Belichting dimmen tijdens de ochtendspits: wat betekent dat voor het gewas?

Binnen het Masterplan Licht onderzocht Plant Lighting de effecten van het tijdelijk dimmen of uitschakelen van de belichting in de ochtend. De resultaten laten zien dat dit perspectief biedt voor slimmer energiegebruik, maar ook aandacht vraagt voor de gewasontwikkeling.

Onderzoek naar de effecten van dimmen
In het onderzoek is gekeken naar het effect van het uitschakelen of dimmen van de belichting tussen 6.00 en 10.00 uur bij jonge tomatenplanten. Daarbij zijn zowel de fotosynthese als de groei van de planten onderzocht. De onderzoekers voerden drie proefrondes uit. Eerst werd de belichting volledig uitgeschakeld, waardoor de planten een langere nacht kregen. Vervolgens werd gekeken of een minimale hoeveelheid licht dit effect kon beperken. In de laatste proef werd het dimniveau stapsgewijs verhoogd om te onderzoeken vanaf welk punt de groei niet meer wordt beïnvloed.

Fotosynthese blijft op peil
De resultaten laten zien dat het tijdelijk uitschakelen of dimmen van de belichting geen negatieve invloed heeft op het fotosynthesesysteem van de plant. Er werd geen schade aan de bladeren vastgesteld en na het inschakelen van de belichting herstelde de fotosynthese zich binnen tien minuten. Dat betekent dat het gewas een tijdelijke onderbreking van de belichting goed kan opvangen.

Wel invloed op de groei
Hoewel de fotosynthese intact bleef, werden wel verschillen in de groei van de planten waargenomen. Planten die een langere nacht kregen of sterk gedimd werden, ontwikkelden een kleiner bladoppervlak en een lager drooggewicht.

De onderzoekers noemen hiervoor verschillende mogelijke verklaringen. Zo levert later op de dag extra belichten niet volledig dezelfde hoeveelheid assimilaten op als licht in de ochtend. Daarnaast kan de langere donkere periode invloed hebben op groeiprocessen in de plant.

Vervolgonderzoek nodig
Bij hogere dimniveaus konden nog geen duidelijke conclusies worden getrokken. Om vast te stellen hoeveel de belichting veilig kan worden teruggedimd zonder groeiverlies, is aanvullend onderzoek nodig.

Ook willen de onderzoekers de effecten onderzoeken bij vruchtdragende gewassen. Daarbij speelt niet alleen de bladgroei een rol, maar ook de invloed op bijvoorbeeld vruchtontwikkeling en de energiebalans van de kas.

Slimmer omgaan met energie
De resultaten bieden waardevolle inzichten voor telers die hun energiegebruik willen optimaliseren. Het tijdelijk dimmen of uitschakelen van de belichting tijdens de ochtendspits lijkt technisch goed mogelijk zonder directe schade aan de fotosynthese. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat de effecten op de gewasgroei goed moeten worden meegewogen.

Dit project is uitgevoerd door Business unit Glastuinbouw van Wageningen University & Research, Delphy Improvement Centre en Plant Lighting. Het is gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Mede mogelijk gemaakt door Topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen en Kennis in je Kas (KijK). De proef wordt gevolgd en begeleid door telers.

Op de foto zien we een gedeelte van de proefopstelling.