Zoeken

In deze haalbaarheidsstudie worden de mogelijkheden van het Klimrek-scherm in kaart gebracht. Toepassingsmogelijkheden van dit scherm zijn het op afroep diffuus maken van licht, warmteoogst, koeling en isolatie. Er wordt gekeken naar het effect op de productie, energiebesparing en terugverdientijd. Lichtmetingen laten zien dat een waterfilm een kleine verlaging van 1% geeft op de lichtdoorlatendheid ten opzichte van droge folie. Condenswerking aan de onderkant van het folie is te voorkomen door een waterfilm met uitvloeier aan de onderkant van het scherm te laten lopen. Hierdoor treedt geen lichtverlies door condensvorming op. De economische berekening is gemaakt voor komkommer, tomaat en Ficus. Het gebruik van het klimrekscherm is bij de komkommer- en Ficusteelt met een gasprijs van 35 cent per m3 of meer rendabel. Hierbij wordt uitgegaan van een terugverdientijd van zeven jaar. In de tomatenteelt, waar minder wordt geschermd, is het klimrekscherm pas rendabel bij een gasprijs 55 cent per m3 of meer. Het klimrekscherm biedt veel toekomstperspectieven. Zo is het mogelijk om specifieke toevoegingen aan de vloeistof, die over het scherm loopt, toe te dienen. Verder kan een andere constructie van het kasdek, zoals het Asymmetrische maken van het dek, het klimrekscherm efficiënter maken. Projectnummer: 14031-13

Dit project betreft het onderzoeken van de mogelijkheden om energiezuinige stappen uit de aanpak volgens HNT toe te passen bij de opkweek van groenteplanten. De aspecten die een rol spelen bij het energieverbruik zijn de belichting, het microklimaat en de plantactiviteit. De aanpak in dit project betreft eerst een inventarisatie van teeltwijzen en energiegebruik op de bedrijven inclusief een brainstorm ronde met de praktijk om de mogelijkheden in kaart te brengen. In dit project is door gesprekken met tien opkweekbedrijven, een workshop en literatuurstudie in kaart gebracht waar de kansen en knelpunten liggen. Uit de gesprekken bleek dat de kwekers het meest verwachten van energiebesparing middels: Meer en scherper schermen; Temperatuurintegratie; Geforceerd ventileren. Uit de workshop kwam hierbij naar voren dat vooral de horizontale temperatuurverdeling als grootste prioriteit moet worden gezien om gelijktijdig energiebesparing te realiseren en de uniformiteit van het product te verbeteren. De piek van de groente-opkweek ligt in de maanden oktober t/m februari. Buiten deze maanden om worden andere producten geteeld. De haalbaarheid van investeringen in energiebesparing hangt af van de keuze voor gewassen met weinig warmtevraag (koude groente) of aanzienlijke warmtevraag (potplanten). In de 2e fase van het project is op een praktijk opkweekbedrijf de horizontale temperatuurverdeling in een afdeling een maand gemonitord. Het temperatuurverschil tussen de warmste en de koudste plek bedroeg gemiddeld niet meer dan 1 °C. De belangrijkste oorzaak van de verschillen lag bij de warmteafgifte van de verdeelleidingen. De windrichting had geen invloed op de temperatuurverdeling, waarschijnlijk doordat de afdeling geen buitengevels heeft en de wind daardoor minder drukverschillen kan creëren. Ook bleken schermkieren niet te leiden tot ongewenste horizontale luchtbewegingen, mogelijk door de relatief kleine oppervlakte van de afdeling (5000 m2). Projectnummer: 14083

Uit het project 'Herkennen en spiegelen' blijkt dat energiebesparende maatregelen in de praktijk vaak niet worden toegepast vanwege vermeende risico's op schimmelinfecties. Meer kennis over de relaties tussen het microklimaat en het optreden van schimmelinfecties kan leiden tot een gerichter stook- en ventilatiegedrag om daarmee energiewinst te behalen zonder infectierisico. Dit wordt in dit project verder onderzocht. In dit onderzoek is de meest recente wetenschappelijke kennis ten aanzien van schimmelaantasting bij kasgewassen gedocumenteerd. De kennis is toegespitst op vruchtgroenten met aantasting door botrytis cinerea. De volgende aspecten worden beschreven: Wat is de zwakste schakel in het gewas die leidt tot de aantasting van het gewas; Overzicht van de effecten van teeltmaatregelen (watergift, gewashandelingen, oogst, etc.) en klimaatmaatregelen op schimmelaantasting; Witte vlekken in de kennis van botrytisaantastingen; Wenselijkheid en haalbaarheid van een risicoschatter voor schimmelaantasting. Een dynamische sturing van temperatuur en luchtvochtigheid, gericht op dit microklimaat, kan significante energiebesparing opleveren ten opzichte van een sturing op constante setpoints. Om deze mogelijkheden ten volle te benutten is meer onderzoek nodig. Projectnummer: 12411

De verbetering van de energie-efficiëntie van rozenbedrijven staat in dit project centraal. Hiertoe worden 15 bedrijven intensief gemonitord en wordt met behulp van vereenvoudigde fysiologische modellen en zogenoemde groeigetallen de energie-efficiency van bedrijven gestuurd en verbeterd. Voor dit project is een werkende technische omgeving gerealiseerd. Het project kon zo een stimulans zijn voor de al lopende ontwikkelingen bij automatiseerders. Daarnaast zijn kengetallen ten behoeve van energie-efficiënte teeltsturing en groei opgesteld. Deze kengetallen zijn algemeen toepasbaar voor alle rozentelers. Met geringe aanpassingen zijn de kengetallen geschikt voor andere sierteeltgewassen en de groenteteelt. Daarnaast is er in 2006 gemiddeld 7% energie bespaard op bedrijfsniveau. Hierbij wordt aangetekend dat de stijgende energieprijs besparingen heeft gestimuleerd. Energieverbruik en productie zijn in dit project onderling onafhankelijk. Het kengetal energie-efficiëntie lijkt geen toegevoegde waarde te hebben naast de kengetallen energieverbruik en productie. Projectnummer: 12162

In de belichte teelten worden schermen (bovenafscherming) nauwelijks toegepast, niet alleen omdat het perspectief op energiebesparing lager is dan bij onbelichte teelten, maar ook omdat problemen worden verwacht met het kasklimaat bij belichting onder een gesloten scherm. Dit wordt in dit project onderzocht. Uit het onderzoek blijkt dat: Het grootste knelpunt voor bovenafscherming is het oplopen van de kastemperatuur onder een (deels) gesloten assimilatiescherm. De buitentemperatuur en de windsnelheid bepalen zeer sterk de mogelijkheden om warmte af te voeren. In de maanden september en oktober, en in enige mate ook in april, laten de buitentemperaturen het niet toe om de lichtuitstraling met meer dan 80% te reduceren. In de tussenliggende maanden zijn de mogelijkheden om uitstraling te reduceren groter, maar niet onbeperkt. In het onderzoek zijn een 85%, 95% en 100% lichtdicht schermdoek gebruikt. Het 100% lichtdicht schermdoek biedt de telers de meeste mogelijkheden om lichtuitstraling te beperken én om op alle weersomstandigheden in te spelen. De kasklimaatregelprogramma's zijn nog niet aangepast. Bij de huidige stand van de techniek van schermdoeken en scherminstallaties is het uitschakelen van de belichting de enige optie om te hoog oplopende kastemperatuur te voorkomen. Projectnummer: 12259

In een onderzoek door PPO Glastuinbouw is nagegaan of het mogelijk was om via een lichtafhankelijke temperatuurregeling het gasverbruik te verlagen in de courgetteteelt. Tevens kan hiermee mogelijk de hoeveelheid abortie verminderen en de productie verhogen. De proef is uitgevoerd in vier kasafdelingen. Naast een afdeling waarin een standaard temperatuur was ingesteld, waren ook twee kassen waarin het klimaat werd ingesteld aan de hand van de uitkomsten van een groeimodel. Aan de hand van de ervaringen en de verzamelde gegevens in dit onderzoek kan het groeimodel nog relatief eenvoudig geperfectioneerd worden. Telers kunnen op eenvoudige wijze een forse stralingsverhoging toepassen. Geadviseerd wordt om dit afhankelijk van de stralingsintensiteit toe te passen tot circa begin mei. Projectnummer: 11712

Eerder onderzoek toonde aan dat toepassing van temperatuurintegratie (Ti) bij kleine gewassen met buisverwarming veel perspectief biedt. Omdat 80 à 90% van de sla- en radijstelers gebruik maken van heteluchtverwarming is voor deze groep een apart onderzoek uitgevoerd. De verwachting is dat het energieverbruik minimaal 10% lager is door temperatuurintegratie te gebruiken. Op vier bedrijven (twee sla- en twee radijsbedrijven) met heteluchtverwarming is onderzocht welk effect de toepassing van Ti heeft op het gerealiseerde klimaat, energiegebruik, de productie en de kwaliteit. Helaas waren de weersomstandigheden tijdens de proefperiode niet optimaal voor de toepassing van Ti. Tot in de tweede helft van februari was er namelijk zo'n 14% minder straling en was de gemiddelde buitentemperatuur 1°C hoger dan normaal. Toch kon een energiebesparing als gevolg van Ti worden bereikt van gemiddeld 9%. Dit betekent een besparing van 0,9 m3 gas per m2. Daarnaast kan de piek in de gas afname met 10 m3/uur worden verlaagd. Projectnummer: 11691

Van dertien energiebesparende maatregelen is het effect op het energiegebruik, de gewasproductie en productkwaliteit en de bedrijfseconomische kosten en baten in beeld gebracht. Dit is gedaan voor negen verschillende gewassen, te weten: tomaat, komkommer, chrysant, roos, sla, ficus, freesia en Spatiphyllum. Er is per gewas een overzicht gegeven van de energiestromen en de effecten van de meest perspectiefvolle energiebesparende maatregelen op het gasverbruik en de productie.De energiestromen en het effect van de energiemaatregelen worden meer in detail besproken. Voor de gewassen tomaat, chrysant en freesia zijn een aantal van de maatregelen ook meegenomen in het project 'Software voor energiebesparing op maat'. In dit project is een computerprogramma ontwikkeld dat nauwkeurig rekening houdt met bedrijfsspecifieke omstandigheden. Projectnummer: 11286

Courgettetelers zetten steeds meer planten per vierkante meter voor een hogere productie. Het nadeel is dat de planten elkaar meer beschaduwen en het lastiger wordt om in het gewas te werken. De planten moeten daarom compacter blijven. Uit eerder onderzoek blijkt dat kouval de plantlengte beperkt. In dit project is onderzocht of kouval ook bij courgettes invloed heeft op de compactheid van de plant, productie, kwaliteit en verhouding mannelijke en vrouwelijke bloemen. Courgetteplanten worden compacter bij een kouval. Er is een lichte stijging in productie en de kwaliteit werd niet of nauwelijks door de klimaatbehandeling beïnvloed. Projectnummer: 11323

Het besparen van energie en reductie van pieken in de gasafname bij energie-extensieve gewassen (freesia, ranonkel, sla, andijvie, radijs) door middel van goed gebruik van energieschermen en temperatuursintegratie wordt in dit project onderzocht. Door de combinatie van temperatuurintegratie en schermen bij enkele energiearme gewassen kon de afgelopen winter ruim 50% energie worden bespaard en kon het aantal hoge pieken in gasverbruik met maximaal 90% worden verminderd. Projectnummer: 11165