performance van Low-ε glas voor een siergewas in combinatie met belichting, ontvochtiging en andere HNT-maatregelen. Grip op nog meer licht deel 2 (projectnummer 24024) In dit project willen we de schadegrenzen voor lichtschade vaststellen bij een hortiscatter van 90% ten opzichte van ~45% zodat in de toekomst de lichtvraag van lichtgevoelige gewassen voor een groter deel ingevuld kan worden met natuurlijk zonlicht. Dit wordt gedaan met een nieuw systeem: lamellen bovenin de kas. Fossielvrije winterteelt chrysant (projectnummer 24025) De doelstelling van dit project is het demonstreren van een volledig fossielvrije chrysantenteelt zonder WKO, door middel van het dynamisch inzetten van LED-belichting met hoge maximale belichtingsintensiteit in combinatie met een adequate strategie van isolatie, ontvochtiging, warmte-oogst en kortetermijn (etmaal) warmtebuffering. Versnelling naar energiezuinige full-LED teelt van Lelie (projectnummer 24026) Het doel van het project is om kennis te ontwikkelen en delen over vraagstukken omtrent energiezuinige teeltstrategieën en voedingsopname in lelie bij teelt onder full LED. Om kennis vanuit het onderzoek snel in de praktijk te kunnen brengen loopt een kasproef bij het Improvement Centre parallel aan de teelten die lopen bij telers. Planttemperatuur: de teler aan het stuur (projectnummer 24027) Het doel van dit project is kennis over of we grip kunnen krijgen op de juiste planttemperatuur om goed te kunnen telen bij technische aanpassingen in het productiesysteem. Door de juiste temperaturen te meten en daar vervolgens ook op te sturen is de ondernemer beter in staat om nieuwe innovaties optimaal tot zijn recht te laten komen, of eerder de afweging te maken om te investeren in een nieuwe techniek. Phalaenopsis naar fossielvrij in warme opkweekfase II (projectnummer 24028) Dit project beoogt een duurzame en op termijn fossielvrije Phalaenopsisteelt met een laag energiegebruik voor belichting en een minimale warmtevraag. Er zijn recente en lopende onderzoeken die toewerken naar de realisatie hiervan. Dit voorstel past binnen het stappenplan om dit te bereiken. Tocht geen kans, energie in balans (projectnummer 24029) Het doel van het project is het kwantificeren van de lekventilatie via de kasconstructie, het analyseren van het effect de lekventilatie op het energie- en CO2-verbruik en ten slotte het aangeven van potentiële energiebesparingen door het minimaliseren van de lekkages.

De kennissessies werden gegeven in een kasje op de beursvloer met KasLokaal als toepasselijke naam. De afgesloten ruimte zorgde ervoor dat de beursgeluiden buiten het kasje bleven. Enkele workshops trokken zoveel belangstelling dat geïnteresseerden de presentatie buiten het KasLokaal moesten volgen. Hiervoor waren koptelefoons en een scherm beschikbaar. De beursorganisatie van HortiContact stelde de professionele techniek voor presentatie en geluid ter beschikking. Robert Solleveld, themaspecialist Energie en Digitalisering van Glastuinbouw Nederland is een van de initiatiefnemers en bedenkers van het KasLokaal. Hij is positief over het resultaat: “Erg fijn dat ons initiatief op locatie veel mensen aanspreekt en dat goede content nog altijd telers blijft trekken. Het was veel werk voor ons team maar het levert voldoening dat er zoveel animo is. En ook dank aan alle samenwerkingspartijen voor hun bijdrage”. Presentaties beschikbaar Alle presentaties van de kennissessies op 18, 19 en 20 februari 2025 zijn hier te vinden.