LED in tomaat: onderzoeken brengen volgende stappen voor energiebesparing dichterbij

Telen onder LED is inmiddels op veel tomatenbedrijven praktijk. Tegelijkertijd ontstaan juist in de winter nog vragen rond productie en kwaliteit. Vanuit Kas als Energiebron is daarom het afgelopen jaar vanuit verschillende invalshoeken onderzoek gedaan naar de teelt van tomaat onder LED. Tijdens de bijeenkomst kwamen deze onderzoeken voor het eerst uitgebreid bij elkaar.

Verder besparen met schermen en verdamping
Het middagprogramma stond vooral in het teken van verdere energiebesparing. Brigit den Bakker van Delphy presenteerde de resultaten uit het Masterplan Verdamping. Minder verdamping en meer schermen bieden mogelijkheden om energie te besparen. Daarbij kan luchtbeweging helpen om het kasklimaat en het gewas goed te houden. Ook de hoogte van de groeibuis blijkt invloed te kunnen hebben op wankleurigheid.

Ook bestuiving biedt onverwacht kansen voor energiebesparing. Eric Poot (Delphy) ging in op de bestuivingsrobot. Wanneer bestuiving niet meer afhankelijk is van hommels, kan het scherm langer gesloten blijven. Dat kan extra energiebesparing opleveren. Anja Dieleman (WUR) liet zien dat tomaat goed kan omgaan met lichtintegratie. Er blijft een minimale lichthoeveelheid nodig, maar door slim te dimmen in plaats van de belichting volledig af te schakelen, ontstaat ruimte om flexibeler met elektriciteit om te gaan.

Waarom wordt LED-licht minder goed benut?
Tijdens het avondprogramma verschoof de aandacht naar lichtbenutting en kwaliteit. Een belangrijke vraag is waarom de lichtbenuttingsefficiëntie (LBE) onder LED lager blijkt dan onder SON-T. Volgens Sander Hogewoning van Plant Lighting lijkt een hogere basisademhaling van de plant bij hogere lichtintensiteiten een belangrijke oorzaak. Mogelijke oplossingen worden gezocht in onder andere temperatuur, verrood licht en de bemestingsstrategie. Die worden momenteel verder onderzocht.
Ook wankleurigheid blijft een belangrijk vraagstuk. Daan van den Bergh van Hortitech liet zien dat het lastig is om één oorzaak aan te wijzen. In de onderzochte situatie trad bij SON-T geen wankleurigheid op, terwijl dit bij de andere behandelingen wel gebeurde.

Marcel Raats van Signify en Jos Beerens van Grodan brachten daar opnieuw andere factoren bij. Voedingsopname en vruchttemperatuur lijken een rol te spelen bij zowel lichtbenutting als wankleurigheid. Bij hoge lichtintensiteiten kunnen interlights bovendien weer toegevoegde waarde hebben.

Onderzoeken versterken elkaar
Juist de combinatie van de verschillende onderzoeken maakte de bijeenkomst waardevol. Het programma bracht onderzoek naar verdamping, bestuiving, lichtsturing, lichtbenutting en vruchtkwaliteit bij elkaar. Daaruit ontstaat geen eenvoudige handleiding voor telen onder LED. Wel wordt steeds duidelijker aan welke knoppen een teler kan draaien. Meer schermen heeft bijvoorbeeld gevolgen voor vocht en verdamping. Anders belichten heeft invloed op de energievraag én op de plant. En keuzes in temperatuur en voeding kunnen vervolgens weer doorwerken in lichtbenutting en vruchtkwaliteit.

De onderzoeken vullen elkaar daarmee aan. De volgende stap in energiebesparing zit niet alleen in efficiëntere techniek, maar steeds meer in het slim combineren van teeltmaatregelen.

Praktijk en onderzoek samen verder
Met circa 80 aanwezigen bleek de belangstelling voor die zoektocht groot. Dat is niet verrassend. Nu steeds meer tomatenbedrijven onder LED telen.

Foto door Peter Visser