Vroeger zien wat misgaat
Uit het onderzoek blijkt dat Vis-NIR spectrale camera’s (400–1000 nm) veranderingen in het plantweefsel al kunnen waarnemen dagen voordat telers symptomen met het blote oog zien. Kiepers blijken al vier à vijf dagen na inhalen (van koelcel naar kas) herkenbaar, terwijl ze normaal pas na ongeveer acht dagen zichtbaar worden. Dat geeft telers een belangrijk tijdsvenster om gericht in te grijpen met ventilatie en ontvochtiging.

Energie besparen én minder uitval
In de praktijk blijkt dat veel broeiers werken met een ‘overkillstrategie’: ruim ventileren en ontvochtigen om risico’s te vermijden. Ongeveer 75% van de telers hanteert inmiddels compartimentering, maar energiegebruik blijft hoog en uitval is niet altijd te voorkomen. De analyse laat zien dat vroege detectie kan helpen om deze overventilatie te beperken. Voor een referentiebedrijf van 5.000 m² kan dit leiden tot circa 5% energiebesparing (ongeveer 1.500 m³ gas per jaar). Maar belangrijker nog: het voorkomen van kiepers weegt financieel zwaarder dan de energiebesparing alleen.

Wat vraagt toepassing in de kas?
De techniek is technisch haalbaar, maar vraagt nog verdere ontwikkeling om praktisch toepasbaar te worden. Belangrijke randvoorwaarden zijn:

• betrouwbare kalibratie en meetomstandigheden,
• integratie in het teeltproces,
• robuuste systemen voor het vochtige kasklimaat,
• en duidelijke interpretatie van de meetdata.

Ook moet de technologie flexibel inzetbaar zijn in verschillende broeisystemen.

Veelbelovend, met ruimte voor vervolgstappen
De conclusie is duidelijk: spectrale cameratechniek biedt een reëel perspectief om kiepers eerder te herkennen en gerichter te sturen op klimaat en ventilatie. Daarmee kan zowel energie worden bespaard als uitval worden voorkomen. De grootste economische waarde zit nu vooral in het reduceren van productieverliezen. Om de stap naar brede toepassing te kunnen maken is vervolgonderzoek nodig, met grotere datasets, meer teeltomstandigheden en beter inzicht in hoe effectief bijsturen na vroege detectie kan zijn.

Financiering en coördinatie
Dit project is uitgevoerd door Wageningen University & Research en gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Mede mogelijk gemaakt door Kennis in je Kas (KijK). De proef is begeleid door telers.