Systeeminnovatie voor verduurzaming van de Nederlandse rozenteelt

Beschrijving

Doel en relevantie praktijk
Doel van het onderzoek is een systeeminnovatie om de inzet van energie, arbeid en gewasbeschermingsmiddelen sterk te reduceren. De nadruk ligt op energiebesparing.
Het onderzoek moet duidelijk maken of de beoogde systeeminnovatie kansrijk genoeg is om door te ontwikkelen.

Projectbeschrijving
Roos is een meerjarige teelt met struiken die jarenlang in de kas staan. De struik investeert veel energie in niet-oogstbare delen (hout en ingebogen takken) en het blad daarvan verdampt, wat weer veel energie kost om af te voeren. Bovendien staan alle ontwikkelingsstadia van de roos door elkaar in de kas, waardoor het niet mogelijk is om belichting en klimaat af te stemmen op de behoefte van het ontwikkelingsstadium. Bovendien is de teelt zeer arbeidsintensief door het snoeien, inbuigen, oogsten en de gewasbescherming.

Aanpak: Door roos met korte teeltcycli van één of twee snedes op een mobiel systeem te telen. Door de hogere oogstindex (geen ingebogen hout) en afstemming van licht en klimaat op he teeltstadium kan naar verwachting fors op energie bespaard worden. Automatisering vermindert arbeid en een jong gewas heeft nauwelijks last van meeldauw. De raskeuze kan worden aangepast op het seizoen en in periodes met minder vraag kan eenvoudig worden afgeschaald. Dat bespaart ook weer energie.

Eerder onderzoek door teeltbedrijven Porta Nova en Berg Roses en systeemontwikkelaar Certhon toont onder andere aan dat telen op water vitale en goede rozen oplevert. In dit project wordt onderzocht of vanuit stek een goede roos geteeld kan worden zonder eerst een volledige struik op te bouwen. Dit is namelijk een ‘dealbreaker’ in het voorziene innovatietraject: als het lukt is verdere ontwikkeling kansrijk en anders niet. 

Voorbereiding en experimenten
Er zal een manier gevonden moeten worden voor een schone, snelle en betaalbare stekproductie. Een teelt met één of twee snedes vraagt héél véél meer stek dan een struik die 7 tot 10 jaar staat. Moerplanten kunnen worden geteeld in kassen of klimaatcellen. Daarbij is een onderzoeksvraag wat de effecten zijn van belichting (intensiteit, spectrum) en klimaat op productie en de daaropvolgende beworteling. Automatisering van stekoogst is wenselijk.

Een cruciale vraag is waar de kwaliteit van de stek aan moet voldoen om zonder een volledige struikopbouw goede rozen te kunnen produceren. 

Vraagstelling 1: Wat is het effect van lichtintensiteit op de kwaliteit van de primaire scheut? Start in 6 klimaatcabines van 2 m2 ieder met net bewortelde stek.

Vraagstelling 2: Wat is het effect van de voorgeschiedenis van de okselknop? En van belichting na terugknippen of inbuigen op de eindkwaliteit van een rozentak? Vervolg van de proef in 10 klimaatcabines van 2 m2.

Financiering en coördinatie
Het totaalbudget voor dit onderzoek is € 236.710 - waarvan € 213.039 door Kas als Energiebron/KijK en € 23.671 in cash van Gewascoöperatie Roos.  
Dit project wordt gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Mede mogelijk gemaakt door Kennis in je Kas (KijK). De proef wordt begeleid door telers.