Berichten

De Sectorcommissie Energie besloot gister om akkoord te gaan met vijf onderzoeksvoorstellen, twee voorstellen werden afgewezen en één voorstel werd aangehouden. Één onderzoek werd ter kennisgeving aangenomen en wordt gefinancierd uit lopend budget vanuit het Innovatie en Democentrum.

Warmteopslag in horizontale bodemwarmtewisselaar

Paprikakwekerij Teegrow in Grashoek (Limburg) heeft onder een nieuw gebouwde kas ter grootte van circa 4 ha een gesloten horizontale bodemwarmtewisselaar geïnstalleerd op circa 3 meter diepte. De horizontale gesloten bodemwarmtewisselaar is een alternatief voor een (open) aquifer. De bodemgesteldheid is niet overal geschikt om een aquifer aan te leggen.
Het is de bedoeling om in de zomer de rookgassen van de WK extra uit te koelen en deze warmte op te slaan in de bodem. Deze laagwaardige warmte kan op andere momenten worden benut om buitenlucht te verwarmen in de LBK’s aan de gevel. Met deze opgewarmde buitenlucht wordt het kasklimaat ontvochtigd.
In dit project wordt in principe meerjarig het gedrag van de bodemwarmtewisselaar gemonitord. Hiertoe wordt de bodemtemperatuur op verschillende diepten gemeten en de warmtestromen in en uit de bodem vastgelegd. Aan de hand van het rendement worden de prestaties van de bodemwarmtewisselaar en de extra uitkoeling van WK warmte geëvalueerd. De besparing kan nog worden verhoogd door (op termijn) een warmtepomp in te passen.

Uitvoerder: Wageningen UR
Looptijd: 1 januari 2012 t/m 31 december 2012
Bijdrage: PT: € 29.785 of EL&I: € 29.964 (verlenging in 2013 kost PT € 5.758, ELI €5.893)

H2O -> E = HOE?

Dit voorstel is in de vergadering van 5 oktober 2011 afgewezen samen met een ander voorstel over het onderwerp vochtabsorptie. De aanbeveling van de Sectorcommissie Energie naar de indieners was om te proberen tot één gecombineerd voorstel te komen en om in kleinere stappen het project uit te voeren.

Het is niet mogelijk gebleken tot een voorstel te komen waarbij alle partijen van de vorige 2 voorstellen betrokken zijn. De importeur van de Eco Climate Converter geeft er de voorkeur aan het huidige apparaat eerst in de markt te zetten. Lans Tuinbouw en Wageningen UR Glastuinbouw willen een toepassing ontwerpen die meer is toegesneden op de Nederlandse glastuinbouw en voor een veel lagere kostprijs. Daarbovenop willen zij een andere zoutoplossing gebruiken dan in de ECC.

Het huidige voorstel bestaat uit twee fasen. De eerste stap is de realisatie van het nieuwe concept op kleine schaal in een bestaande situatie via ombouw van een bestaande LBK. Het regenereren van de zoutoplossing is voor de 1e fase aanzienlijk vereenvoudigd ten opzichte van het eerdere voorstel met als doel alleen de principe werking aan te tonen. Pas na aangetoonde werking van het proces wordt het proces gemonitord en verfijnd. Bij gebleken succes kan dan in 2013 opgeschaald worden naar de praktijk.

Uitvoerder: Wageningen UR, Lans Tuinbouw en andere partners
Looptijd: 1 januari 2012 tot  31 december 2012 (met go / no go voorjaar 2012)
Bijdrage: PT: € 133.432 (tot go / no go € 82.959) of EL&I: € 150.316

De-Hygro

Phalaenopsis kwekerij Pannekoek in Lansingerland heeft als proef één afdeling uitgerust met een nieuwe wijze van toevoeren van droge buitenlucht De teler zocht een goedkoper alternatief zonder warmtewisselaar omdat de huidige systemen als te duur worden beschouwd. Via een ventilator aan de gevel en een slurf boven het scherm wordt droge lucht ingebracht. Deze droge lucht wordt via een hulpstuk door het scherm geleid en vervolgens door een nivolator in het kasklimaat gemengd. Oriënterende metingen hebben aangetoond dat het systeem werkt, maar er zijn nog belangrijke verbeteringen mogelijk. Dat heeft geresulteerd in een nieuw ontwerp waarbij de droge lucht niet van buiten maar van boven het scherm wordt gehaald waardoor het niet meer nodig is om een licht reducerende slurf toe te passen. Bovendien is de kans op vorstschade en condens op de slurf weggenomen. Men wil graag verder met deze ontwikkeling, maar is aan het einde gekomen van de eigen kennis en zoekt naar professionele begeleiding.
Dit voorstel borduurt voort op de ingezette vernieuwing met een systeem om droge lucht van boven het dubbel scherm naar de aanzuig van nivolatoren onder het scherm te blazen die deze droge lucht vervolgens verdelen over het kasklimaat. In dit onderzoek worden de verschillende wijzen van inbrengen van droge lucht in het kasklimaat met elkaar vergeleken. Hiertoe wordt in beide afdelingen een intensief meetnet aangelegd.

Uitvoerder: Wageningen UR glastuinbouw i.s.m. LetsGrow, Hint en Multimeet
Looptijd: 1 januari 2012 t/m 30 april 2012
Bijdrage: PT: € 52.487 of EL&I: € 61.236

Energiebesparing potplanten door meer licht toelaten

Het toelaten van meer natuurlijk licht heeft veel potentie voor energiebesparing. In dit project ligt de focus op meer natuurlijk licht toelaten bij de teelt van potplanten en is een vervolg op het project ‘Het Nieuwe Telen potplanten’. Het doel is om een energiebesparing te halen van 50% t.o.v. een standaard teelt door meer natuurlijk licht toe te laten, minder te belichten, en minder te stoken met minimaal een gelijkblijvende productie.

In de potplantenteelt wordt veel licht weggeschermd omdat er anders snel lichtschade optreedt. Als licht diffuus gemaakt wordt, wordt het licht veel gelijkmatiger verdeeld over het gewas en neemt de kans op lichtschade af. Hierdoor kan er meer licht worden toegelaten. In dit onderzoek wordt dan ook de potentie onderzocht om meer licht toe te laten door een diffuus schermdoek en diffuus kasdek. Hoeveel meer licht toegelaten kan worden zonder schade is echter nog niet duidelijk. Om te voorkomen dat meer licht tot lichtschade leidt, wordt er ook plantmonitoring ontwikkeld. De huidige monitoring laat veel te wensen over, deze wordt in de ontwikkeling grondig herzien. Met goede monitoring kunnen tuinders vroegtijdig ingrijpen, voordat economische schade ontstaat aan de plant. Dit monitoringsprotocol is niet alleen te gebruiken voor de onderzochte gewassen, maar is zeer breed toepasbaar.

Uitvoerder: Wageningen UR
Looptijd: december 2011 t/m 31 december 2013
Bijdrage: € 336.073 t/m go/no go (voor vervolg na  go / no go: € 211.658)
Bijdragen derden: Vanuit het programma ‘Towards Biosolar Cells’ wordt ook € 336.073 t/m go/no go bijgedragen (voor vervolg na 2012: € 211.658). Dit is inmiddels toegekend. Daarnaast dragen een scherm- en glasleverancier € 30.000 in materiaal bij.

Monitoring Greenportkas II

Tomatenkweker Joep Raemakers van Sunny Tom Tomatoes wil een demonstratiekas van 2000 m2 bouwen. Daarin wil hij HNT toepassen in een geïsoleerde kas (met het nieuwste dubbele en diffuse glas) met alleen de hulpmiddelen die nodig zijn om een goede kwaliteit te borgen: minimale belichting met SON-T lampen in de winter. Het concept moet leiden tot 72% minder elektriciteitsgebruik en 5% meer warmtevraag, beide gerekend ten opzichte van de huidige Greenportkas. Dit komt neer op een besparing van 54% besparing op primair brandstofverbruik t.o.v. Greenportkas I. In dit project zal het energieverbruik, de productie en het klimaat gemonitord en geanalyseerd worden.

Uitvoerder: Wageningen UR
Looptijd: december 2011 t/m 31 december 2012
Bijdrage: PT: € 58.539 (€ 7.051 voor 2011, € 51.488 voor 2012) of EL&I: € 59.500 (€ 7.140 voor 2011, € 52.360 voor 2012)

Aangehouden:

Demonstratie DaglichtKas in het IDC

Deze elektriciteitsproducerende kas wekt elektriciteit op uit het zonlicht dat niet nodig is voor de plantengroei. In de ‘klimaatneutrale kas voorzien van daglichtinstallatie’ (ook ‘Daglichtkas’ genoemd) wordt hiervoor gebruik gemaakt van Fresnellenzen. De Fresnellenzen bundelen de directe straling van de zon en zetten deze om in elektriciteit op de momenten dat er een overschot aan stralingsenergie is; de diffuse straling wordt doorgelaten in de kas en gebruikt voor plantenproductie. Daarnaast wordt door de Fresnellenzen het directe licht diffuus gemaakt waardoor er veel meer licht toegelaten kan worden voor potplanten. Dit heeft een productieverhoging tot gevolg. Door dubbelwandig kasdekmateriaal is de warmtevraag ook nog eens laag.

Het afgelopen jaar is de DaglichtKas gedemonstreerd op het Innovatie en demonstratie centrum (IDC) en heeft laten zien dat het ontwerp zeer geschikt is voor de teelt van potplanten en dat de warmtevraag van de kas en de CO2-vraag zijn. De kas zoals die er nu staat, heeft de potentie heeft om elektriciteit op het openbare net te zetten.  De energieprestaties zijn echter lager dan verwacht. In het huidige voorstel wordt voorgesteld om het project met een jaar te verlengen, om de prestaties van de kas te onderzoeken en te demonstreren en het systeem door te ontwikkelen.

Uitvoerder: WUR Glastuinbouw i.s.m. Bode, Technokas e.a. toeleveranciers.
Looptijd: november 2011 t/m 31 december 2012
Gevraagde bijdrage: PT: € 175.903 (€ 63.580 voor 2011, € 112.323 voor 2012), of EL&I: € 172.550 (€ 53.550 voor 2011, € 119.000 voor 2012)
Bijdragen:
- vanuit het IDC wordt de energie-, plantmonitoring, beheer en communicatie gefinancierd.
- in natura: € 42.000 door het consortium

Uit lopend budget:

Verlenging en aanpassing Venlow Energy kas

De VenlowEnergyKas is gerealiseerd op het IDC en er is inmiddels ervaring met één komkommerteelt en een tomatenteelt. De kas bestaat uit dubbel glas met drie anti reflectiecoatings en een low-emissiecoating voor energiebesparing. Er wordt één scherm gebruikt. Middels buitenluchtaanzuiging (en warmteterugwinning) en een goede verdeling wordt het vochtgehalte beheerst.
De resultaten zijn dat er een energiebesparing van 45-50% (totaal voor tomaat 17 m3/m3/jaar) wordt bereikt ten opzichte van de een groep zuiniger tuinders (tomaat 32 m3/m3/jaar) waarbij de productie vergelijkbaar is. Een knelpunt is nog het kunnen verwijderen van sneeuw op het kasdek en ook het ontvochtigen blijkt nog lastig. De tuinders zijn goed te spreken over de teelt en productie.
De huidige teelt loopt ten einde. Het oorspronkelijke project loopt tot juli. Op verzoek van m.n. tuinders uit de begeleidingscommissie maar ook het consortium, wil men aanpassingen in het concept doen en het project een paar maanden verlengen. Met de aanpassingen willen de tuinders en het consortium het concept dichter bij economische haalbaarheid brengen. Met het ‘Air en Energy systeem’ van Climeco kan op investeringskosten en 5 – 7 m3/m2 per jaar aan energie bespaard worden. Bovendien denkt Climeco beter te kunnen ontvochtigen met het systeem.

De begeleidingscommissie wil graag een heel teeltjaar met tomaat volgen om juist ook de moeilijke periode voor vochtbeheersing – het najaar – te kunnen volgen. Het doel is, naast de realisatie, om het teeltconcept met aanpassingen te demonstreren.

Uitvoerder: WUR Glastuinbouw.
Looptijd: december 2012 t/m 31 december 2012
Gevraagde bijdrage: geen

Afgewezen:

• Analyse en monitoring van horizontale temperatuurverschillen
• Next generation semi gesloten kas