Een stoomvrije chrysantenteelt door verbeterde weerbaarheid en perskluit kwaliteit

Beschrijving

Doel
Het vinden van een manier om stomen te verminderen of te elimineren door de natuurlijke weerstand van chrysant tegen ziekten en plagen te vergroten. Dit door het toepassen van een andere perskluit en LED belichting. Met deze kennis kunnen telers het gebruik van stomen verminderen.

Projectbeschrijving
Er wordt veel gas gebruikt voor het stomen van de grond in de chrysantenteelt (4-8 m3/m2/jaar; totaal ca. 20 miljoen m3 aardgas ). Redenen zijn de hoge ziekte- en plaagdruk, door met name wortelknobbelaaltjes, Pythium, Fusarium, Rhizoctonia en Verticillium en wortelknobbelaaltjes. Wanneer de noodzaak om te stomen kan worden verminderd door de weerbaarheid van het wortelmilieu en de plant tegen deze belagers te verhogen, kan veel energie worden bespaard. Verandering van de samenstelling van de perskluit om weerbaarheid te verhogen is één optie. Andere mogelijk gerelateerde energiebesparingen zijn omschakeling van SON-T naar LED belichting tijdens de bewortelingsfase en verkorting van de lange dag periode door de weggroei na het planten te versnellen. Op basis van een verkennend onderzoek hebben onderzoekers, telers en veredelaars dit voorstel gemaakt.

Het onderzoek betreft vier werkpakketten:

Werkpakket 1: Perskluitsamenstelling
Het doel van WP1 is de beste perskluitsamenstellingen te vinden die een positieve invloed op plant groei/kwaliteit en geïnduceerde weerbaarheid hebben. Hiervoor worden verschillenden perskluiten met een andere samenstelling onderzocht op verschillende rassen. Ook wordt het effect van direct steken (direct sticking) bepaald.  Ze worden beoordeeld op uitgroeisnelheid en op weerbaarheid tegen ziektedruk (niveau en duur)? Ook wordt gecontroleerd op mogelijke ongewenste effecten van het overplanten.
De weerbaarheid tegen wortelknobbelaaltjes, en bodem-gebonden ziektes (Pythium, Fusarium, Rhizoctonia, Verticillium) wordt bepaalt door directe (d.w.z. fenolen niveaus) en indirecte (d.w.z. biotoetsen) metingen. Met de overgebleven kansrijke perspot-alternatieven wordt onderzocht of de microbiële samenstelling kan worden beïnvloed door toevoegingen. Deze toevoegingen zijn organische stoffen die de microbiële activiteiten verhogen en/of toevoegingen van gunstige micro-organismen.

Werkpakket 2: LED behandelingen
De doelstelling van WP2 is de beste LED licht behandelingscombinaties (intensiteit, spectra) te vinden die een invloed op plant groei/kwaliteit en geïnduceerde weerbaarheid (niveau en duur) hebben voor verschillende chrysantenrassen. Op basis van eerder onderzoek zullen verschillende behandelingscombinaties worden toegepast inclusief referentie t.a.v. LED spectrum en intensiteit over de teeltfasen moerplant, opslag stek en bewortelingsfase. Het effect op de samenstelling van de bacteriën en schimmels in de bodem wordt in kaart gebracht, als mede het effect op beworteling van chrysantenstekken, eigenschappen van de bovengrondse delen van de bewortelde stek en de snelheid en uniformiteit van weggroei in de vollegrond. Na deze werkpakketten volgt een GO/ NO GO en wordt bepaald of er voldoende perspectief is.

Werkpakket 3: Combinatie LED + perskluit
Doel is om de beste LED en perskluit behandelingscombinaties te vinden die een invloed op plant groei/kwaliteit en geïnduceerde weerbaarheid hebben. Op basis van de output van WP1 en WP2 worden de meest veelbelovende behandelingscombinaties geselecteerde en getoetst. De biotoetsen met verschillende soorten bodems in containers uitgevoerd (b.v. met variabele zand/zilt/klei verhouding).

Werkpakket 4: Uitvoering in de praktijk
De proeven zijn hetzelfde als in WP3, maar worden nu op praktijkbedrijven uitgevoerd waardoor alleen gereageerd kan worden op de ziektedruk zoals op een bepaald bedrijf aanwezig. Uiteraard wordt nu wel praktijkconforme informatie over opbrengstniveaus verkregen.

Dit onderzoek is naast chrysant ook van belang voor de teelt van Eustoma (50 ha, 1-2 keer stomen per jaar), Freesia (60 ha) en lelie in kisten (40 ha, 1-2 keer stomen per jaar). Vanuit de landelijke commissie Chrysant is er draagvlak voor dit voorstel.

Resultaten

De behandelingen hadden niet altijd een eenduidig resultaat maar toch kunnen de volgende conclusies worden getrokken:

• Er zijn indicaties dat een verhoging van het percentage blauwe LED verlichting tijdens de bewortelingsfase de weerbaarheid tegen Pythium verhoogd door een versterkt wortelstelsel.
• Direct steken in de grond gaf een verhoging van Verticillium infectie en wordt daarom afgeraden.
• Daarnaast zijn er indicaties dat een andere perspotsamenstelling kan bijdragen aan de weerbaarheid tegen Pythium.