LED in tomaat: hoe haal je meer uit licht, gewas én energie?
Jasper Oussoren van Roots, aangesloten bij telersvereniging Prominent, teelt inmiddels twee jaar onder full LED. Daarvoor werkte het bedrijf met een hybride belichtingssysteem. De overstap bevalt goed, maar vraagt volgens hem wel om een andere manier van telen. “Hybride was makkelijker. Bij full LED moet je anders omgaan met de energiehuishouding in de plant en de warmteverdeling. Het deel dat je aan warmte uit de lampen mist, moet je voor een deel weer terugbrengen met buiswarmte. Je moet de verdamping wel blijven stimuleren.”
Energie besparen én het gewas in balans houden
Juist in de winter komt dat samenspel scherp naar voren. Telers willen het energiegebruik verder terugbrengen, zonder in te leveren op productie en kwaliteit. Jasper ziet bijvoorbeeld dat dubbele schermen energie besparen, maar dat tegelijkertijd warmte nodig blijft om vocht af te voeren. “Als je nu gaat beknibbelen op warmte, dan krijg je dat op een later moment weer voor je kiezen. Je moet dus goed kijken waar je nog kunt besparen.”
Ook actieve ontvochtiging kan volgens hem een volgende stap zijn. Zelf werkt Roots daar nog niet mee. Jasper ziet nog vragen rond de techniek en wil beter zien welke oplossingen zich in de praktijk bewijzen.
Praktijk aan tafel bij onderzoek
Jasper is ook lid van een begeleidingscommissie (BCO) bij onderzoek binnen Kas als Energiebron. Daar brengt hij als teler praktijkkennis in en denkt hij mee over de richting van het onderzoek. “Ik zie mijn rol vooral als het meebrengen van kennis uit de praktijk. Wat speelt er op dit moment en waar zijn we mee bezig? De keuzes die in het onderzoek worden gemaakt, kun je zo toetsen aan de praktijk.”
Die wisselwerking is belangrijk. Onderzoekers brengen nieuwe kennis en inzichten in, terwijl telers vanuit de dagelijkse praktijk kunnen aangeven waar zij tegenaan lopen en welke vragen om een antwoord vragen.
Waar blijft het licht?
Een onderwerp dat Jasper met veel interesse volgt, is de lichtbenuttingsefficiëntie (LBE) onder LED. Uit praktijkonderzoek blijkt dat die onder full LED lager kan liggen dan onder SON-T of hybride belichting. Hoewel meer licht doorgaans meer productie oplevert, stijgt het vruchtgewicht niet in dezelfde mate mee. Waar dat verschil ontstaat en hoe telers de lichtbenutting kunnen verbeteren, wordt verder onderzocht. Ook lichtkleur en spectrum vindt Jasper interessant. “Ik denk dat we met lichtkleuren misschien nog verder de grenzen kunnen verleggen.”
Niet alleen luisteren, maar meepraten
Op 30 september tijdens de bijeenkomst LED Tomaat in De Lier komen veel van deze vraagstukken bij elkaar. In het middagprogramma staan onder meer het Masterplan Verdamping, de bestuivingsrobot en het Masterplan Licht centraal. Tijdens het avondprogramma gaat het onder andere over lichtbenutting en wankleurigheid. Verschillende onderzoekers en specialisten delen de nieuwste inzichten.
Volgens Jasper is het vooral belangrijk dat zo’n bijeenkomst geen eenrichtingsverkeer wordt. “De proeven komen niet altijd duidelijk aan het voetlicht. Zo’n bijeenkomst is een goede manier om telers te informeren.” Hij roept telers en teeltadviseurs daarom juist op om mee te praten. Welke problemen spelen in de kas? Waar is meer kennis nodig? En welke richting moet onderzoek op?
“Onderzoekers zijn geen telers en andersom. Als je die kennis regelmatig bij elkaar brengt, kun je samen verder komen. Een hoge opkomst en een interactieve bijeenkomst zou zeker waardevol zijn. We lopen uiteindelijk allemaal tegen dezelfde uitdagingen aan.”
Bijeenkomst LED Tomaat op 30 september
De bijeenkomst LED Tomaat vindt plaats op woensdag 30 september van 15.00 tot 20.30 uur bij De Rank in De Lier. Aanmelden kan tot 29 september 17.00 uur, zolang er plaats is.