Blog: Stroom duur? Belichting dimmen loont – maar wat doet het met je gewas en kasklimaat?

woensdag 24 september 2025

Brigit den Bakker, Delphy

Elektriciteit is soms schaars en duur, en op andere momenten overvloedig en goedkoop. Door de belichting aan te passen aan die prijsschommelingen – bijvoorbeeld dimmen als stroom duur is – kunnen telers flink besparen op energiekosten. Toch blijven tuinders voorzichtig. Want er is nog veel onbekend over de gewasreactie op het dimmen van belichting. Veel tuinders durven het nog niet aan om dynamisch te gaan belichten.

In het PPS project ‘Masterplan Licht’ wordt onderzoek gedaan naar de gevolgen van dynamische belichting. In het afgelopen seizoen is een belichte tomatenproef uitgevoerd bij het Delphy Improvement Centre. Op dit moment wordt er gewerkt aan de afronding hiervan. Deze blog geeft u een samenvatting van de proef.

Twee afdelingen
In een recente proef is gekeken wat het effect is van het dimmen van de belichting op zowel het gewas als het kasklimaat. Daarbij werd gewerkt met twee afdelingen: in de ene werd dynamisch belicht, waarbij op dure stroomuren in de ochtend werd gedimd naar 50 µmol/m²/s. In de andere afdeling werd gewerkt met een vaste lichtintensiteit als referentie. In beide gevallen werd gestuurd op een gelijke dagelijkse PAR-som.

Bij de dynamische belichting is daarnaast op momenten met meer dan 100 Watt instraling extra belicht met puur rood licht. In totaal bestond 20% van de LED-uren uit dit rode licht. De proef werd uitgevoerd met het tomatenras Macxize XR van Axia.

De temperatuur in de kas werd aangepast aan de belichting; daardoor werd in de dimperiode de temperatuur passief met 2 graden verlaagd. Ook werd gestuurd op een gelijke etmaaltemperatuur. De verticale temperatuurverdeling was in de dynamische behandeling wat ongelijker, door de hogere belichtingsintensiteit.

Drie duidelijke verschillen
Metingen aan het gewas lieten drie duidelijke verschillen zien.

De gewasontwikkeling was iets trager in de referentie. Die planten hadden meer last van bladrandjes en werden dan ook over de gehele teelt slechter beoordeeld. Desondanks was de productie in beide kassen gelijk.
Wel bleken de vruchten in de dynamische behandeling iets meer droge stof te bevatten.
Uit de wateropname bleek dat er in de dynamische behandeling 15% meer water werd opgenomen door de planten. Dat is ook wel logisch als je weet dat de belichtingsintensiteit, in de periode dat er niet gedimd werd, ook 15% hoger lag. In de dimperiode nam de wateropname af. Bij het dimmen is het dus belangrijk om niet te veel water te geven.

Conclusie
Al met al is de conclusie getrokken dat dimmen geen negatief effect heeft op het gewas en de productie. Ook het belichten met puur rood vanaf 100 Watt instraling bleek geen probleem. De behandeling had wel een positief effect op de droge stof. Met het dimmen van de lampen is het wel belangrijk om goed te letten op de watergift.

Financiering
In het Masterplan Licht werken samen: de business unit Glastuinbouw van Wageningen University & Research, Delphy Improvement Centre, Plant Lighting en Glastuinbouw Nederland, met financiering door de Topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen en Kennis In Je Kas (KIJK). Dit is in het kader van het programma Kas als Energiebron.